BM çöktü mü? Dünya yeniden paylaşılırken doların durumu ne olacak?
Artık kimse kendini kandırmasın: Birleşmiş Milletler fiilen bitmiştir. Kâğıt üzerinde var, tabelası duruyor, binası ayakta… Ama işlevi yok. Gazze’de soykırım canlı yayında sürerken, Ukrayna’da savaş yıllara yayılırken, Afrika’da devletler çökerken BM sadece “derin endişe” açıklaması yapabiliyor. Bu bir zafiyet değil, bilinçli bir çöküştür.
BM, adalet üretmek için değil, güçlüyü korumak için tasarlanmış bir sistemdi. Güvenlik Konseyi’ndeki veto düzeni barışı değil, galiplerin çıkarını garanti altına alıyordu. Bugün o galipler artık anlaşamıyor. Sistem tıkandı. Ve tıkanan her sistem gibi, yerine yenisi kurulmadan önce kaos üretmeye başladı.
Son dönemde gündeme gelen “Barış Kurulu” ya da benzeri alternatif yapılar bir reform arayışı değil, açık bir itiraftır: “Bu yapı çalışmıyor.” Ancak yeni kurulacak düzen daha adil olacak sananlar yanılıyor. Dünya, ahlaki bir sıçramaya değil, çıplak güç siyasetinin daha kuralsız bir evresine giriyor.
Çok kutupluluk masum bir kavram değil. ABD geriliyor, Çin yükseliyor, Rusya alan açıyor, Avrupa savruluyor. Orta Doğu, Kafkasya ve Asya yeniden paylaşım sahasına dönmüş durumda. Savaşlar artık istisna değil, diplomatik araç. BM bu tabloda ya sessiz kalıyor ya da büyük güçlerin sözcülüğünü yapıyor.
Ve elbette mesele sadece siyaset değil. Paranın dili her zaman daha açıktır.
Dolar, uzun yıllar dünyanın patronu oldu. Çünkü arkasında sadece ABD ekonomisi değil, ABD ordusu ve yaptırım gücü vardı. Ancak bugün dolar, rezerv para olmaktan çok jeopolitik bir tehdit aracına dönüştü. Bu da dünyayı dolardan kaçmaya zorluyor. Çin, Rusya, İran, Körfez ülkeleri ve hatta Avrupa bile sessizce alternatifler arıyor.
Bu şu anlama geliyor: Dolar yarın çökmeyecek ama dokunulmazlığı sona erdi. Yeni sistemde dolar tek merkez olmayacak; çoklu para düzeni, bölgesel finans blokları ve dijital paralar öne çıkacak. ABD bunu görüyor ve bu yüzden askeri ve siyasi refleksleri daha sertleşiyor.
Özetle: BM çöktü. Yerine daha adil bir yapı gelmeyecek; daha acımasız bir düzen geliyor. Dünya yeniden paylaşılıyor ve kurallar, savaş meydanlarında ve enerji hatlarında yazılıyor. Dolar ise hâlâ güçlü ama artık tahtı sallanıyor.
Bu çağda barış bir hedef değil, pazarlık unsuru. Adalet ise ancak güçle desteklenirse hatırlanıyor.
