Türkiye’de doğanın korunması ve yaban hayatının sürdürülebilirliği için önemli düzenlemeler içeren yeni yasa değişikliği kabul edildi. Milli Parklar Kanunu ve ilgili mevzuatta yapılan değişikliklerle birlikte Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü’nün yetkileri genişletildi ve çevreyi tahrip eden faaliyetlere yönelik cezalar artırıldı. Yeni düzenleme, biyolojik çeşitliliğin korunması, korunan alanların yönetimi, avcılık faaliyetlerinin denetimi ve kaçak avcılıkla mücadele gibi birçok konuyu kapsıyor. “Milli parklar yasasında neler değişti, avcılık cezaları arttı mı, yeni yetkiler kimde ve hangi cezalar geldi?” soruları kamuoyunda merak edilirken, düzenlemenin detayları dikkat çekiyor.
Milli parklar yasasında neler değişti?
Milli Parklar Kanunu’nda yapılan değişikliklerle birlikte korunan alanların yönetiminde yeni bir dönem başladı. Düzenlemeye göre, doğa koruma ve biyolojik çeşitliliğin sürdürülebilirliği konusunda Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü daha geniş yetkilerle donatıldı.
Yeni yasa ile birlikte özellikle nesli tehdit altında bulunan bitki ve hayvan türlerinin korunması, sulak alanların ekolojik dengesinin sürdürülmesi ve biyolojik çeşitliliğin korunmasına yönelik denetim yetkileri Genel Müdürlüğe verildi.
Ayrıca çevreyi oluşturan ekosistemlerin korunması, biyolojik çeşitliliğin sürdürülebilir şekilde kullanılması ve doğal yaşam alanlarının tahrip edilmesini önlemeye yönelik idari yaptırım uygulama yetkisi de bu kurum tarafından kullanılabilecek.
Avcılık cezaları arttı mı?
Yeni düzenlemeyle birlikte kaçak avcılıkla mücadele kapsamında verilen idari para cezaları önemli ölçüde artırıldı. Özellikle yasak bölgelerde avlananlara verilen cezaların yükseltilmesi dikkat çekiyor.
Düzenlemeye göre:
Yasak avlaklarda avlananlara verilen ceza 200 liradan 10 bin liraya çıkarıldı.
Yaban hayatı koruma sahalarında veya özel koruma alanlarında avlananlara verilen ceza 350 liradan 15 bin liraya yükseltildi.
Avcılık belgesi olmadan avlananlara 10 bin lira idari para cezası uygulanacak.
Avlanma izni olmadan avlananlara ise 5 bin lira ceza verilecek.
Ayrıca bu fiillerin 5 yıl içinde tekrar edilmesi durumunda ceza üç katına kadar artırılabilecek.
Yeni yetkiler kimde olacak?
Yasa değişikliğiyle birlikte doğa koruma ve milli parklarla ilgili birçok yetki Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü’ne devredildi.
Genel Müdürlük, korunan alanlarda yapılacak planların hazırlanması, denetlenmesi ve uygulanması konusunda ana yetkili kurum haline geldi. Ayrıca bu alanlarda yapılacak turizm yatırımları, altyapı çalışmaları ve planlama süreçlerinde de Genel Müdürlüğün görüşü önemli rol oynayacak.
Bunun yanı sıra av ve doğa koruma memurları ile saha bekçileri, korunan alanlarda denetim ve kontrol faaliyetlerinde görev alabilecek.
Milli parklar içinde yapılaşma ve tesisler nasıl olacak?
Düzenleme kapsamında milli park ve tabiat parklarında yapılacak yapı ve tesisler için yeni kurallar getirildi. Bu alanlarda turistik amaçlı tesisler yapılabilmesi için Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından izin verilmesi gerekecek.
Verilen izinler kapsamında gerçek kişiler veya özel hukuk tüzel kişileri tarafından yapılacak tesislerin kullanım süresi 49 yılı geçemeyecek. Ancak işletmenin başarılı olması durumunda bu süre 99 yıla kadar uzatılabilecek.
Bu süre sonunda tesislerin tamamı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü’nün tasarrufuna geçecek.
Doğal dengeyi bozanlara hangi cezalar uygulanacak?
Yeni düzenleme, doğal alanlara zarar veren kişi ve kuruluşlara yönelik ciddi yaptırımlar getiriyor.
Milli parklar ve korunan alanlarda:
Ekosistemi bozan faaliyetlerde bulunanlar
Yaban hayatını tahrip edenler
Doğal alanların özelliklerini değiştiren müdahalelerde bulunanlar
Plan dışında yapı ve tesis kuranlar
hakkında 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve 5 bin güne kadar adli para cezası uygulanabilecek.
Bu düzenleme ile özellikle doğal alanların korunması ve çevre suçlarının azaltılması hedefleniyor.
Korunan alanlarda ziyaretçi yönetimi nasıl olacak?
Yeni yasa ile birlikte korunan alanlarda ziyaretçi yönetimi ve turizm faaliyetleri de yeniden düzenlendi.
Buna göre milli park, tabiat parkı, tabiat anıtı ve tabiatı koruma alanlarında ziyaretçi yönetim planları hazırlanacak ve bu planların uygulanması sağlanacak.
Ayrıca bu alanlarda ziyaretçilere rehberlik edecek alan kılavuzları görevlendirilecek. Alan kılavuzları, bölge halkı arasından seçilerek eğitim alacak ve resmi kimlik belgesi ile görev yapacak.
Doğa koruma memurları ve saha bekçileri ne yapacak?
Yasa kapsamında doğa koruma faaliyetlerinde görev alacak personel yapısı da genişletildi.
Yeni düzenlemeye göre:
Av ve doğa koruma memurları
Saha bekçileri
Orman muhafaza memurları
korunan alanlarda denetim ve kontrol görevlerini birlikte yürütebilecek.
Bu personel, yasa dışı avlanmayı önlemek, doğal alanları korumak ve yaban hayatını izlemek gibi görevleri yerine getirecek.
Döner sermaye işletmeleri kurulabilecek
Yeni düzenleme ile Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü’nün ihtiyaç duyduğu alanlarda döner sermayeli işletmeler kurabilmesine de imkan tanındı.
Korunan alanlardan elde edilen gelirler bu işletmelere aktarılacak ve doğa koruma faaliyetlerinin finansmanında kullanılacak.
Cumhurbaşkanı, döner sermaye işletmelerine tahsis edilen sermaye miktarını 5 katına kadar artırma yetkisine sahip olacak.
