Gaziantep, tarihi ve kültürel zenginlikleri ile ünlü bir şehir olarak, şimdi de yaklaşık 400 yıllık tarihi hanıyla dikkatleri üzerine çekiyor. Restorasyon çalışmalarının ardından Kayna Sabun ve Pekmez Müzesi olarak hizmet vermeye başlayan bu yapı, geçmişten günümüze uzanan sabun ve pekmez üretiminin hikayesini ziyaretçilerine aktarıyor.
Tarih boyunca önemli bir merkez
Evliya Çelebi'nin seyahatnamesinde de anılan bu tarihi han, Şahinbey ilçesi Tışlaki Mahallesi'nde yer alıyor. Uzun yıllar boş kalan yapı, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi'ne bağışlandıktan sonra yaklaşık 1,5 yıl süren restorasyon çalışmalarının ardından tekrar hayat buldu. Ziyaretçilere kapılarını açmasıyla birlikte Gaziantep'in geçmiş üretim kültürüne ışık tutan bir müze halini aldı.
Üretim sürecinin aşamaları
Müze içerisinde, geleneksel yöntemlerle sabun ve pekmez üretim sürecine dair çeşitli sergiler yer alıyor. Zeytinin sabuna dönüşme aşaması için kullanılan mengenelerden, zeytinyağlarının muhafaza edildiği kuyulara kadar çok sayıda tarihî alet ziyaretçilerin beğenisine sunuluyor. Benzer şekilde, üzümün pekmeze dönüştüğü süreç de müzenin önemli bölümünü oluşturuyor. Eski dönemlerde kullanılan "şerbet evi, tort, mahsere ve tekedene" gibi araçlar sayesinde ziyaretçiler, pekmez üretimindeki aşamaları yakından gözlemleyebiliyor.
Müze rehberi Ayşegül Aksu, bu yapı hakkında bilgi vererek, "Bu yer sadece bir müze değil; aynı zamanda tarihi bir sabunhane. Burada, geçmişteki sabun üretim yöntemlerini de sergiliyoruz" diyor. Aksu, sabunun yapımında kullanılan dört malzeme olan yağ, su, tuz ve kostik'in yanı sıra, Gaziantep'in ünlü zeytinyağlı sabunlarına da değiniyor. Müzede zeytinyağlı sabun üretim sürecinin detaylarına ilişkin bilgiler veriliyor.
Bu müze, geleneksel üretim süreçlerini anlamak ve yaşatmak amacıyla, dijital sunumlar ve atölye çalışmaları gibi etkinliklerle ziyaretçilerine farklı deneyimler sunuyor. Az sayıda kalmış bu tür üretim tekniklerinin yaşatılmasının önemi, Gaziantep’in kültürel mirasının korunmasına katkıda bulunuyor.
REHBER AYŞEGÜL AKSU
