Adalet Bakanı Akın Gürlek’in göreve başlamasının ardından yaptığı ilk açıklamalardan biri, kamuoyunda “IBAN mağdurları” olarak bilinen binlerce kişiyi yakından ilgilendirdi. Gürlek, IBAN mağdurları konusunun 12. yargı paketine alınmasının planlandığını duyurdu. Banka hesaplarının dolandırıcılık faaliyetlerinde kullanılması nedeniyle haklarında adli işlem başlatılan yaklaşık 300 bin kişi bulunurken, düzenleme beklentisi yeniden gündeme geldi. Peki IBAN mağdurları için 12. yargı paketi geliyor mu, IBAN dolandırıcılığı nedir?
Adalet Bakanı Akın Gürlek’ten IBAN mağdurları ve 12. yargı paketi açıklaması
Adalet Bakanı Akın Gürlek, göreve başlamasının ardından yaptığı değerlendirmede IBAN mağdurlarıyla ilgili yoğun mesaj aldığını belirtti. Gürlek, “IBAN mağdurları ile ilgili bana da mesaj geliyor. Sosyal medyada da sürekli gündemde tutuyorlar. İnşallah bunu 12. pakete koymayı düşünüyoruz” ifadelerini kullandı.
Bu açıklama, Türk Ceza Kanunu’nun 158. maddesi kapsamında banka hesaplarını dolandırıcılık faaliyetlerinde kullandırdıkları gerekçesiyle haklarında işlem yapılan yüz binlerce kişiyi yakından ilgilendiriyor. Mevcut verilere göre bu kapsamda adli işlem yapılan kişi sayısının yaklaşık 300 bin olduğu tahmin ediliyor. Bu suçtan ceza alan ve hükmü kesinleşenlerin sayısının ise 50 bin civarında olduğu belirtiliyor.
yargı paketinde yapılması planlanan olası düzenlemenin, özellikle hesabını bilmeden veya sınırlı bir menfaat karşılığında kullandırdığını savunan kişiler açısından yeni bir hukuki değerlendirme süreci doğurabileceği konuşuluyor.
IBAN mağdurları kimleri kapsıyor, kaç kişiyi ilgilendiriyor?
Kamuoyunda “IBAN mağdurları” olarak adlandırılan kesim, banka hesaplarını üçüncü kişilere kullandırdığı gerekçesiyle soruşturma veya kovuşturma süreci yaşayan kişilerden oluşuyor. Bu kişiler arasında, hesabını bilerek yasa dışı bahis veya dolandırıcılık ağlarına kullandıranlar bulunduğu gibi, arkadaş çevresi tarafından yönlendirildiğini iddia edenler de yer alıyor.
Yaklaşık 300 bin IBAN hesabının soruşturma kapsamında olduğu ifade edilirken, bu suçtan ceza alanların sayısının 50 bine ulaştığı tahmin ediliyor. Ceza alanların bir bölümünün halen cezaevinde bulunduğu biliniyor.
Adalet Bakan Yardımcısı Niyazi Acar da 2025 yılı sonunda Meclis komisyonunda yaptığı bilgilendirmede, bilişim sistemi kullanılarak işlenen dolandırıcılık suçlarına ilişkin kamu davası sayısının 291 bin 379 olduğunu açıklamıştı. Bu rakamın 300 bini geçtiği değerlendiriliyor. Acar, konunun yargı sistemini ciddi şekilde zorladığını belirterek, “Gerçekten sahayı yakan bir konu. Şu anda sistemi ciddi sıkıntıya sokuyor” ifadelerini kullanmıştı.
IBAN dolandırıcılığı nedir, TCK 158 kapsamında nasıl değerlendiriliyor?
IBAN dolandırıcılığı, banka hesaplarının dolandırıcılık faaliyetlerinde araç olarak kullanılması şeklinde ortaya çıkıyor. Özellikle internet üzerinden yürütülen yasa dışı işlemlerde, mağdurlardan toplanan paraların üçüncü kişilerin hesaplarına aktarılması söz konusu oluyor. Bu hesap sahipleri, çoğu zaman küçük bir komisyon karşılığında IBAN bilgilerini paylaşıyor.
Türk Ceza Kanunu’nun 158. maddesi, nitelikli dolandırıcılık suçunu düzenliyor. Bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle işlenen dolandırıcılık fiilleri bu kapsamda ağır yaptırımlara tabi tutuluyor. Hesabını bilerek kullandıran kişiler, doğrudan dolandırıcılık suçundan yargılanabiliyor. Eğer kişi hileyi bilmiyorsa ancak menfaat temin etmişse, dosya özelinde değerlendirme yapılıyor. Hiçbir menfaat elde etmediği tespit edilen durumlarda ise beraat kararı verilebiliyor.
IBAN kullandırma meselesi yalnızca ceza hukuku açısından değil, vergi hukuku yönünden de sorumluluk doğurabiliyor. Hesap hareketleri nedeniyle mali inceleme süreçleri başlatılabiliyor.
11. yargı paketi ve asliye ceza mahkemesi düzenlemesi gündeme gelmişti
IBAN mağdurları konusu daha önce 11. yargı paketi kapsamında da tartışılmıştı. Nitelikli dolandırıcılık suçlarının yargılamasının ağır ceza mahkemelerinden alınarak asliye ceza mahkemelerine devredilmesi ve bazı dosyaların uzlaşma kapsamına girmesi yönünde düzenleme yapılması planlanmıştı.
Bu değişiklikle birlikte yargı sürecinin hızlandırılması ve dosya yoğunluğunun azaltılması hedeflenmişti. Ancak söz konusu düzenleme henüz beklenen kapsamda hayata geçirilmedi. 12. yargı paketiyle birlikte IBAN mağdurları konusunda daha kapsamlı bir adım atılıp atılmayacağı merak ediliyor.
IBAN ve GSM dolandırıcılığında artış dikkat çekiyor
Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 2025 yılında yaptığı açıklamada, ülkede ve dünyada en sık karşılaşılan siber suç türleri arasında kimlik avı, sahte internet siteleri, sosyal mühendislik yöntemleri, fidye yazılımları, kredi kartı ve bankacılık dolandırıcılığı gibi suçların yer aldığı belirtilmişti. IBAN ve GSM üzerinden gerçekleştirilen dolandırıcılık yöntemlerinde de ciddi artış yaşandığı vurgulanmıştı.
Açıklamada, maddi kazanç vaadiyle kandırılan kişilerin banka ve ödeme hesaplarını başkalarına kullandırmalarının ağır cezalarla karşılaşmalarına neden olabileceği hatırlatılmıştı. Bu durum, birçok kişinin farkında olmadan suç zincirinin parçası haline gelmesine yol açabiliyor.
Adalet Bakanı Akın Gürlek’in IBAN mağdurlarıyla ilgili 12. yargı paketi sinyali, yüz binlerce kişiyi ilgilendiren dosyalar açısından yeni bir dönemin habercisi olarak görülüyor. Düzenlemenin kapsamı ve içeriği ise Meclis sürecinde netlik kazanacak.
