Türkiye ile Amerika Birleşik Devletleri (ABD) arasında uzun süre diplomatik ve ekonomik krizlere yol açan Pastör Andrew Craig Brunson davasında nihai karar açıklandı. İzmir’de "terör örgütü adına suç işlemek ve casusluk" iddialarıyla yargılanan ABD'li din adamı, hapis cezasına çarptırılmasına rağmen cezaevinde kaldığı süre göz önünde bulundurularak serbest bırakıldı. İki süper güç arasında iplerin gerilmesine neden olan bu tarihi davanın ardından Brunson'ın kısa sürede ABD'ye dönmesi bekleniyor. Küresel siyasetin gündemine oturan davanın perde arkası, Türk-Amerikan ilişkilerinin geleceğini de yakından şekillendiriyor.
ABD'li Pastör Andrew Craig Brunson Kimdir?
North Carolina eyaletinde doğan 50 yaşındaki Andrew Craig Brunson, inanç faaliyetleri yürüten Amerikalı bir din adamıdır. Tutuklanmadan önce yaklaşık 23 yıldır eşi Norine Brunson ile birlikte Türkiye'de yaşayan pastör, İzmir'de bulunan Diriliş Kilisesi'nin liderliğini yürütüyordu. Türkiye'de kaldığı süre boyunca süresiz oturma izni başvurusunun sonucunu bekleyen Brunson, 2016 yılının sonbaharında diplomatik krizin fitilini ateşleyecek hukuki sürecin merkezine yerleşti.
Rahip Brunson Neden ve Ne Zaman Tutuklandı?
Brunson ve eşi, Ekim 2016'da İzmir Alsancak Polis Karakolu'na çağrılarak sınır dışı edilmek üzere gözaltına alındı. Eşi Norine Brunson 13 gün sonra serbest bırakılırken, Andrew Brunson Bornova'daki Geri Gönderme Merkezi'ne sevk edildi. Sınır dışı edilmeyi bekleyen pastör, Aralık 2016'da Fethullah Gülen Cemaati'ne üye olmak suçlamasıyla tutuklanarak cezaevine gönderildi.
İçişleri Bakanlığı yazışmalarına göre Brunson'ın süresiz oturma izni başvurusu "kamu düzeni ve kamu güvenliği" gerekçesiyle reddedilmişti. Resmi belgelere yansıyan iddialarda, Amerikalı din adamının Kürt kökenli vatandaşlara yönelik özel ayinler düzenlediği ve Suriyeli sığınmacılara yardım etme maskesi altında misyonerlik faaliyetleri yürüttüğü öne sürüldü. Ağustos 2017'de ise hakkındaki suçlamalara "siyasi veya askeri casusluk amacıyla devletin gizli kalması gereken bilgilerini temin etmek" ve "anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs" gibi ağır maddeler eklendi.
Brunson Hakkındaki Casusluk Davası İddianamesinde Neler Var?
Tutukluluğun başlamasından yaklaşık 1,5 yıl sonra, Mart 2018'de İzmir 2. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından kabul edilen iddianamede çok çarpıcı suçlamalar yer aldı. Savcılık, Brunson'ın hem Fethullah Gülen Cemaati hem de PKK adına stratejik faaliyetler yürüttüğünü iddia etti. Bu kapsamda "örgüte üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işlemek" ve "siyasal veya askeri casusluk" suçlarından toplamda 35 yıla kadar hapis cezası talep edildi.
Anadolu Ajansı tarafından paylaşılan iddianame detaylarında, Brunson'ın Uluslararası Af Örgütü Türkiye Şubesi Başkanı Taner Kılıç ve Gülen yapılanmasının üst düzey isimleriyle temas kurduğu belirtildi. Ayrıca pastörün kilisesinde bölücü içerikli konuşmalar yaptığı, evinde çok sayıda suç unsuru barındıran dijital materyal ele geçirildiği ve 2013 yılındaki Gezi Parkı eylemlerinin organizatörleri arasında yer aldığı iddialar arasında yer buldu.
Mahkemenin Verdiği Hüküm ve Tahliye Kararı Nedir?
İzmir 2. Ağır Ceza Mahkemesi'nde görülen kritik duruşmada, davanın seyrini değiştiren bir karar çıktı. Mahkeme heyeti, Andrew Brunson'a "örgüt üyesi olmamakla birlikte örgüte bilerek ve isteyerek yardım etmek" suçundan 3 yıl 1 ay 15 gün hapis cezası verdi. Ancak pastörün cezaevinde ve ev hapsinde geçirdiği süre dikkate alınarak hakkındaki adli kontrol şartları ile yurt dışına çıkış yasağı tamamen kaldırıldı.
Duruşmada yaklaşık altı saat boyunca Türkçe savunma yapan ve suçlamaları reddederek gözyaşı döken Brunson, yasa dışı hiçbir faaliyetin içinde olmadığını savundu. Mahkemenin tahliye kararı sonrası Brunson'ın avukatı Cem Halavurt, verilen mahkumiyet hükmünü kabul etmediklerini ve davayı temyize götüreceklerini açı destiny.
Brunson Krizi Türkiye ABD İlişkilerini Nasıl Etkiledi?
Andrew Brunson davası, Ankara ile Washington hattında son yılların en büyük diplomatik çatışmalarından birine dönüştü. ABD Başkanı Donald Trump ve üst düzey bürokratlar, Brunson’ın serbest bırakılması için Türkiye’ye yönelik sert yaptırım kararlarını devreye soktu. ABD Hazine Bakanlığı, dönemin İçişleri Bakanı Süleyman Soylu ve Adalet Bakanı Abdülhamit Gül'ün ABD'deki mal varlıklarını dondurma kararı aldı. Ardından Trump, Türkiye'den ithal edilen çelik ve alüminyum vergilerini ikiye katlayarak ekonomik baskıyı artırdı.
Uluslararası basında çıkan haberlere göre, kriz çözülmeseydi Trump Türkiye'deki tüm diplomatik personeli çekmeyi planlıyordu. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ise ABD'nin baskılarına karşı Türk mahkemelerinin bağımsız olduğunu vurgulamış ve Fethullah Gülen'in iadesi gerçekleşmeden takas yapılmayacağına işaret eden açıklamalarda bulunmuştu. Yaşanan bu gerilim; S-400 krizi, Halkbank davası ve Suriye'deki YPG yapılanmasına verilen destekle zaten gergin olan iki ülke ilişkilerini kopma noktasına getirdi. Brunson'ın tahliyesinin ardından Beyaz Saray'da açıklama yapan Trump, "Türkiye ile ilişkilerimiz mükemmel olabilir" diyerek yeni bir dönemin sinyalini verdi.
