İş sözleşmeleri genellikle belirsiz süreli olarak yapılıyor. Belirsiz süreli sözleşmelerde fesih öncesinde karşı tarafa bildirim yapılması gerekiyor. Bu bildirim süresi, çalışanın iş yerindeki kıdemine göre belirleniyor.
İş Kanunu’na göre belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden taraf, karşı tarafa önceden bildirim yapmak zorunda. Sözleşmeyi kim feshederse bildirim yükümlülüğü de o tarafa ait oluyor. Bildirim yapılmadan sözleşmenin sona erdirilmesi halinde, bildirim süresine karşılık gelen ücret tutarında ihbar tazminatı ödenmesi gerekiyor.
Bildirim Süreleri Kıdeme Göre Değişiyor
Bildirim süreleri, çalışanın iş yerindeki çalışma süresine göre farklılık gösteriyor:
İşi 6 aydan az sürmüş işçi için 2 hafta
6 aydan 1,5 yıla kadar sürmüş işçi için 4 hafta
1,5 yıldan 3 yıla kadar sürmüş işçi için 6 hafta
3 yıldan fazla sürmüş işçi için 8 hafta
Bu süreler azaltılamıyor ancak sözleşmeyle uzatılabiliyor. Bildirim yapılmadan işten ayrılan taraf, bu süreye ait ücret tutarında ihbar tazminatı ödemekle yükümlü oluyor.
İşçi de İhbar Tazminatı Ödeyebilir
Çalışanlar genellikle ihbar tazminatının yalnızca işveren tarafından ödeneceğini düşünüyor. Ancak işçi, bildirim süresine uymadan işi bırakırsa işverene ihbar tazminatı ödemek zorunda kalabiliyor. Bu nedenle istifa sürecinde bildirim sürelerine riayet edilmesi gerekiyor.
Hangi Durumlarda İhbar Tazminatı Ödenmez?
Bazı hallerde işçi, iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir ve ihbar tazminatı ödemez. Bu durumlar arasında şunlar yer alıyor:
Yapılan işin işçinin sağlığı veya yaşayışı için tehlike oluşturması
İşverenin ya da işçinin sürekli görüştüğü bir çalışanın bulaşıcı hastalığa yakalanması
İşverenin işçinin veya aile fertlerinin şeref ve namusuna dokunacak söz ve davranışlarda bulunması
İşçinin işyerinde cinsel tacize uğraması ve bildirmesine rağmen önlem alınmaması
Ücretin süresinde ve eksiksiz ödenmemesi
İşyerinde bir haftadan fazla süreyle işin durmasına yol açan zorlayıcı sebeplerin ortaya çıkması
İşçi haklı nedenle fesih yaptığında ihbar tazminatı ödemez ancak işverenden de ihbar tazminatı talep edemez.
İşveren Açısından Haklı Fesih Nedenleri
İşveren açısından haklı fesih sebepleri arasında ise işçinin kastı veya düzensiz yaşayışı nedeniyle hastalanması ve devamsızlık yapması, tedavi edilemeyecek hastalık raporu, uzun süreli rapor kullanımı ve ahlak ile iyi niyet kurallarına aykırı davranışlar bulunuyor.
İşe girerken yalan bilgi verilmesi, cinsel taciz, işyerine sarhoş ya da uyuşturucu etkisinde gelinmesi, hırsızlık, izinsiz devamsızlık gibi durumlar da haklı fesih sebepleri arasında sayılıyor.
Askerlik ve Emeklilikte Bildirim Zorunluluğu Yok
Askerlik ve emeklilik nedeniyle işten ayrılma durumlarında ihbar süresine uyma zorunluluğu bulunmuyor. Bu hallerde ihbar tazminatı ödenmesi gerekmiyor.
İhbar Tazminatına Dahil Edilen Unsurlar
İhbar tazminatı hesaplanırken yalnızca çıplak ücret değil, işçiye sağlanan para veya para ile ölçülebilen menfaatler de dikkate alınıyor. Yemek, ulaşım ve yakacak gibi düzenli ödemeler de hesaplamaya dahil ediliyor.
İş sözleşmesinin sona erdirilmesi sürecinde tarafların bildirim sürelerine uyması, olası tazminat yükümlülüklerinin önüne geçilmesi açısından önem taşıyor.
