Tütün ürünlerinin kullanım alanlarını daraltmayı hedefleyen yeni yasal düzenleme çalışmaları kapsamında, açık alanlarda sigara tüketimine yönelik kapsamlı kısıtlamalar gündeme taşındı.
Hazırlıkları sürdürülen taslak metinle birlikte; çocuk parkları, halk plajları, toplu taşıma durakları, yürüyüş parkurları, kafe terasları ve bina girişleri kısıtlama kapsamına alınıyor. Düzenlemenin temel hedefini, pasif içiciliği asgari düzeye indirmek ve kamusal açık alanlarda sigara içilebilen sınırlandırılmış özel noktalar oluşturmak teşkil ediyor.
Restoran ve kafelerin tente, cam ya da benzeri malzemelerle kapatılarak yarı açık mekân görünümüne kavuşturulan kış bahçeleri de yeni kurallara tabi tutulacak. Bu işletmelerde sigara içilebilen alanların toplam açık alanın yüzde 50'sini aşamaması ve dumansız bölümlerle arasında belirli bir mesafe bırakılması öngörülüyor. Ayrıca elektronik sigara ve ısıtılmış tütün mamulleri gibi yeni nesil ürünler de açık alan yasaklarına dahil ediliyor.
Japonya ve Avustralya modelleri inceleniyor
Taslak çalışmalarında tütün kontrolünde başarılı sonuçlar alan Japonya ve Avustralya uygulamaları referans kabul ediliyor. Japonya'daki sokak kısıtlamaları ve belirlenmiş açık hava içme kabinleri ile Avustralya'da plaj ve parklarda uygulanan katı mesafe kuralları yerel mevzuata uyarlanıyor.
Sağlık Bakanlığı tarafından yürütülen Tütün Kontrolü Strateji Belgesi ve Eylem Planı hedefleri doğrultusunda, 4207 sayılı Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun'da yer alan kapalı alan tanımının açık hava sınırlarını da kapsayacak biçimde genişletilmesi amaçlanıyor. Benzer açık hava kısıtlamalarını uygulayan ülkelerde pasif içiciliğe bağlı solunum yolu hastalıklarında ilk iki yıl içinde yüzde 18'e varan düşüş kaydedilmesi, düzenlemenin gerekçeleri arasında yer alıyor.
Tütün satışında dijital yaş doğrulama sistemi
Teklifin bir diğer kritik başlığını ise 18 yaş altına tütün satışı yasağının teknolojik denetimi oluşturuyor. Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu'nun kamuoyuyla paylaştığı tütünle mücadele hedefleri doğrultusunda, perakende satış noktalarında kimlik kontrolü tamamlanmadan kasa işlemlerinin ilerlemeyeceği bir altyapı planlanıyor.
Sistem kapsamında tek kullanımlık QR kodlar, çipli kimlik kartı okuyucuları ve yüz tanıma eşleştirmeleri gibi dijital yöntemler değerlendiriliyor. Yasa dışı şekilde reşit olmayanlara tütün ürünü satan işletmelere hapis cezası ve 1 milyon liradan 5 milyon liraya kadar idari para cezası öngören kanun teklifinin, bütçe görüşmelerinin tamamlanmasının ardından TBMM Genel Kurulu'na sunulması bekleniyor.
