Osmanlı döneminin en parlak bilim insanlarından biri olan, İstanbul Rasathanesi'nin kurucusu Takiyyüddîn Râsıd’ın doğumunun 500. yılı, muazzam bir sergiyle taçlandırıldı.
Kültür ve Turizm Bakanlığı bünyesindeki Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı (TÜYEK) tarafından hazırlanan "Gökküre: Değişimler Çağı Şafağında Osmanlılarda Matematik Bilimleri" sergisi, Rami Kütüphanesi’nde kapılarını ziyaretçilere açtı. 16. yüzyıl Osmanlı dünyasının matematik, teknoloji ve astronomide ulaştığı zirveyi gözler önüne seren serginin açılışını Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy gerçekleştirdi.
"Bilim Tarihindeki Batı Tekelini ve Algısını Yıktık"
Serginin açılış töreninde konuşan Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Türk-İslam medeniyetinin dünya bilim tarihine yön veren köklü birikimine dikkat çekti. Uzun yıllar boyunca bu büyük mirasın görmezden gelindiğini ve eğitim sistemlerinde bilimsel gelişmelerin yalnızca Batı dünyasına ait olduğu yönünde yanlış bir algının dayatıldığını belirten Ersoy, şu ifadeleri kullandı:
“Takiyyüddîn Râsıd bu gerçeğin 16. yüzyıldaki simgesidir. Çok uzun yıllar boyu bu büyük mirasa sahip çıkılmamış olması, bilim ve teknoloji noktasında her şeyin Batı tarafından insanlığa kazandırıldığı gibi büyük bir yalanın çocuklarımıza eğitim diye dikte edilmesine sessiz kalınması bize çok pahalıya mal olmuştur. Ancak zihinleri boğan bu yalan ve yanlış seline, Sayın Cumhurbaşkanımızın liderliğinde 24 yıldır bir set çekilmiş; tarihine ve kültürüne sahip çıkan, bunlardan beslenen öz güveniyle her alanda öncülük ve özgünlük gömleğini yeniden üzerine giyen bir nesil ilim ve teknoloji meydanına çıkmıştır.”
Çağının Ötesinde Bir Bilim İnsanı: Takiyyüddîn Râsıd
Sergide odak noktası olan Takiyyüddîn Râsıd’ın sadece bir astronom değil; matematik, optik, mekanik ve tıp gibi pek çok disiplinde eserler üretmiş bir dâhi olduğunu ifade eden Bakan Ersoy, onun dünya bilim tarihindeki yerine vurgu yaptı.
Sultan III. Murad'ın desteğiyle kurulan İstanbul Rasathanesi’nin, dönemin en modern ve hassas ölçüm aletleriyle donatıldığını hatırlatan Ersoy, bu merkezin kısa ömrüne rağmen çağdaşı olan Avrupa’daki rasathanelerle yarışacak küresel bir vizyona sahip olduğunu belirtti. Takiyyüddîn Râsıd’ın trigonometriye getirdiği yenilikler, geliştirdiği hassas astronomi saatleri ve optik kuramları, sergilenen nadide yazma eserler aracılığıyla ziyaretçilerle buluşuyor.
Dünyanın En Büyük Yazma Eser Arşivi hizmette
Kültür ve Turizm Bakanlığı olarak geçmişin entelektüel sermayesini korumayı en önemli görevlerden biri olarak gördüklerini söyleyen Bakan Ersoy, TÜYEK'in bu alandaki küresel başarısına değindi. Kurumun, bünyesindeki 800 bin yazma ve nadir matbu eserle dünyanın en büyük koleksiyonuna sahip olduğunu açıklayan Ersoy, modern restorasyon laboratuvarları ve dijitalleştirme altyapısıyla bu hazinenin tüm dünya akademisine açıldığını ifade etti.
"Bizim derdimiz asla sadece göstermek değildir. Kalıcı bir öğrenme, bilinç ve farkındalık oluşturmak ve bunların sürekliliğini tesis etmektir" diyen Ersoy, açılış kurdelesinin kesilmesinin ardından beraberindeki heyetle birlikte sergiyi gezerek, yüzyıllar öncesinden günümüze ulaşan tarihî bilim aletleri ve el yazması eserler hakkında yetkililerden detaylı bilgi aldı.
