Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün bizzat kaleme aldığı ve 1919 ile 1927 yılları arasında geçen tarihi süreci birinci elden aktardığı Nutuk, Türkiye Cumhuriyeti’nin temellerinin nasıl atıldığını tüm açıklığıyla ortaya koyan en değerli tarihî belgelerden biridir. Arama motorlarında sıklıkla sorulan ve merak edilen "Nutuk’un ilk cümlesi nedir?" sorusu, aslında hem Türkiye Cumhuriyeti'nin hem de modern Türk tarihçiliğinin başlangıç noktasına işaret eder.
"1919 senesi Mayısının 19’uncu günü Samsun’a çıktım." sözleriyle başlayan bu eşsiz eser, sadece bir giriş cümlesi olmanın ötesinde, bir milletin kaderinin değiştiği günü tarihe not düşmektedir.
Nutuk Hangi Sözle Başlar, Bu İlk Cümlede Ne Anlatılmak İstenmiştir?
Nutuk’un ilk cümlesi, Atatürk’ün Milli Mücadele’yi başlatmak üzere Samsun’a ayak bastığı o kritik ana işaret eder:
"1919 senesi Mayısının 19'uncu günü Samsun'a çıktım."
Bu söz, yalnızca bir tarih belirtmekle kalmaz, aynı zamanda Osmanlı Devleti’nin fiilen sona erdiği ve Anadolu’da yeni bir devletin doğmak üzere olduğu kritik sürecin başladığını da ilan eder. Bu tarihsel giriş, Nutuk’un tonunu ve yönünü belirlerken, okuru doğrudan o dönemin siyasal, toplumsal ve askeri atmosferine taşır.
Atatürk, bu cümleden hemen sonra “Vaziyet ve manzara-i umumiye” ifadesiyle o dönemdeki genel durumu analiz etmeye başlar. Bu, sadece bir hatırat değil, aynı zamanda dönemin siyasi analizidir.
Atatürk Nutuk’u Ne Zaman Okudu, Kaç Saat Sürdü?
Nutuk, 15-20 Ekim 1927 tarihleri arasında Cumhuriyet Halk Fırkası’nın (bugünkü CHP) ikinci büyük kurultayında, Atatürk tarafından okunmuştur. Toplam 36,5 saat süren bu konuşma, 6 güne yayılarak gerçekleştirilmiş, salondaki delegelere, basına ve halka canlı olarak aktarılmıştır.
Mustafa Kemal Atatürk, konuşmasını büyük bir titizlikle hazırlamış, o dönemin tüm olaylarını kronolojik sırayla ve belgelerle birlikte sunmuştur. Bu durum, Nutuk’un bir tarih kitabı gibi okunmasını ve akademik çevrelerde birincil kaynak olarak kabul edilmesini sağlamıştır.
Nutuk’un Yazılış Amacı Neydi, Kimlere Hitaben Yazıldı?
Nutuk’un temel amacı, Türk milletine, özellikle gelecek nesillere Cumhuriyet’in nasıl kurulduğunu, hangi zorluklarla mücadele edildiğini anlatmaktır. Atatürk, bu eseri sadece kendi dönemi için değil, gelecek kuşaklar için de bir rehber metin olarak kaleme almıştır.
Nutuk, aynı zamanda yakın silah arkadaşlarına, siyasetçilere, askerî liderlere ve halka bir tür hesap verme metni olarak da okunabilir. Atatürk, bu eserle hem bir dönemin iç yüzünü gözler önüne sermekte hem de Cumhuriyet rejiminin neden kaçınılmaz olduğunu belgelerle açıklamaktadır.
Nutuk’un İçeriğinde Hangi Konular Yer Alır, Hangi Dönemi Kapsar?
