İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın hayatı ve kökeni kamuoyunda yeniden merak konusu oldu. Kalp cerrahı kimliğiyle tanınan Pezeşkiyan’ın kaç yaşında olduğu, nereli olduğu ve Türk olup olmadığı sıkça araştırılıyor. Reformist çizgisiyle öne çıkan İran liderinin hem tıp hem siyaset alanındaki kariyeri dikkat çekiyor. İşte Mesud Pezeşkiyan’ın yaşam öyküsü ve siyasi geçmişine dair merak edilenler.
Mesud Pezeşkiyan kimdir, kaç yaşında ve nereli?
Mesud Pezeşkiyan, 29 Eylül 1954’te İran’ın Mahabad kentinde dünyaya geldi. 2026 yılı itibarıyla 71 yaşında olan Pezeşkiyan, İran’ın çok kültürlü yapısını yansıtan bir ailede yetişti. Doğduğu şehir olan Mahabad, ülkenin kuzeybatısında yer alıyor ve farklı etnik topluluklara ev sahipliği yapıyor.
Soyadı Farsça’da “doktorlar” anlamına gelen Pezeşkiyan, gençlik yıllarından itibaren eğitim hayatına önem verdi. Ortaöğrenimini tamamladıktan sonra tıp alanında kariyer yapmaya karar verdi ve üniversite eğitimi için Tebriz’e gitti.
Mesud Pezeşkiyan’ın eğitimi ve mesleği ne, kalp cerrahı mı?
Pezeşkiyan, Tebriz Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden mezun oldu. Tıp eğitimini tamamladıktan sonra meslek hayatına doktor olarak başladı. 1980–1988 yılları arasında yaşanan İran-Irak Savaşı sırasında hem asker hem de hekim olarak görev yaptı. Bu dönem, onun hem mesleki hem de toplumsal bakış açısını şekillendiren kritik bir süreç oldu.
1985 yılında pratisyenlik eğitimini tamamlayan Pezeşkiyan, ardından genel cerrahi ihtisası yaptı. 1993 yılında kalp cerrahisi yan dal uzmanlığını alarak kalp cerrahı unvanını kazandı. Uzmanlık alanında uzun yıllar görev yapan Pezeşkiyan, sağlık camiasında saygın bir isim olarak öne çıktı.
Akademik kariyeri: Rektörlük yaptı mı?
Mesud Pezeşkiyan yalnızca hekimlik yapmadı, aynı zamanda akademik alanda da önemli görevler üstlendi. 1994–1999 yılları arasında Tebriz Sağlık Bilimleri Üniversitesi Rektörü olarak görev yaptı. Bu süreç, onun yöneticilik tecrübesini artırdı ve kamu yönetimi alanında deneyim kazanmasını sağladı.
Üniversite yönetimindeki performansı, ilerleyen yıllarda üstleneceği siyasi görevler açısından önemli bir referans olarak gösterildi.
Mesud Pezeşkiyan siyasete nasıl girdi, hangi görevlerde bulundu?
Pezeşkiyan’ın siyasi kariyeri reformist Cumhurbaşkanı Muhammed Hatemi döneminde başladı. 1997 yılında Sağlık Bakan Yardımcılığı görevine getirildi. Sağlık alanındaki tecrübesi nedeniyle 2001 yılında İran Sağlık Bakanı olarak atandı ve bu görevini 2005 yılına kadar sürdürdü.
2008 genel seçimlerinde Tebriz milletvekili olarak İran Meclisi’ne giren Pezeşkiyan, beş dönem üst üste parlamentoya seçildi. Uzun süre Tebriz’i temsil eden siyasetçi, 2016 yılında Meclis Başkan Yardımcılığı görevini üstlendi ve dört yıl boyunca bu pozisyonda kaldı.
Hem yürütme hem yasama organında görev alması, onu İran siyasetinde deneyimli isimlerden biri haline getirdi.
Cumhurbaşkanlığı süreci nasıl gelişti?
Mesud Pezeşkiyan daha önce de cumhurbaşkanlığı için girişimlerde bulundu. 2013 seçimleri için adaylık başvurusu yaptı ancak sürecin ilerleyen aşamasında adaylıktan çekildi. 2021’de yeniden aday olmak istedi ancak Anayasayı Koruyucular Konseyi tarafından adaylığı onaylanmadı.
Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi’nin hayatını kaybetmesinin ardından seçim takvimi öne çekildi. Bu süreçte Pezeşkiyan yeniden aday oldu. Reformist kesimin ortak adayı olarak yarışan Pezeşkiyan; Muhammed Hatemi, Hasan Ruhani ve Muhammed Cevad Zarif gibi önemli isimlerin desteğini aldı.
Seçim sürecinde özellikle ekonomik reform, toplumsal uzlaşı ve dış politikada denge mesajları öne çıktı.
Mesud Pezeşkiyan Türk mü, kökeni ne?
Pezeşkiyan’ın kökeni en çok merak edilen konular arasında yer alıyor. Babası Azeri kökenli olan Pezeşkiyan’ın annesi ise Kürt kökenlidir. Bu nedenle hem Türk hem de Kürt kimliğine sahip bir aile yapısından geliyor.
Azeri kökenli olması nedeniyle Türk olduğu yönünde değerlendirmeler yapılmaktadır. İran’daki Azeri toplumu, ülkenin en büyük etnik gruplarından biri olarak biliniyor. Pezeşkiyan’ın çok kültürlü aile geçmişi, İran’ın etnik çeşitliliğini temsil eden bir profil çizmesine neden oluyor.
Mesud Pezeşkiyan’ın hayatı neden gündemde?
Cumhurbaşkanlığı görevine gelmesiyle birlikte Pezeşkiyan’ın biyografisi, eğitimi, yaşı ve etnik kökeni kamuoyunda yoğun şekilde araştırılmaya başlandı. Kalp cerrahılığından üniversite rektörlüğüne, sağlık bakanlığından meclis başkan yardımcılığına uzanan kariyeri, onu İran siyasetinde farklı bir noktaya taşıdı.
Hem tıp alanındaki uzmanlığı hem de reformist siyasi kimliğiyle öne çıkan Mesud Pezeşkiyan, İran’ın iç ve dış politikasında nasıl bir yol izleyeceği sorusuyla da yakından takip ediliyor.
