Cumhuriyet tarihinin en önemli ailelerinden birine mensup olan Özden Toker, hem tanıklık ettiği dönemler hem de yürüttüğü çalışmalarla Türkiye’nin yakın siyasi ve kültürel tarihinde özel bir yere sahip. İsmet İnönü’nün kızı olan Özden Toker’in yaşı, eğitimi, ailesi ve bugün ne yaptığı merak ediliyor. İşte Özden Toker’in yaşamı, eğitimi ve Cumhuriyet tarihine uzanan hayat hikâyesi.
Özden Toker kimdir?
Özden Toker, 7 Şubat 1930 tarihinde Ankara’da dünyaya geldi. Babası Türkiye Cumhuriyeti’nin ikinci Cumhurbaşkanı İsmet İnönü, annesi ise Mevhibe İnönü’dür. Ankara Çankaya’da bulunan ve Cumhuriyet tarihinin simge mekânlarından biri olan Pembe Köşk’te doğan Özden Toker’in ismini, bizzat Mustafa Kemal Atatürk verdi.
Cumhuriyetin kuruluş yıllarına ve çok partili hayata geçiş sürecine birebir tanıklık eden Özden Toker, İnönü ailesinin kamuoyundan uzak ama tarihsel açıdan son derece önemli isimlerinden biri olarak biliniyor.
Özden Toker kaç yaşında, burcu ne?
7 Şubat 1930 doğumlu olan Özden Toker, 2026 yılı itibarıyla 96 yaşındadır. Doğum tarihine göre burcu Kova’dır. Uzun ve tanıklıklarla dolu yaşamı boyunca Cumhuriyet dönemi tarihine ışık tutan çalışmalara katkı sunmuştur.
Özden Toker nereli?
Özden Toker, Ankara doğumludur. Hayatının büyük bir bölümünü de Ankara’da geçirmiştir. Özellikle Çankaya’daki Pembe Köşk, onun yaşamında ayrı bir yere sahiptir. Hem çocukluğunu hem de ilerleyen yıllarını bu tarihi mekânda geçiren Özden Toker, bugün de Ankara’da yaşamını sürdürmektedir.
Eğitim hayatı
Özden Toker’in eğitim hayatı Ankara’da başladı. Çankaya İlkokulu’ndan mezun olduktan sonra Ankara Kız Lisesi’nde öğrenim gördü. Lise eğitiminin ardından Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi İngiliz Dili ve Edebiyatı Bölümü’nü tamamladı.
Eğitimini yurt dışında da sürdüren Özden Toker, bir süre İngiltere’de Edinburgh Üniversitesi’nde lisansüstü öğrenim gördü. Bu dönem, onun hem akademik hem de entelektüel birikimine önemli katkı sağladı.
Çankaya Köşkü yılları ve Cumhurbaşkanlığı dönemi
Özden Toker, babası İsmet İnönü’nün Cumhurbaşkanı olduğu 1938–1950 yılları arasında Çankaya Köşkü’nde yaşadı. Bu yıllar, Türkiye’nin hem II. Dünya Savaşı sürecine hem de çok partili siyasi hayata geçişine sahne oldu.
Çankaya Köşkü’nde geçen bu dönem, Özden Toker’e Cumhuriyet tarihinin en kritik anlarını yakından gözlemleme imkânı sundu. Bu tanıklıklar, ilerleyen yıllarda yaptığı konuşmalara, yazılara ve çalışmalara da yansıdı.
Metin Toker ile evliliği ve ailesi
Özden Toker, 9 Şubat 1955 tarihinde gazeteci, yazar ve Akis dergisi sahibi Metin Toker ile evlendi. Bu evlilikten üç çocuğu dünyaya geldi: Nurperi Özlen, Gülsün Bilgehan ve Güçlü Toker.
Eşi Metin Toker, Demokrat Parti iktidarı döneminde Akis dergisindeki yazıları nedeniyle iki ayrı dönemde hapis cezası aldı. Bu süreçlerde Özden Toker, yazdığı makaleler, haberler ve röportajlarla dergiye aktif katkı sundu. Metin Toker, 18 Temmuz 2002 tarihinde hayatını kaybetti.
Kızı Gülsün Bilgehan ise Cumhuriyet Halk Partisi’nden 22., 24., 25. ve 26. dönem Ankara Milletvekili olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde görev yaptı.
İnönü Vakfı ve çalışmaları
22 Şubat 1983 tarihinde Ankara’da kurulan İnönü Vakfı’nın kurucu üyeleri arasında yer alan Özden Toker, vakfın kuruluşundan itibaren aktif görev aldı. Vakfın başkanlığını üstlenen annesi Mevhibe İnönü hayattayken başkan yardımcılığı görevini yürüttü.
Mevhibe İnönü’nün 1992 yılında vefat etmesinin ardından Özden Toker, İnönü Vakfı’nın başkanlığını devraldı. Bu görev kapsamında, Cumhuriyet dönemi tarihi, İsmet İnönü’nün siyasi mirası ve demokrasi kültürüne ilişkin çok sayıda etkinliğe öncülük etti.
Günümüzde Özden Toker
Özden Toker, Ankara’da Pembe Köşk’te yaşamını sürdürmektedir. Türkiye genelinde ve çeşitli üniversitelerde Cumhuriyet dönemiyle ilgili yayın, araştırma, sergi ve konferans çalışmalarına katkı sunmaktadır.
Cumhuriyet tarihinin yaşayan tanıklarından biri olarak kabul edilen Özden Toker, hem akademik hem de toplumsal alanda bilgi ve deneyimlerini paylaşmaya devam etmektedir.
Özden Toker’in kitapları
Özden Toker, yazılı çalışmalarıyla da dikkat çekmiştir. Bugüne kadar yayımlanan kitapları şunlardır:
Metin Toker’den “Akis”ler (2008)
Baba İnönü’den Ömer İnönü’ye Mektuplar (2006)
Bu eserler, hem İnönü ailesinin özel tarihine hem de Türkiye’nin yakın siyasi geçmişine ışık tutan önemli kaynaklar arasında yer almaktadır.
