12 Eylül 1980 askeri darbesi sonrası yaşanan cezaevi uygulamaları ve insan hakları ihlalleri, aradan geçen yıllara rağmen Türkiye gündeminde yerini koruyor. Son dönemde yapılan siyasi açıklamalarla birlikte Dürüst Oktay ismi yeniden kamuoyunun dikkatini çekti. Özellikle Esat Oktay Yıldıran ile aynı kişi olup olmadığı yönündeki iddialar, Mamak Cezaevi üzerinden yürüyen tartışmaları yeniden alevlendirdi. Peki Dürüst Oktay kimdir, Esat Oktay Yıldıran ile neden karıştırılıyor?
Dürüst Oktay kimdir?
Dürüst Oktay, 12 Eylül askeri darbesi sonrasında Ankara merkezli cezaevi uygulamalarıyla anılan bir isimdir. Kamuoyuna yansıyan bilgiler ve siyasi çevrelerden yapılan açıklamalara göre Dürüst Oktay, Türk Silahlı Kuvvetleri mensubu bir asker değil, darbe döneminde emniyet teşkilatı bünyesinde görev yapan bir polis olarak bilinmektedir.
Özellikle Ankara’daki cezaevlerinde, başta Ülkücüler olmak üzere farklı siyasi görüşlerden tutuklulara yönelik sert ve insan onurunu zedeleyen uygulamalarla anıldığı ifade edilmektedir. Bu nedenle adı, darbe dönemi cezaevi tartışmalarında sıkça gündeme gelmektedir.
Dürüst Oktay ile Esat Oktay Yıldıran aynı kişi mi?
Son günlerde en çok araştırılan soruların başında “Dürüst Oktay ile Esat Oktay Yıldıran aynı kişi mi?” geliyor. Yapılan açıklamalar ve tarihsel kayıtlar bu iki ismin farklı kişiler olduğunu net biçimde ortaya koyuyor.
Esat Oktay Yıldıran, Türk Silahlı Kuvvetleri’nde görev yapmış bir subaydır.
Dürüst Oktay ise asker değil, polis kökenli bir kamu görevlisi olarak anılmaktadır.
İsim benzerliği nedeniyle yıllar boyunca karıştırılan bu iki figür, farklı cezaevleri ve farklı görev alanlarıyla ilişkilendirilmektedir.
Mamak Cezaevi tartışması ve Dürüst Oktay
Dürüst Oktay ismi özellikle Mamak Askeri Cezaevi üzerinden yürüyen tartışmalarda öne çıkmaktadır. Milliyetçi camiadan ve bazı siyasi isimlerden yapılan açıklamalarda, Ankara’da Ülkücülere yönelik sert uygulamalarla anılan kişinin Esat Oktay Yıldıran değil, Dürüst Oktay olduğu vurgulanmıştır.
Bu açıklamalara göre:
Mamak Cezaevi’nin asker kökenli komutanının Raci Tetik olduğu,
Cezaevi sürecinde emniyet bağlantılı bazı uygulamaların ise Dürüst Oktay ve Zeki Kaman gibi isimlerle ilişkilendirildiği belirtilmektedir.
Bu ayrım, darbe dönemine dair tarihsel değerlendirmelerde önemli bir detay olarak öne çıkmaktadır.
Siyasi açıklamalar neden yeniden gündeme taşıdı?
Tartışmalar, Ülkücü kökenli siyasetçi Yavuz Ağıralioğlu’nun yaptığı açıklamalarla yeniden gündeme geldi. Ağıralioğlu, bir konuşmasında Esat Oktay Yıldıran hakkında sert ifadeler kullanmasının ardından, kamuoyunda oluşan tepkiler üzerine bir düzeltme yaparak isimleri karıştırdığını belirtti.
Ağıralioğlu, Mamak Cezaevi’nde kötü muamele iddialarıyla anılan ismin Esat Oktay Yıldıran değil, Dürüst Oktay olduğunu ifade etti. Bu açıklama, sosyal medyada ve siyasi çevrelerde geniş yankı uyandırdı.
MHP ve Ülkü Ocakları’ndan açıklamalar
Tartışmalara Milliyetçi Hareket Partisi ve Ülkü Ocakları’ndan da açıklamalar geldi. MHP Tokat Milletvekili Yücel Bulut, Esat Oktay Yıldıran’ın Mamak Cezaevi’nde görev yapmadığını açıkça dile getirdi. Bulut, Ankara’da Ülkücülere yönelik sert uygulamalarla anılan kişinin asker değil, polis olan Dürüst Oktay olduğunu söyledi.
Ülkü Ocakları Bursa İl Başkanı Nurtaç Usta ise darbe döneminde yaşananların yalnızca belirli bir kesime değil, farklı siyasi görüşlerden tutuklulara da benzer şekilde uygulandığını belirterek, insan onurunu zedeleyen her türlü muamelenin kabul edilemez olduğunu vurguladı.
Esat Oktay Yıldıran kimdir?
Kamuoyunda sıkça Dürüst Oktay ile karıştırılan Esat Oktay Yıldıran, 15 Şubat 1949’da İzmir’in Buca ilçesinde doğmuştur. Kara Harp Okulu mezunu olan Yıldıran, 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı’na katılmış, daha sonra Diyarbakır Cezaevi’nde görev yapmıştır.
22 Ekim 1988’de İstanbul’da PKK tarafından düzenlenen silahlı saldırı sonucu hayatını kaybeden Yıldıran, Edirnekapı Şehitliği’ne defnedilmiştir.
Neden hâlâ tartışılıyor?
Dürüst Oktay isminin bugün hâlâ gündeme gelmesinin temel nedeni, 12 Eylül dönemine dair hafızanın canlı olması, isim benzerliklerinin yol açtığı tarihsel karmaşa ve cezaevi uygulamalarına dair süregelen toplumsal hassasiyettir. Yapılan açıklamalar, bu iki ismin karıştırılmaması gerektiğini bir kez daha ortaya koymuştur.
