Üçlü Görüşme çaresizlik mi bölünme mi birleşme mi?
Değerli Okurlar, sizlerin de bildiği üzere Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nin, 1991 yılında dağılmasının ardından “Tek Kutuplu Dünya Düzeni”nin sona erdiği, Liberalizm ile yeni bir dünya düzeninin oluşacağına dair düşünceler, uluslararası literatürde geniş yer kaplamaya başlamıştı. Ancak globalleşen dünyada süreç aslında tekrardan SSCB tarzı tek tipliliğe dönüştü. Bugün ABD başta olmak üzere “Süper Güç” olarak tarif edilen ülkelerde yaşanan gelişmeler, dünyanın geri kalan ülkelerinde de yaşanır hale geldi. Ülkeler, aynı zamanda tıpkı insanlar gibi birbirine muhtaç bir işleyişte hareket etmek zorunda kalırken onca yıl farklı kutuplarda görünen, farklı ideolojileri temsil eden devletler, aynı masalar etrafında buluşmaya başladı.
TRUMP-PUTİN-CİMPİNG’TEN DİKKAT ÇEKEN GÖRÜŞME!
Son olarak uluslararası diplomaside dikkat çeken bir gelişme yaşandı. Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Başkanı Donald Trump, Rusya Federasyonu Başkanı Vladimir Putin, Çin Devlet Başkanı Şi Cimping, 18-19 Kasım 2026 tarihlerinde Çin’in Şıncın şehrinde düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İş Birliği (APEC) Zirvesi’nde bir araya geldi, yaşanan gelişme de “Tarihi bir gelişme” olarak kayıtlara geçti.
ÜÇÜ DE DAR BOĞAZDA!
Dünya diplomasi arenasında yer alan ve de “Süper Güç” olarak tarif edilen bu 3 ülke, ekonomik, siyasi, askeri ve stratejik anlamda dar boğazda. ABD, saplandığı Ortadoğu bataklığından kurtulmak için başta Irak gibi ülkelerden askeri anlamda çekilirken, soykırımcı Netenyahu’nun diretmesi ve Siyonist lobilerin baskısı sonucunda İran ile savaşa girdi. ABD, yaşanan kayıplara rağmen USS George H. W. Bush, USS George Washington, son olarak da Theodore Roosevelt uçak gemisini Ortadoğu’ya kelimenin tam anlamıyla İran’a karşı kullanmak üzere yolladı. ABD’de son iki haftadır artan başta uçakların geri indirilip, 5 saate yakın kalkış yapamaması, milyonlarca yolcunun etkilenmesi, birkaç gün sonra Microsoft’un dünya genelinde kesintiye uğraması ile birlikte dünya çapında iş kollarının ciddi şekilde etkilenmesi, Apple’nin bütün sistemlerinin birkaç saat boyunca çökmesi, keza aynı durumda Avrupa’da yaşanan “Siber Saldırı” olarak dile getirilen öncelikle marketlerdeki derin dondurucuların derecelerinin artırılması, Fransa ulusal basınında yer alan haberlere göre 1 Kasım’ı 2 Kasım’a bağlayan gece Fransa’nın Bourgogne-France-Comte bölgesinde Fransız Kan Kurumu (EFS) depolama tesislerinin soğutma sistemine dönük siber saldırı sonucu kan numunelerinin bulunduğu farklı depoların sıcaklık ayarlarının eksi 30 santigrat dereceden 110 santigrat dereceye çıkarılması, Rusya’nın, Ukrayna ile girilen savaşın ceremesini hala çekmesi , Çin’in de Tayvan Krizi başta olmak farklı alanlarda yaşadığı sorunlarla zor durumda olduğu bir düzen ile karşı karşıyayız.
SAVAŞ EKONOMİSİ’NİN YANSIMALARI!
Üç ülkenin de attığı adımlar aslında Savaş Ekonomisi’nin yansıması. Savaş Ekonomisi, ülkelerin finansal krizleri aşmak için savaşlar, salgınları devreye alması ile ortaya çıkar. Şöyle ifade edelim; Ukrayna-Rusya Savaşı Kovid 19 Salgını’nın akabinde, İran’a saldırılar Trump’ın ikinci döneminde ekonominin daha da katlanılmaz hale gelişi ile birlikte ki Trump o kriz ve İran’a yapılan saldırılar nedeniyle seçimlerde Demokratlara karşı ağır bir yenilgi aldı, Çin ise hem Tayvan ile yaşananlar hem de önceden “Dünyanın Derin Devleti” olarak tarif edilen silah tüccarlarının yerini teknoloji firmaları, sosyal medya platformlarının sahiplerinin alması ile kriz yaşıyor.
