Hangi vergi rekortmeni KİT ibra edildi?

Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde her yıl olduğu gibi bu yıl da bakanlıklar ve bağlı kuruluşlar yaptığı, yapamadığı ve harcadıklarının hesabını veriyor.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın havalimanlarının işletilmesinden sorumlu kuruluşu olan Devlet Hava Meydanları İşletmesi’nin sunumuna geçmeden önce Bakanlığın 2027 yılı için Meclis’e sunduğu teklife bakalım.

2027 bütçe teklifine göre Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı için 761 milyar 412 milyon TL ödenek öneriliyor. Bu rakam 2026 bütçe kanunundaki 525 milyar 260 milyon TL’lik ödeneğe göre yüzde 45 fazla. Bu miktar Sağlık ve Milli Savunma Bakanlığı’ndan sonra teklif edilen üçüncü büyük rakam. Ödenek içinde de en büyük payın karayolları ve demiryollarına ayrıldığını bilinmeli.

Bakanlığa en çok gelir getiren genel müdürlüklerden biri olan Devlet Hava Meydanları İşletmesi’nin, kısaca KİT denilen Kamu İktisadi Teşekkülleri Komisyonu’nda 2023- 2024 yıllarına ait bilanço ve netice hesapları ibra edildi. Kurum ve yöneticileri için çok rahatlatıcı olan bu ibra edilme neye göre yapıldı, bilmemizde fayda var.

AK Parti Aydın Milletvekili ve Komisyon Başkanı Mustafa Savaş başkanlığında toplanan KİT Komisyonu’na DHMİ’nin göreve yeni atanan Yönetim Kurulu Başkanı ve Genel Müdürü Fatih Çakmak, yaptığı sunumda Kuruluşun faaliyetleri, Türk sivil havacılığının ulaştığı nokta ile mali gerçekleşmeler hakkında kapsamlı bilgiler verdi.

ÇAKMAK SUNUM YAPTI

Genel Müdür Çakmak, 1933 yılında faaliyetlerine başlayan DHMİ’nin, 1984 yılından itibaren Kamu İktisadi Teşebbüsü statüsünde faaliyetlerini sürdürdüğünü belirterek ülkemizde havalimanlarının işletilmesi ile Türk hava sahasındaki hava trafiğinin kontrolü ve yönetimi görevlerinin DHMİ tarafından yapıldığını dile getirdi. Sivil hava trafiğine açık 58 havalimanının bulunduğunu kaydeden Çakmak, bunlardan 45’inin DHMİ tarafından işletildiğini, diğer havalimanlarının ise farklı işletme modelleri kapsamında hizmet verdiğini bildirdi.

Yaklaşık 1 milyon kilometrekarelik Türk hava sahasında, 33’ü radar sistemi olmak üzere toplam 410 hava seyrüsefer yardımcısıyla 24 saat kesintisiz hizmet sunulduğunu vurguladı. Kuruluşun bünyesinde 11 bin 933 kamu personeli ve 8 bin 523 hizmet alımı personeli olmak üzere toplam 20 bin 456 kişinin görev yaptığını belirten Çakmak, işletme hizmetlerinde kullanılan özel maksatlı araç filosunun da 1.821 olduğunu ifade etti.

HAVACILIKTA YÜKSELİŞ

Türk sivil havacılığının ulaştığı seviyeye ilişkin güncel verileri paylaşan Genel Müdür Çakmak, 2025 yılında ülkemizde 2 milyon 511 bin 725 uçak trafiği ve 247 milyon 180 bin 962 yolcu trafiğine ulaşıldığını belirtti. 

İstanbul Havalimanı’nın 2025 yılında 84,5 milyon yolcuya hizmet vererek yolcu trafiğinde Avrupa’da birinci, dünyada yedinci sırada yer aldığını belirten Çakmak, uçak trafiğinde de Avrupa’da birinciliğini sürdürdüğünü bildirdi. Havalimanında 30 Ağustos 2026 tarihinde 1.787 uçak trafiğine hizmet verilerek günlük uçak trafiği rekorunun kırıldığını vurguladı.

