Yeminli Tercüme Nedir, Kimler Yapabilir?
Resmi bir işlem için elinize "bu belgenin çevirisi yeminli tercüman tarafından yapılmış olmalı" cümlesi geçince işler karışmaya başlıyor. Yeminli tercüman kim, sıradan bir çevirmenden farkı ne, hangi belgede şart, hangisinde değil? Bu yazıda süreci ve en sık karışan noktaları netleştirdik.
Yeminli tercüman kimdir?
Yeminli tercüman, bir noter huzurunda yemin ederek resmi çeviri yapma yetkisi kazanmış kişidir. Bu unvan diploma ile otomatik gelmiyor; dil bilgisi yeterli olsa bile, noter nezdinde yemin edip bir "yemin zaptı" düzenletmeden kimse yeminli tercüme yapamaz. Yemin ettikten sonra tercüman, çevirdiği her belgenin altına kendi imzasını ve kaşesini basma yetkisi kazanıyor; bu imza, çevirinin doğruluğunu üstlendiğinin de göstergesi oluyor.
Burada sık karıştırılan bir nokta var: "sertifikalı tercüman" ile "yeminli tercüman" aynı şey değil. Bir çeviri sertifikası, kişinin dil yetkinliğini gösterebilir ama resmi geçerlilik sağlamaz. Resmi bir kurumun kabul edeceği çeviri için noter nezdinde yemin zaptı bulunan bir tercümanın imzası gerekiyor.
Yeminli tercüman olmak için ne gerekiyor?
Süreç kabaca şöyle işliyor:
1. Yeterlilik belgesi: Genelde ilgili dilde üniversite mezuniyeti (mütercim-tercümanlık, dil bilimleri gibi bölümler) ya da dil yeterliliğini kanıtlayan bir sınav sonucu (YDS, TOEFL vb.) isteniyor.
2. Notere başvuru: Kişi, elindeki belgelerle bir notere başvuruyor.
3. Değerlendirme: Noter, sunulan belgeleri inceleyip kişinin dil bilgisine kanaat getiriyor. Bu noktada karar tamamen noterin takdirinde.
4. Yemin ve zapt: Noter uygun bulursa, tercüman huzurda yemin ediyor ve bu yemin bir zabıtla kayıt altına alınıyor. Zaptın bir örneği noterde, bir örneği tercümanda kalıyor.
Bu adımların ardından kişi artık o noterin tercüman defterine kayıtlı, resmi çeviri yapabilen bir yeminli tercüman oluyor. Önemli bir detay: tercüman farklı noterliklerde de çeviri onaylatabiliyor ama noter onayı isteniyorsa bu onayı yalnızca kendi yemin zaptının bulunduğu noter verebiliyor.
Hangi belgelerde isteniyor?
Yeminli tercüme genelde şu belgelerde karşımıza çıkıyor:
• Nüfus kayıt örneği, doğum ve evlilik belgeleri
• Diploma ve transkript
• Pasaport ve kimlik
• Mahkeme kararları
• Ticari sözleşmeler ve şirket evrakları
Bu belgeler konsolosluk, üniversite, tapu dairesi veya mahkeme gibi kurumlara sunulacağı için sıradan bir çeviri kabul edilmiyor; kurumun çeviriye güvenebilmesi için yeminli tercümanın imza-kaşesi gerekiyor.
Yeminli tercüme mi, noter onaylı tercüme mi?
Bu iki kavram sık karıştırılıyor. Yeminli tercüme, tercümanın imza ve kaşesiyle tamamlanan bir işlem. Bazı kurumlar bunu yeterli buluyor. Bazı kurumlar ise bir adım daha ileri gidip bu imzanın noter tarafından da tasdik edilmesini istiyor — buna noter onaylı (veya noter tasdikli) tercüme deniyor. Yani her noter onaylı tercüme aslında yeminli bir tercümana dayanıyor, ama her yeminli tercüme ayrıca noter onaylı olmak zorunda değil. Hangisinin gerektiğine belgeyi talep eden kurum karar veriyor; bu yüzden işe başlamadan önce karşı taraftan net bilgi almak en sağlıklısı.
Hata ve sorumluluk meselesi
Yeminli tercümanın işi sadece dil çevirisi yapmak değil. Yemin metni gereği, çevirdiği belgedeki tarih, rakam, terim ve isim gibi verilerin doğruluğunu da üstleniyor. Bilerek ya da dikkatsizlik sonucu yapılan hatalarda tercüman hukuki sorumluluk taşıyabiliyor. Bu da fiyatın neden sıradan bir çeviriden yüksek olduğunu açıklıyor: burada sadece dil bilgisi değil, yasal bir sorumluluk da satın alınıyor.
Fiyatı ne belirliyor?
Yeminli tercüme ücretleri birkaç değişkene göre şekilleniyor:
• Dil çifti: İngilizce, Almanca gibi yaygın dillerde fiyatlar daha standart seyrederken, Japonca veya Çince gibi tercüman sayısının az olduğu dillerde ücret artıyor.
• Belge türü: Bir sayfalık pasaport çevirisiyle çok sayfalı bir hukuki sözleşme arasında ciddi fark var.
• Sayfa/kelime sayısı: Çoğu büro sayfa ya da kelime başına fiyatlandırma yapıyor.
Islak imza mı yoksa dijital teslimat mı gerektiği de sürecin bir parçası. Bazı noterlikler artık e-imza uygulamasına geçmiş olsa da, çoğu konsolosluk ve resmi kurum hâlâ ıslak imzalı, kaşeli fiziki nüsha talep ediyor. Bu yüzden belgeyi teslim edeceğiniz kurumun formatını önceden netleştirmek gecikme yaşamamak için önemli. Nitekim Eylül Çeviri de hedef kurumun şartlarına göre teslimat formatını buna göre belirlediğini, dil çiftine göre fiyatlandırmanın da bu noktada değiştiğini aktarıyor.
Sık sorulan sorular
Herhangi bir çevirmen yeminli tercüme yapabilir mi?
Hayır. Sadece bir noter nezdinde yemin zaptı bulunan, o noterin tercüman defterine kayıtlı kişiler yeminli çeviri yapabiliyor. Dil bilgisi ne kadar iyi olursa olsun, yemin zaptı yoksa çeviri resmi kabul edilmiyor.
Yeminli tercüme her zaman noter onayına da ihtiyaç duyar mı?
Hayır. Bazı kurumlar sadece yeminli tercümanın imza-kaşesini yeterli görüyor, bazıları ise ayrıca noter tasdiki istiyor. Bunu belgeyi talep eden kurumdan öğrenmek gerekiyor.
Belgenin orijinali mi, taraması mı yeterli?
Bu, işlemin türüne ve kuruma göre değişiyor. Bazı durumlarda net bir tarama yeterli olurken, bazı resmi başvurularda orijinal belge istenebiliyor.
Yeminli tercümanın yaptığı hatadan kim sorumlu?
Tercüman, yemin metni gereği çevirinin doğruluğunu üstlenir. Kasıtlı ya da ihmalkâr hatalarda hukuki sorumluluk tercümana ait olabiliyor.
