Türkiye'nin deprem kuşağında yer alan yerleşim yerlerini daha dirençli hale getirmek amacıyla yürütülen kentsel dönüşüm seferberliği, yeni yasal düzenlemelerle güçlendiriliyor. 2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı doğrultusunda şekillenen yeni yol haritasına göre, yerel yönetimler ve uygulayıcılar için kentsel dönüşüm strateji belgesi hazırlamak zorunlu tutulacak. Afet riskini en aza indirmeyi hedefleyen adımlar kapsamında, hem planlama standartları yükseltilecek hem de sahada dönüşümü kilitleyen hukuki engeller tek tek aşılacak.
Hukuki düğümü ihtisas mahkemeleri çözecek
Dönüşüm projelerinde en sık karşılaşılan mülkiyet uyuşmazlıkları ve dava süreçleri nedeniyle geciken tahliyeler için yargı ayağında yeni bir mekanizma devreye giriyor. Hazırlıkları süren mevzuat düzenlemesiyle, kentsel dönüşüm kaynaklı anlaşmazlıkların süratle karara bağlanması adına ihtisas mahkemelerinin kurulması hedefleniyor. Böylece uzlaşma süreçlerinde şeffaflık artırılırken, hak sahipleri arasındaki anlaşmazlıkların inşaat süreçlerini aylarca durdurmasının önüne geçilecek.
2,7 milyonu aşkın bağımsız birim dönüşüm hattında
Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun çerçevesinde yürütülen tespit ve uygulama çalışmaları aralıksız devam ediyor. Yetkilendirilmiş üniversiteler, laboratuvarlar, yapı denetim ve sivil toplum kuruluşlarından oluşan 1696 merkez aracılığıyla ülke genelinde geniş çaplı bir tarama yürütülüyor.
59 farklı ilde toplam 292 riskli alan ilan edildi.
Ülke genelinde riskli olduğu belirlenen bağımsız birim sayısı 1 milyon 480 bine ulaştı.
İlan edilen dönüşüm sahalarıyla birlikte süreç kapsamına alınan toplam birim miktarı 2 milyon 761 bini buldu.
İstanbul ve Marmara için öncelikli koruma kalkanı
Olası Marmara depreminin yaratabileceği can ve mal kayıplarını engellemek amacıyla bölgedeki riskli yapıların tasfiyesi öncelikli hedef olarak belirlendi. Çevresel, toplumsal ve ekonomik dinamiklerin birlikte değerlendirildiği yeni modellerde yerinde dönüşüm ilkesi gözetilecek; mahallelerin tarihi, estetik ve mimari kimliği korunacak.
Bu kapsamda megakentte uygulanan "Yarısı Bizden" kampanyası, dönüşümün finansal yükünü hafifletmeyi sürdürüyor. Bugüne kadar 70 binden fazla birim için 86,7 milyar liralık kaynak ayrılan modelde, hak sahiplerine sunulan finansman paketi şu kalemlerden oluşuyor:
| Destek Kalemi | Miktar |
|---|---|
| Hibe Desteği | 875 bin TL |
| Uygun Koşullu Kredi | 875 bin TL |
| Tahliye/Taşınma Desteği | 125 bin TL |
| Toplam Finansman Desteği | 1 milyon 875 bin TL |
Hayata geçirilecek yeni uygulamalarla birlikte, risk analizi yalnızca bina bazında değil; iklim tehlikeleri, bölgenin altyapı kapasitesi ve zemin yapısı gibi faktörler bir arada değerlendirilerek öncelik sırasına göre uygulanacak.