İstanbul Havalimanı’nın ülke ekonomisine sağladığı katkılara da değinen Çakmak, 2030 yılına kadar havalimanının tüm unsurlarıyla birlikte 472 bin kişiye istihdam sağlamasının ve millî gelire doğrudan ve dolaylı katkısının 44 milyar dolara
ulaşmasının öngörüldüğünü kaydetti.

İstanbul Havalimanı’nda 17 Nisan 2025 tarihinde başlayan Aynı Doğrultuda Üçlü Bağımsız Pist Operasyonlarıyla Türkiye’nin bu uygulamayı Avrupa’da hayata geçiren ilk, dünyada ise ikinci ülke olduğunu ifade eden Çakmak, 27 Kasım 2025 tarihinde devreye alınan Serbest Rota Hava Sahası Uygulaması’nın da yakıt ve zaman tasarrufunun yanı sıra karbon salımının azaltılmasına katkı sağladığını söyledi.

DHMİ’NİN MALİ GÜCÜ

Genel Müdür Çakmak, Kirala-İşlet-Devret (KİD) ve Yap-İşlet-Devret (YİD) projelerinden bugüne kadar yaklaşık 9,73 milyar Euro kira ve tesis kullanım bedeli tahsil edildiğini, sözleşmelerin sonunda bu tutarın 36,5 milyar Euro’ya ulaşmasının beklendiğini bildirdi. YİD projelerinden 2025 yılı sonu itibarıyla elde edilen gelirler ve mahsuplaşmalar sonucunda DHMİ lehine 346,03 milyon Euro gelir elde edildiğini ifade etti.

DHMİ’nin 2025 yılında yaklaşık 34 milyar TL kâr elde ettiğini belirten Çakmak, 2026 yılında bu tutarın yaklaşık 44 milyar TL’ye ulaşmasının öngörüldüğünü ve DHMİ’nin kamu kuruluşları arasında vergi sıralamasında ikinci sırada yer aldığını ifade etti.

Daha sonra DHMİ Genel Müdürlüğü 2023-2024 yıllarına ilişkin bilanço ve netice hesaplarını komisyon ibra etti.
Devlet hazinesine en çok katkısı olan kurumlardan biri olan DHMİ’nin gece gündüz demeden çalışan cefakar ve gayretli çalışanlarını ve yöneticilerini kutluyorum.

Sağolsunlar, varolsunlar.

Mutlu yarınlar Türkiyem.   

————————————————————
Dünyaya 168 milyon turist gönderiyor

Çin’den Türkiye’ye 1 milyon kişi gelir mi?

Resmi adıyla Çin Halk Cumhuriyeti olarak bilinen Çin’in, 1.4 milyar nüfusu her alanda ön planda olmaya yetiyor.

Kişi başı gelirin 30 bin dolara çıktığı ülkede seyahat edenlerin sayısının da bir önceki yıla göre yüzde 16’lık artışla 168 milyona ulaştığını belirterek söze başlamak isterim. Bu sayı yıldan yıla artıyor ve Çin’in yurt dışı turizm pazarı sayısal ve harcama olarak yükseliyor.

Çinlilerin seyahat alışkanlıklarının da değiştiği gerçeğini de görmek gerek. Geleneksel paket turların yerini şahsi seyahatler, küçük gruplar, kültürel deneyimler ve kişiselleştirilmiş rotalar alıyor. Vizesiz seyahat uygulamasının ardından Çin, Türkiye için de önemli bir fırsata acaba dönüşebilir mi?

Çinli turistin seyahat alışkanlığındaki değişim, destinasyonların tanıtım ve pazarlama stratejilerini de yeniden şekillendiriyor. Eskiden kalabalık grup turları, yoğun gezi programları ve alışveriş ağırlıklı seyahatlerle öne çıkan Çin pazarı, artık daha kişisel, deneyim odaklı tatillere yöneliyor. Ancak pazardaki asıl değişim yalnızca seyahat sayılarında değil, turistlerin seyahat etme biçimlerinde yaşanıyor. Kültür, gastronomi, doğa, spor ve sağlık turizmine yönelik ilgi artarken bağımsız seyahatler, küçük gruplar ve kişiye özel programlar tercih ediliyor.