APEC GÖRÜŞMESİNE DAİR LİDERLERDEN AÇIKLAMALAR
APEC Zirvesi kapsamında 3 lider tarafından yapılan görüşmeye dair açıklamaları ise yukarıda ifade ettiklerimin yansıması olarak kayıtlara geçti. Gelin şimdi de liderlerin açıklamalarından dikkat çeken kısımlara ve sonuç bildirgesine göz atalım;
PUTİN: KÜRESEL İSTİKRARIN GÜÇLENMESİNE KATKIDA BULUNABİLİRİZ
Rusya Lideri Putin, üç devletin barış ve ortak güvenliğin korunmasında ortak sorumluluğu olduğunu belirterek, küresel ve bölgesel bağları, enerji güvenliğini görüşmek gerektiğini, Rusya, Çin ve ABD’nin yapıcı bir şekilde iş birliği yapması durumunda küresel istikrarın güçlenmesine katkıda bulunabileceklerini aktardı. Kremlin’den yapılan açıklamada ise görüşmenin güzel geçtiğine dikkat çekilirken; görüşmenin ana gündeminin Ukrayna olduğuna vurgu yapıldı.
TRUMP: TARİH YAZIYORUZ
ABD Başkanı Trump, üç liderin de özel sorumlulukları olduğunu belirterek, geçmişteki liderlerin, görüş ayrılıkları yaşadıklarını, liderlerle konuşmaktan çoğu zaman kaçındıklarını, fırsatları geri çevirerek hiçbir zaman barış sağlanamadığını dile getirip tarih yazdıklarının altını çizerek, üç ülkenin nükleer silahlar konusunu görüşmek için benzersiz bir konumda olduğunu ve İran’ın nükleer silah sahibi olamayacağına vurgu yaptı. Trump, ticaretten yatırıma, bölgesel meselelerden dünya barışına kadar ABD ve Çin’in öncü rol oynadığını da sözlerine ekledi.
CİMPİNG: ÜÇ ÜLKE DOST VE ORTAK OLMALI
Çin Devlet Başkanı Cimping ise üç ülkenin dost ve ortak olmasını vurgulayıp, nükleer silahların bütünüyle yasaklanması ve imha edilerek nükleer silahlardan arındırılmış bir dünyanın inşa edilmesini ifade etti. Cimping ayrıca Çin, Rusya ve ABD’nin de çatışma halindeki tarafları masaya oturtmaya ve anlaşmazlıkları siyasi yollarla teşvik etmek gerektiğinin altını çizerek, üst düzey temasların düzenli olarak sürdürülmesine ve kriz anlarında iletişimi sağlayacak mekanizmaların kurulması gerektiğini vurguladı.
ÇİN-ABD-RUSYA BARIŞ BİLDİRGESİ
Trump-Putin-Cimping Görüşmesi’nin ardından Çin-ABD-Rusya Barış Bildirgesi başlığıyla yapılan ortak açıklamada ise üç ülkenin, enerji akışının istikrarlı şekilde sürdürülmesinin önemine vurgu yapıldı, liderler nükleer savaş olmayacağını açıkladı. Üç ülke, stratejik istikrarın ve uluslararası güvenliği korunmasını taahhüt ederken; üç ülke lideri de Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) ile benzer uluslararası sistem ve örgütlerin yetkilerini kötüye kullanmaması gerektiği konusunda mutabık kaldı.
ZORDA OLDUKLARINI GÖSTERMİŞ OLDULAR!
Alınan karar ve açıklamaların realitede gerçekleşip gerçekleşmeyeceğini zaman belirleyecek ancak yazımın başından itibaren ifade ettiğim gibi bu üç ülkede de farklı sorunlar yaşanırken, ABD seçimlerini kaybeden, İran’da bataklığa saplanan Trump için “Tarzan Zorda” tanımlaması yapılırken, Putin ve Cimping de yaptıkları çıkışlar ile zorda olduklarını dünya kamuoyu ile paylaşmış oldular.
Bir sonraki köşe yazımda görüşmek üzere…