Design for Change (DFC) Türkiye’nin Değişim Zirvesi kapsamında ödül alan öğrenciler, akran zorbalığına karşı geliştirdikleri “ctrlaltKIND” projesiyle Kasım 2025’te Tokyo’da düzenlenen Be the Change 2025 Küresel Değişim Zirvesi’ne katılarak Türkiye’yi temsil etti. Ankara’daki Halide Edip Adıvar Ortaokulu öğrencilerinin hazırladığı proje, 33 ülkeden gelen katılımcılarla buluştu ve zorbalığa karşı “nezaketi bir dönüşüm dili” olarak ele almasıyla dikkat çekti.
Zorbalığın yalnızca bireysel bir sorun olmadığına işaret eden raporlar, konunun giderek büyüyen bir eğitim ve güvenlik krizine dönüştüğünü ortaya koyuyor. UNESCO’nun Kasım 2025 tarihli değerlendirmesine göre, dünyada her ay üç öğrenciden biri okul ortamında zorbalığa maruz kalıyor. Türkiye’de de tablo benzer bir hassasiyeti işaret ediyor. TÜİK’in 2024 yılı sonu verilerine göre çocukların yüzde 13,8’i ayda en az birkaç kez akran zorbalığı yaşıyor.
“ctrlaltKIND” nasıl doğdu, okullarda nasıl karşılık buldu?
Sekizinci sınıf öğrencileri Zerya Zin Yıldız, Bengisu Özdemir ve Mehmet Karaçay tarafından geliştirilen “ctrlaltKIND” projesi, akran zorbalığının motivasyonu düşürdüğü ve okul aidiyetini zayıflattığı tespitinden yola çıktı. Öğrenciler, DFC’nin tasarım odaklı düşünme yaklaşımı olarak tanımladığı FIDS metodolojisini kullanarak çözüm üretti. Bu yaklaşımın odağında, zorbalığı yalnızca cezayla bastırılan bir davranış olarak görmek yerine okul iklimini dönüştüren bir farkındalık sürecine dönüştürmek yer aldı.
Proje, zorbalığa karşı daha güvenli, kapsayıcı ve iletişime açık bir okul atmosferi oluşturmayı hedeflerken, “nezaket” kavramını günlük yaşamın içine yerleştiren bir ritüel haline getirmesiyle dikkat çekti. Ekip, cezalandırma refleksi yerine diyalog, empati ve birlikte onarma fikrini güçlendiren bir model ortaya koyduklarını vurguladı.
Tokyo’da “bir ülkenin elçisi gibi hissettim”
Tokyo’da projesini uluslararası katılımcılara anlatan öğrenciler, standlarına gösterilen ilgiyi Türkiye adına önemli bir temsil deneyimi olarak tanımladı. Zerya Zin Yıldız, zirvede yaşadıklarını, “Japonya’yı gezmek keyifliydi ama burada sadece gezmenin ötesine geçebildiğimiz için çok mutluyum. Öğretmenler ve öğrenciler standımızı ziyaret etti. O ilgiyi görünce sıradan bir öğrenci gibi değil, bir ülkenin elçisi gibi hissettim” sözleriyle anlattı.
Bu deneyim, okul aidiyeti tartışmalarını da yeniden gündeme taşıdı. OECD PISA 2022/2024 raporlarına göre Türkiye’de öğrencilerin yüzde 31’i kendini okuluna ait hissetmediğini belirtiyor. Zorbalık, bu kopuşun en önemli sebepleri arasında gösteriliyor.
Kiran Bir Sethi’den “ctrlaltKIND” projesine yakın ilgi
DFC’nin kurucusu Kiran Bir Sethi’nin zirvede Türkiye masasını ziyaret ederek projeyi öğrencilerden dinlemesi, ekibin motivasyonunu artıran önemli bir an olarak kayda geçti. Zerya, “Kiran Bir Sethi çok pozitif bir enerjiye sahipti. Projemizi dinledikten sonra tavsiyelerini çok eğlenceli bir beden diliyle anlattı. Benim için unutulmazdı” ifadelerini kullandı.
“Stres kabalığın bahanesi olamaz” mesajı
Proje ekibi, yalnızca akranlarına değil yetişkinlere de seslenen bir yaklaşım geliştirdiklerini söylüyor. Zerya Zin Yıldız, “Yetişkinlerin stresli yaşamları olduğunu biliyoruz. Ama bu stres zorbalığın ve kabalığın bahanesi olamaz. Önemli olan zor koşullarda da nezaketimizi koruyabilmek” diyerek projenin temel fikrini özetledi.
Bu vurgu, dijital ortamda büyüyen yeni risk alanlarına da dikkat çekiyor. Dünya Sağlık Örgütü’nün 2024 verileri, siber zorbalığın her altı gençten birini etkilediğini ve ağır zorbalığa maruz kalan çocukların ruhsal sorun yaşama olasılığının normalin çok üzerinde seyrettiğini ortaya koyuyor.
“Değişim için önce kendime inandım”
“ctrlaltKIND” sürecinin öğrenciler üzerindeki etkisi, projenin yalnızca bir okul çalışması olmadığını gösteren ayrıntılar içeriyor. Zerya, değişim yolculuğunu, “Artık hiç tanımadığım insanlarla özgüvenle konuşabiliyorum. İnsanlar beni ben olduğum için seviyor. Elinizde güzel bir kalp varsa, dünyadaki tüm güzellikler sizin için var edilebilir” sözleriyle anlatıyor.
National Challenge 2026 Antalya’da düzenlenecek
DFC Türkiye Temsilcisi Elif Özmenek Çarmıklı da öğrencilerin başarısının yalnızca bir sonuç değil, yeni bir başlangıç olduğunu vurguladı. Türkiye genelindeki 118 kulübün ilhamla çalışmalarını sürdürdüğünü belirten Çarmıklı, National Challenge 2026’nın 17-18-19 Nisan 2026 tarihlerinde Antalya’da gerçekleştirileceğini açıkladı.