Araştırmalar iki temel turist profili öne çıkarıyor. Paket turla seyahat edenler ve seyahatini kendi organize edenler.
Paket tur alanlar özellikle Avrupa gibi yabancısı oldukları destinasyonlarda seyahat acentelerinin kolaylık ve güvenli oluşuna önem veriyordu. Görülmesi gereken önemli noktaların hepsini kapsayan yoğun programlar, alışveriş ve ünlü markalara yönelik ilgi bu grubun öne çıkan özellikleriydi.

Bağımsız seyahat edenler ise şehir merkezlerinin dışına çıkmayı, daha derin deneyimler yaşamayı ve yerel ürünleri keşfetmeyi tercih ediyordu. Konaklama, ulaşım ve etkinlik seçimi internet araştırmaları ve gezginlerin yorumları çok önemli rol oynuyordu.

Şimdi neler, nasıl değişti bir bakalım.

Turizm Gazetesi Turizm Sohbetleri’ne konuk olan turizm yazarı arkadaşım Kerem Köfteoğlu, Türkiye’nin Çin pazarındaki potansiyelini ele alarak çok önemli bazı tespitlerde bulundu. Avrupa ülkeleri Çinli turist pazarından yüzde 5-6 pay alırken Türkiye’nin payının yüzde 0,5’te kaldığına (2025’te gelen Çinli turist sayısı 440 bin. M.A) dikkat çeken Köfteoğlu, “Çinli turist sayısını artırmak için öncelikle bu pazarı tanımak ve onların beklentilerine uygun  bir strateji geliştirmek gerek’ diye konuştu.

Yıllardır Türkiye’nin gündeminde olan 1 milyon Çinli turist hedefinin Çin tarafından verilmiş bir taahhüt olmadığını vurgulayan Köfteoğlu, Çinli turistlerin seyahat alışkanlıklarının Batılı turisten farklı olduğunu belirtip genel tanıtım çalışmalarının ötesine geçilerek Çin pazarı için özel strateji oluşturulması gerektiğini söyledi.

Çinli turistlerin Türkiye’de deniz, kum ve güneş tatilinden daha çok kültür turizmine ilgi gösterdiğini belirten Köfteoğlu, İstanbul, Kapadokya ve Pamukkale’nin yanı sıra Mardin, Trabzon ve Eskişehir gibi şehirlerin de önemli fırsatlar sunduğunu ifade etti. Çinli turistlerin bir haftalık veya 10 günlük seyahatlerinde en az bir iki gün kendi mutfaklarından yemek tüketmek istediklerini kaydeden Köfteoğlu; kaliteli Çin restoranları, internet erişimi, WeChat gibi dijital iletişim uygulamalarının kullanılabilmesi ve Çin kültürünü bilen rehberlerin kaliteli hizmet için önem taşıdığını vurguladı.

Düşük fiyatlı, alışveriş odaklı tur paketlerinin turist memnuniyetini olumsuz etkileyebildiğine dikkat çeken Köfteoğlu, kültür turizmi için gelen ziyaretçiyi dükkanlara yönlendirmenin Türkiye hakkında olumsuz yorumlara yol açabildiğini de
sözlerine ekledi.

Çin vatandaşlarına yönelik vize kolaylığının ve Türkiye’ye yönelik dijital aramaların artmasının pazarda olumlu bir hareketlilik yarattığını belirten Köfteoğlu, Çin’in önde gelen çevrim içi seyahat platformlarında Türkiye’ye yönelik aramaların altı kat arttığının ifade edildiğini aktardı. Ancak arama sayılarındaki artışın doğrudan rezervasyon anlamına gelmediğinin altını çizdi. 

Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansının (TGA) yıl sonu için 500 bin ile 600 bin arasında Çinli turist hedeflediğini belirten Köfteoğlu, olağanüstü bir gelişme yaşanmaması hâlinde bu hedefe ulaşılabileceğini düşündüğünü ifade etti. Köfteoğlu, Türkiye’nin Çin pazarında kalıcı bir büyüme yakalaması için tanıtımın yanı sıra doğru hizmet, güçlü dijital satış kanalları, turist memnuniyeti ve pazara özel uzun vadeli bir stratejinin birlikte yürütülmesi gerektiğini sözlerine ekledi.