Türkiye’de feminist iktisat, kadın emeği ve sosyal politika alanlarında öncü isimlerden biri olan Prof. Dr. Şemsa Özar’ın vefat haberi akademi dünyasında derin üzüntü yarattı. Kadın emeği, istihdam, toplumsal cinsiyet eşitliği ve kalkınma iktisadı alanlarında yaptığı çalışmalarla tanınan Özar, yalnızca akademide değil, akademi dışı bilgi üretim süreçlerinde de etkili bir rol üstlendi. 3 Şubat 2026 tarihinde hayatını kaybeden Prof. Dr. Şemsa Özar’ın ardından “Şemsa Özar kimdir?” sorusu yeniden gündeme geldi.
Şemsa Özar kimdir?
Şemsa Özar, Türkiye’de feminist iktisat ve toplumsal cinsiyet çalışmaları denildiğinde ilk akla gelen akademisyenlerden biridir. Ekonomi alanındaki akademik birikimini, kadın emeği ve sosyal adalet mücadelesiyle birleştiren Özar, uzun yıllar boyunca üniversite, sivil toplum ve uluslararası kuruluşlar nezdinde çalışmalar yürüttü.
Boğaziçi Üniversitesi Ekonomi Bölümü mezunu olan Şemsa Özar, akademik kariyerinin yanı sıra kamuda ve özel sektörde edindiği deneyimlerle de dikkat çekti. Bilimsel üretimi, yalnızca akademik yayınlarla sınırlı kalmadı; politika yapım süreçlerine katkı sunan araştırmalarla da geniş bir etki alanı yarattı.
Eğitim hayatı ve mesleki kariyeri
Şemsa Özar, 1978 yılında Boğaziçi Üniversitesi Ekonomi Bölümü’nden yüksek lisans derecesiyle mezun oldu. Mezuniyetinin ardından meslek hayatına Devlet İstatistik Enstitüsü’nde başladı. 1978–1980 yılları arasında burada görev alan Özar, ekonomik veriler ve istatistiksel analizler konusunda önemli bir deneyim kazandı.
1980–1983 yılları arasında Türkiye Sınai Kalkınma Bankası’nda çalışan Şemsa Özar, bu dönemde kalkınma, sanayi ve finans politikalarına ilişkin çalışmalarda yer aldı. Bankacılık ve kalkınma finansmanı alanındaki bu deneyim, ilerleyen yıllarda akademik çalışmalarına da önemli bir perspektif kazandırdı.
Akademik yaşamı ve Boğaziçi Üniversitesi yılları
Akademik kariyerine yön veren en önemli adımlardan biri, 1990 yılında Viyana Ekonomi Üniversitesi’nden iktisat alanında doktora derecesini alması oldu. Aynı yıl Boğaziçi Üniversitesi Ekonomi Bölümü’nde öğretim üyesi olarak göreve başlayan Şemsa Özar, burada 2018 yılına kadar kesintisiz biçimde akademik faaliyetlerini sürdürdü.
Boğaziçi Üniversitesi’ndeki görev süresi boyunca çok sayıda öğrenci yetiştiren Özar, eleştirel iktisat yaklaşımı ve feminist perspektifiyle tanındı. Derslerinde ve araştırmalarında, ekonomi politikalarının toplumsal cinsiyet boyutunu görünür kılmaya özel önem verdi.
Çalışma alanları ve akademik katkıları
Prof. Dr. Şemsa Özar’ın çalışmaları ağırlıklı olarak kadın emeği ve istihdamı, kadına yönelik şiddet, sosyal politika ve kalkınma iktisadı alanlarına odaklandı. Enformel istihdam, mikro ve küçük işletmeler, paramiliter yapılar ve zorunlu göç gibi konular da araştırmalarının önemli başlıkları arasında yer aldı.
Bu alanlarda çok sayıda araştırma ve yayına imza atan Özar, kadınların emek piyasasındaki konumunu yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda toplumsal ve siyasal boyutlarıyla ele aldı. Çalışmaları, hem Türkiye’de hem de uluslararası akademik çevrelerde referans kabul edildi.
Akademi dışı çalışmalar ve uluslararası görevler
Şemsa Özar, bilgi üretiminin yalnızca üniversitelerle sınırlı kalmaması gerektiğini savunan isimlerdendi. Bu doğrultuda, kurucu ortağı olduğu Dissensus Araştırma ve Danışmanlık şirketi bünyesinde akademi dışı araştırmalar yürüttü. Politika odaklı raporlar ve saha çalışmalarıyla kamuoyuna ve karar alıcılara katkı sundu.
Avrupa Komisyonu, Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) ve Sosyal Bilimler Araştırma Konseyi (SSRC) gibi uluslararası kuruluşlara danışmanlık yapan Şemsa Özar, 2010–2012 yılları arasında İstihdam ve Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Konularında Avrupa Uzman Ağı’nda Türkiye’yi temsil etti.
Feminist iktisat ve sivil toplum çalışmaları
2015–2016 döneminde Uluslararası Feminist İktisat Derneği’nin (IAFFE) başkanlığını yürüten Şemsa Özar, bu göreviyle feminist iktisat alanındaki uluslararası iş birliklerinin güçlenmesine katkı sağladı. Türkiye’de ise Kadın Emeği ve İstihdamı Girişimi (KEİG) Platformu bünyesinde yer alan Kadın Emeği Çalışan Feminist Akademisyenler (KEFA) grubunun aktif bir üyesiydi.
Bu çalışmalarıyla, akademik bilgi ile feminist mücadelenin buluştuğu önemli bir köprü işlevi gördü.
Şemsa Özar neden hayatını kaybetti?
Prof. Dr. Şemsa Özar’ın 3 Şubat 2026 tarihinde hayatını kaybettiği açıklandı. Ölüm nedenine ilişkin kamuoyuyla ayrıntılı bir bilgi paylaşılmadı. Vefat haberi, başta akademi camiası olmak üzere kadın hareketi ve sosyal politika alanlarında büyük üzüntüyle karşılandı.
Şemsa Özar, ardında güçlü bir akademik miras, yetiştirdiği öğrenciler ve kadın emeği mücadelesine adanmış onlarca yıllık bir birikim bıraktı. İsmi, Türkiye’de feminist iktisat ve toplumsal cinsiyet eşitliği mücadelesiyle anılmaya devam edecek.
