Sağlık Bakanlığı’nın tütünle mücadele eylem planı kapsamında, reşit olmayan bireylere tütün ürünü satışını tamamen durdurmayı hedefleyen yeni bir yasal düzenleme yolda. Yazar kasalara entegre edilecek elektronik kontrol mekanizmaları ve QR kodlu kimlik doğrulama sistemleri sayesinde, yaş onayı alınmadan tütün satışı fiziki olarak imkansız hale getirilecek.
Dijital Doğrulama Olmadan Kasa Satışı Onaylamayacak
Hazırlıkları süren kanun teklifi, tütün ürünü alımlarında kontrolü market çalışanının inisiyatifinden çıkararak tamamen dijital bir denetime devrediyor. Düzenlemeye göre, kasada sigara barkodu okutulduğunda sistem otomatik olarak yaş doğrulaması talep edecek. Müşteri, yetkili uygulamalar üzerinden ürettiği anlık QR kod veya yeni nesil çipli kimlik kartı ile yaşını doğrulamadan işlem tamamlanamayacak. Teknik altyapının detayları ve tüm satış noktalarına nasıl uygulanacağı teklifin Meclis gündemine gelmesiyle kesinleşecek.
Sahte Doğrulama ve Aracılığa Karşı Çok Katmanlı Güvenlik
Yeni sistem, dijital denetimlerin hile ile aşılmasını engellemek için ek önlemleri de bünyesinde barındırıyor. Başkasının kimliğini veya ekran görüntüsünü kullanarak sigara satın almaya çalışan çocukları engellemek amacıyla, anlık ve tek kullanımlık QR kod teknolojisi ile sistem üzerinde fotoğraf karşılaştırması gibi yöntemler değerlendiriliyor. Yasa dışı tütün temininde sıkça karşılaşılan yetişkinlerin çocuklara aracılık etmesi sorununa karşı ise kısa zaman aralığında tekrarlanan şüpheli alımların sistem tarafından otomatik olarak işaretlenmesi planlanıyor. Bu takibin hukuki sınırları ve kişisel verilerin korunması esasları yasa teklifiyle netlik kazanacak.
İhlal Eden İşletmelere Ruhsat İptaline Kadar Uzanan Yaptırımlar
Var olan mevzuatta reşit olmayanlara sigara satışı zaten suç teşkil ederken, kurulacak elektronik altyapı ihlallerin tespitini somut delillerle kolaylaştıracak. Doğrulama mekanizmasını devre dışı bırakan, uyarılara rağmen satışı sürdüren veya dijital denetimi yanıltmaya çalışan işletmeler için kademeli yaptırımlar uygulanacak. Yüksek idari para cezalarının yanı sıra satış belgesinin iptaline kadar varan cezai işlemler, elektronik kayıtlar baz alınarak ve hukuki savunma hakları korunarak hayata geçirilecek.