Nutuk, 1919’da Samsun’a çıkışla başlayıp, 1927 yılına kadar geçen süreci kapsamaktadır. Bu dönemde yaşanan olaylar şunlardır:
Mondros Mütarekesi sonrası Osmanlı'nın fiilen sona ermesi,
Anadolu'daki işgaller ve halkın tepkisi,
Müdafaa-i Hukuk Cemiyetlerinin kuruluşu,
Sivas ve Erzurum Kongreleri,
Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açılması,
Kurtuluş Savaşı’nın safhaları (Doğu, Batı, Güney cepheleri),
Lozan Antlaşması ve Cumhuriyet’in ilanı,
Hilafetin kaldırılması,
Devrimlerin başlangıcı ve yeni devletin inşası…
Atatürk, Nutuk’ta yalnızca olayları sıralamakla kalmaz, aynı zamanda bu olaylara kendi bakış açısını da aktararak, sürecin nasıl şekillendiğini doğrudan kendi ağzından belgelemektedir.
Nutuk’un İlk Cümlesi Neden Bu Kadar Önemlidir?
"1919 senesi Mayısının 19'uncu günü Samsun'a çıktım." cümlesi, yalnızca bir tarih veya coğrafi bilgi değil, bir direnişin sembolüdür. 19 Mayıs, günümüzde de Gençlik ve Spor Bayramı olarak kutlanmakta ve Türkiye Cumhuriyeti’nin doğuşuna işaret eden tarihsel bir milat kabul edilmektedir.
Bu cümleyle birlikte Atatürk, halkına verdiği en büyük mesajı da iletir: “Bağımsızlık benim karakterimdir.” Çünkü Samsun’a çıkmak, esarete boyun eğmeyi reddetmek anlamına gelir. Nutuk’un bu ilk cümlesi, bir milletin kendi kaderine sahip çıkmasının da ilk adımıdır.
Nutuk’un Kaynağı Nedir, Atatürk Tarafından Mı Yazılmıştır?
Evet, Nutuk tamamen Mustafa Kemal Atatürk’ün kendi kaleme aldığı bir eserdir. Yazım sürecinde Atatürk; telgraflar, mektuplar, resmi yazışmalar, bildiriler ve dönemin gazetelerini kullanarak olayları belgeyle desteklemiştir. Konuşma metni önce el yazısıyla taslak hâlinde hazırlanmış, ardından daktilo ile çoğaltılarak dağıtılmıştır.
Bugün Nutuk, Milli Eğitim Bakanlığı ve Atatürk Araştırma Merkezi tarafından yayınlanan tam metin hâliyle arşivlerde yer almakta ve öğrencilere, akademisyenlere, araştırmacılara referans kaynağı olarak sunulmaktadır.
Nutuk’un İlk Sayfası Nereden Bulunur, Orijinal Metin Nasıldır?
Nutuk’un ilk cümlesi, hem modern Türkçeyle hem de orijinal Osmanlıca metinle farklı versiyonlarda yayımlanmıştır. Orijinal metinde bu cümle şu şekilde geçer:
“1919 senesi Mayısının 19'uncu günü Samsun'a çıktım. Vaziyet ve manzara-i umumiye:”
Bu metne Anıtkabir, Atatürk Kitaplığı, Türk Tarih Kurumu ve Atatürk Araştırma Merkezi arşivlerinden ulaşmak mümkündür. Ayrıca, Nutuk’un basılı ve dijital versiyonları günümüzde pek çok yayınevi tarafından da erişime sunulmuştur.
Nutuk Neden Gençliğe Hitabe ile Biter?
Nutuk’un sonunda yer alan Gençliğe Hitabe, Atatürk’ün Türk gençliğine bıraktığı vasiyet niteliğindedir. Bu metin, bir milletin daima uyanık ve bilinçli olması gerektiğini vurgular. Atatürk, Nutuk’un finalinde, gençliği Cumhuriyet’in teminatı olarak tanımlar ve onları “vazifeye atılmak” konusunda uyarır.
Bu bağlamda Nutuk, bir tarih anlatısı olduğu kadar, aynı zamanda ideolojik ve politik bir yönlendirme belgesidir.
