Antalya'da kapılarını açan Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31), diplomasi tarihinde ender rastlanan bir dayanışmaya zemin oluşturdu. Zirvenin Mavi Bölge alanında yer alan Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî Basın Konferansı Salonu’nda toplanan önceki dönem COP başkanları, yayımladıkları ortak deklarasyon ile Türkiye’nin başkanlık sürecine ve Avustralya’nın müzakere liderliğine tam destek verdiklerini kamuoyuna ilan etti.
Son beş dönemin zirve başkanlıklarını temsil eden üst düzey isimlerin aynı masada buluştuğu toplantıda; COP21 Başkanı Laurent Fabius, COP30 Başkanı Andre Correa do Lago (Brezilya), COP29 Başmüzakerecisi Yalçın Rafiyev (Azerbaycan), COP26 Başkanı Alok Sharma (Birleşik Krallık) ve COP24 Başkanı Michał Kurtyka (Polonya) yer aldı. Heyete ayrıca Birleşmiş Milletler 75. Genel Kurul Başkanı Volkan Bozkır ile COP31 Müzakereler Başkanı ve Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen eşlik etti.
Eski Başkanlardan Güven Tazeleyen Ortak Bildiri
COP Başkanları Danışma Grubu adına ortak bildiriyi açıklayan Laurent Fabius, uluslararası toplumun iklim krizine karşı çok taraflı mekanizmalara duyduğu güvenin yeniden tahkim edilmesi gerektiğine işaret etti. Fabius, Türkiye’nin üstlendiği liderlik misyonunun kolektif kararlılık açısından hayati olduğunu belirterek, müzakere sürecini yürüten Avustralya ile birlikte sürecin tüm aşamalarında tam dayanışma içinde olacaklarını bildirdi. Yayımlanan deklarasyonun, küresel karar alma süreçlerinin sahada somut karşılık bulabileceğinin en açık kanıtı olduğu vurgulandı.
"Antalya'da Bir Şeyler Değişti" Dedirtecek Uygulama Dönemi
Ortak deklarasyonu memnuniyetle karşıladıklarını belirten COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Antalya’daki buluşmanın COP geleneğinde bir milat teşkil ettiğini kaydetti. Paris’ten Marakeş’e, Glasgow’dan Bakü’ye kadar uzanan süreçte iklim hedeflerinin kurallarının belirlendiğini hatırlatan Kurum, artık tartışma değil uygulama safhasına geçildiğinin altını çizdi.
Paris Anlaşması’nın ikinci 10 yılına girilirken azaltım, uyum ve finansman ayaklarının eş zamanlı hızlandırılması gerektiğini belirten Kurum, 2035 yılına dair Ulusal Katkı Beyanlarını (NDC) henüz sunmamış tüm taraflara çağrıda bulundu. Kurum, COP31'in temel felsefesini şu sözlerle özetledi:
"Ortak kararlarımızın gerçek değeri ancak sahada hayat bulmasıyla ölçülebilir. Bu nedenle COP31'i doğrudan bir 'uygulama COP'u' haline getirmeyi hedefliyoruz. Gelecek nesillerin 'Antalya'da bir şeyler değişti, geleceğimiz adına hayati kararlar alındı' diyebileceği bir sonuç üretmekte kararlıyız."
2035 Küresel Hedefleri ve İklim Uygulama Köprüsü
Zirve kapsamında açıklanan COP31 Eylem Gündemi; Sıfır Atık, Temiz Enerji Dönüşümü, İklim Dirençli Şehirler, Yeşil Sanayileşme ve Gıda Güvenliği başta olmak üzere 10 stratejik sütun üzerine inşa edildi.
Fosil yakıt tartışmalarına ve emisyon hedeflerine ilişkin yol haritasına değinen Kurum, "2035'e 35" küresel elektrifikasyon vizyonuyla küresel emisyonların 2035’e kadar yüzde 30 azaltılmasının öngörüldüğünü duyurdu. Taahhüt edilen finansmanın sahadaki ihtiyaç sahibi coğrafyalara ulaştırılması amacıyla Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) ortaklığıyla geliştirilen "İklim Uygulama Köprüsü" mekanizmasının devreye alındığı açıklandı.
Türkiye ve Avustralya'dan "Tek Ekip" Modeli
Konferansın yenilikçi yönetim modeline dikkat çeken Müzakereler Başkanı ve Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen, iki ülkenin yükü eşit şekilde paylaştığını belirtti. Bowen, sahadaki operasyonu iki ayrı heyet yerine tek vücut olmuş bir ortaklık olarak tanımlayarak, Türkiye ile kurulan bu stratejik dayanışmanın müzakere süreçlerine ivme kazandırdığını ifade etti.
BM 75. Genel Kurul Başkanı Volkan Bozkır ise COP organizasyonunun hacmine işaret ederek, ilk gün itibarıyla yaklaşık 100 bin katılımcıya ulaşan böylesine kapsamlı bir küresel buluşmanın başarıyla koordine edilmesinde Türk heyetinin üstlendiği kilit role dikkat çekti.
