Tarihte Asporça Hatun hayatı?
Tarihte Asporça Hatun, Osmanlı Devleti’nin ikinci padişahı Orhan Gazi’nin eşi olarak bilinen hanedan kadınlarından biridir. Erken Osmanlı dönemine ait kaynaklarda kadınlara dair bilgilerin oldukça sınırlı olması, Asporça Hatun’un hayatını da büyük ölçüde belirsiz kılar. Buna rağmen kroniklerde adına yer verilmesi, onun saray içindeki saygın konumunu ortaya koyar.
Osmanlı’nın kuruluş sürecinde siyasi ve askerî gelişmeler ön planda tutulduğundan, hanedan kadınlarının etkisi çoğu zaman dolaylı biçimde yansımıştır. Asporça Hatun da bu çerçevede, doğrudan siyasetin merkezinde yer almamış olsa bile Orhan Gazi’nin güvendiği ve saygı duyduğu eşlerinden biri olarak anılır. Vakıf kayıtları ve mülkiyet bilgileri, onun ekonomik ve sosyal açıdan güçlü bir konuma sahip olduğunu gösteren önemli ipuçları sunar.
Asporça Hatun, Orhan Gazi’nin Kaçıncı karısıdır?
Tarihçilerin büyük çoğunluğu, Asporça Hatun’un Orhan Gazi’nin ikinci eşi olduğu konusunda hemfikirdir. Orhan Gazi’nin farklı evlilikler yaptığı bilinse de, kronolojik sıralama ve kaynaklar incelendiğinde Asporça Hatun’un erken dönemde evlendiği anlaşılır. Bu evlilik, Osmanlı-Bizans ilişkilerinin yoğunlaştığı bir zaman dilimine denk gelmesi açısından da önem taşır.
Bazı tarihî kayıtlarda Asporça Hatun’un Orhan Gazi’ye çocuklar verdiği bilgisi yer alır. Bu durum, onun hanedan içindeki yerini daha da güçlendirmiştir. Ancak erken Osmanlı tarihine dair belgelerin sınırlı olması nedeniyle eş sıralaması ve çocuklara dair detaylar farklı kaynaklarda değişkenlik gösterebilir. Buna rağmen ikinci eş olduğu görüşü, en yaygın ve kabul gören yaklaşımdır.
Asporça Hatun’un Kökeni nereye dayanıyor?
Asporça Hatun’un kökeni, Osmanlı tarihçiliğinde en çok tartışılan başlıklardan biri olmayı sürdürür. Yaygın kanaate göre Asporça Hatun, Bizans-Yunan kökenli soylu bir aileden gelmektedir. Osmanlı sarayına gelin olarak girdiği ve evlilik sonrasında İslam’ı kabul ederek “Hatun” unvanını aldığı kabul edilir.
Zaman zaman onun Bizans İmparatorları II. ya da III. Andronikos’un gayrimeşru kızı olduğu iddiası gündeme gelse de, tarihsel tarihlendirme ve soy bilgileri bu tezi desteklemez. Bu nedenle söz konusu iddia büyük ölçüde reddedilir. Bir başka görüş ise Asporça Hatun’un Bilecik tekfurunun kızı olduğu yönündedir; ancak bu bilgi de kesin belgelerle doğrulanmış değildir.
Bilinen en somut verilerden biri, Asporça Hatun’a Osman Bey tarafından Narlı ve Kıyaklı gibi köylerin gelirlerinin tahsis edilmiş olmasıdır. Bu durum, onun Osmanlı hanedanı içinde itibarlı bir konuma sahip olduğunu açıkça ortaya koyar. Ayrıca 1323 yılında kendi vakfını kurması, dönemin şartları düşünüldüğünde dikkat çekici bir adım olarak değerlendirilir.
Asporça Hatun’un Hayatı ve Vakıf Faaliyetleri
Asporça Hatun, yalnızca bir padişah eşi olarak değil, hayır işleriyle de anılan bir isimdir. 1323 yılında kurduğu vakıf aracılığıyla elde ettiği gelirleri soyundan gelenlere bırakmıştır. Bu vakıf kaydı, onun ekonomik gücünü ve ileri görüşlülüğünü belgeleyen nadir kaynaklar arasında yer alır.
Orhan Gazi’nin 1362 yılında vefat etmesinin ardından da bir süre yaşamaya devam eden Asporça Hatun, Bursa’da Orhan Gazi Türbesi’ne defnedilmiştir. Günümüzde lahdinin Osman Bey Türbesi’nde bulunması, onun Osmanlı hanedanı içindeki saygın yerini simgeleyen önemli detaylardan biridir.
Asporça Hatun’un Çocukları?
Tarihî kayıtlara göre Asporça Hatun’un Orhan Gazi’den iki oğlu ve iki kızı olmuştur. Çocukları arasında en çok bilinen isim İbrahim Bey’dir. 1310 yılında doğduğu kabul edilen İbrahim Bey, dedesi Osman Bey’in takdirini kazanmış, ancak ilerleyen yıllarda I. Murad döneminde idam edilmiştir.
Diğer çocukları arasında Şerefullah Bey, Selçuk Hatun ve Fatma Hatun yer alır. Selçuk Hatun’un Süleyman Bey ile evlendiği, Fatma Hatun’un ise Bursa’da babasının türbesine defnedildiği tarihî kaynaklarda aktarılır. Bu çocuklar aracılığıyla Asporça Hatun’un Osmanlı hanedanının erken dönemindeki soy ağacında önemli bir yer tuttuğu görülür.
Kuruluş Orhan dizisiyle birlikte yeniden gündeme gelen Asporça Hatun, sınırlı bilgilere rağmen Osmanlı tarihinin en merak edilen kadın figürlerinden biri olmayı sürdürüyor.
