Türkiye Cumhuriyeti'nin 103. yıl dönümü coşkusunun yaşandığı haftada, Türk dünyasının üst düzey temsilcileri Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliğinde Beştepe Millet Sergi Salonu'nda bir araya geldi. "Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik" ana temasıyla icra edilen Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Devlet Başkanları Konseyi 13. Zirvesi, küresel çalkantıların derinleştiği bir süreçte bölge jeopolitiğini doğrudan ilgilendiren kararlara zemin hazırladı. Zirvede kardeş ülkeler, soyut dayanışma söylemlerini aşarak ekonomi, ulaştırma, enerji ve teknoloji alanlarında doğrudan hayata geçecek mekanizmalar üzerinde durdu.
Kafkasya'da Kalıcı Barış ve Orta Koridor Vurgusu
Dönem başkanlığını Türkiye'ye devreden Azerbaycan adına hitap eden Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov, Türk coğrafyasının sahip olduğu ekonomik ve lojistik potansiyelin altını çizdi. Güney Kafkasya'da yaklaşık 30 yıllık Ermenistan işgalinin sona ermesiyle fiili barış atmosferinin yakalandığını belirten Bayramov, resmi barış anlaşmasının imzalanması için Erivan yönetiminin gerekli hukuki ve siyasi sorumluluğu üstlenmesi gerektiğini ifade etti.
Bölgesel refahın anahtarı olarak görülen Hazar Geçişli Doğu-Batı Orta Koridor'un güçlendirilmesi ve Zengezur Koridoru'nun hayata geçirilmesinin yalnızca transit geçişi değil, karşılıklı sanayi ve doğrudan yatırımları da şaha kaldıracağı vurgulandı. Bayramov ayrıca, teşkilatın BM Genel Kurulu nezdinde gözlemci statüsü kazanması yönündeki kararlılığın sürdüğünü hatırlattı.
Kazakistan'dan Stratejik Vizyon ve Güvenlik Çerçevesi
Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Türkiye'nin küresel ölçekteki itibar ve gücünü överek teşkilat içi ticaret hacminde yakalanan ivmeye işaret etti. Ülkesinin TDT üyeleriyle ticaret hacminin 10 milyar dolar sınırına yaklaştığını kaydeden Tokayev, 2027-2031 stratejik planının acilen uygulamaya konulması çağrısında bulundu.
Ekonomik ve dijital ortaklığın genişletilmesini savunan Tokayev, Trans-Hazar fiber optik iletişim projesinin önemine değinerek ortak Siber Güvenlik Konseyi kurulmasını önerdi. TDT'nin kesinlikle bir askeri pakt olmadığının ve bu niteliğini koruması gerektiğinin altını çizen Kazak lider, teşkilatın prestijini artırmak adına Rusya'nın da gözlemci statüsüyle bu mekanizmaya dahil edilmesinin dengeli bir yaklaşım olacağını kaydetti.
Hazar'ın İki Yakasında Lojistik ve Enerji Hamlesi
Türkmenistan Devlet Başkanı Serdar Berdimuhamedov, Türk dünyasının ham madde işleme, ulaştırma, tekstil ve sanayi potansiyelinin daha verimli değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti. Orta Koridor'un kapasitesini artırmak amacıyla Türkmenbaşı Uluslararası Limanı'nın tüm imkanlarıyla sürece entegre edilmeye hazır olduğunu belirten Berdimuhamedov; çevre, turizm ve Birleşmiş Milletler ile tesis edilecek kurumsal bağların bölgesel kalkınmaya ivme kazandıracağını dile getirdi.
Özbekistan'dan 100 Stratejik Proje ve Ortak Pazar Vizyonu
Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, jeopolitik krizlerin tedarik zincirlerini sarstığı bu dönemde Türk dünyasının kurumsal hedefler etrafında daha sıkı kenetlenmesi gerektiğini söyledi. Mirziyoyev, somut bir yol haritası sunarak Türk Yatırım Fonu destekli "100 Stratejik Ortak Yatırım ve Sanayi Projesi" programının kabul edilmesini önerdi.
Lojistik ağların ortak yönetimi, ticarette hukuki yardım mekanizması kurulması, karşılıklı seyahatlerde kimlik kartı uygulamasının yaygınlaştırılması ve Türk Turizm Birliği'nin teşkil edilmesi gibi pratik adımları gündeme taşıyan Mirziyoyev, kültürel entegrasyonun simgesi olarak "Ortak Türkçe Kelimeler Sözlüğü" hazırlanması girişimini paylaştı.
Doğu Akdeniz Köprüsü: KKTC'nin Ayrılmaz Rolü
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ise Kıbrıs Türk halkının maruz bırakıldığı haksız izolasyonlara rağmen ortaya koyduğu çözüm ve kalkınma iradesini aktardı. BM ve AB temaslarında Kıbrıs Türklerinin dünyayla temas kurma hakkının meşru bir zemine dayandığının teyit edildiğini belirten Erhürman, KKTC'nin yükseköğretim birikimi ve stratejik konumuyla Türk dünyası ile Doğu Akdeniz arasında bilimsel, ekonomik ve kültürel bir köprü kurmaya hazır olduğunu dile getirdi.
Zirvenin "işte birlik" ayağının somut projelere evrilmesinin altını çizen Erhürman, gençlik, spor, akademi ve girişimcilik alanlarında başlatılacak çok taraflı adımların izolasyonları fiilen anlamsız kılacağını belirtti. Dönem başkanlığının Türkiye tarafından devralındığı Ankara Zirvesi, Avrasya kuşağında çok boyutlu bir entegrasyon sürecinin hız kazanacağını ortaya koyarak tamamlandı.
