İstanbul’un merkezinde, modern kamu binalarının gölgesinde kalan Geç Roma dönemi sarnıcı, şehrin katmanlı yapısını gözler önüne seriyor; ancak uzmanlar bu eşsiz mirasın bakımsızlık ve tahribatla karşı karşıya olduğu konusunda uyarıyor.
İstanbul’un tarihi yarımadasında, gündelik hayatın yoğun akışı içerisinde adeta bir zaman tüneli etkisi yaratan Beyazıt Birinci Sarnıcı, görenleri şaşırtmaya devam ediyor. Vezneciler bölgesinde, elektrik dağıtım hizmetleri veren modern bir kamu binasının tam altında yükselen taş kemerler, şehrin Doğu Roma dönemindeki ihtişamlı geçmişine ışık tutuyor. Ancak bu tarihi doku, bugün modern şehirleşmenin getirdiği zorluklar ve bakımsızlık nedeniyle ciddi bir sınav veriyor.
Tarihin modernle buluştuğu nokta
Uzmanlar, sarnıcın konumunun tesadüfi olmadığını belirtiyor. Bölgenin, Bizans döneminde Theodosios Forumu gibi önemli merkezlere ev sahipliği yapması, buranın bir zamanlar kentin en hareketli kamusal alanlarından biri olduğunu kanıtlıyor. Sanat tarihçisi ve turist rehberi Oğuzhan Karadirek, yapının sadece bir su deposu değil, çevresindeki bazilikalar ve dini yapılarla bağlantılı, stratejik bir merkez olduğunu vurguluyor.
Yıllar süren sessizlik ve talihsiz müdahaleler
Uzun yıllar toprak altında gizli kalan sarnıç, 1956 yılındaki meydan düzenlemeleri sırasında gün yüzüne çıkarıldı. Ancak bu keşif, beraberinde yeni sorunları da getirdi. 1960’lı yıllarda inşa edilen alt geçit çalışmaları sırasında yapının bir bölümü geri dönülemez şekilde zarar gördü. Bugün ise sarnıcın üzerindeki modern yapı ve çevresindeki yabani bitki örtüsü, tarihi eserin görünürlüğünü kısıtlıyor.
Acil restorasyon çağrısı
Geçmişte çevresinde sosyal alanların bulunduğu sarnıç, güvenlik gerekçeleriyle izole edilmiş durumda. Uzmanlar, yapının sadece bir "kalıntı" olarak kalmaması gerektiğini savunuyor. Karadirek, sarnıcın çevresinde güvenli bir gezi alanı oluşturulması ve düzenli restorasyon çalışmalarıyla İstanbullulara yeniden kazandırılması gerektiğini ifade ediyor. Modern şehir yaşamının tam kalbinde yer alan bu mirasın, hak ettiği özeni görmesi için acil bir koruma planına ihtiyaç duyulduğu belirtiliyor.
