Türkiye Kültür Yolu Festivali’nin bu yılki en dikkat çekici duraklarından biri ilk kez bu zincire dahil olan Sakarya oldu. Şehir, festival kapsamında sadece kültür ve sanat etkinliklerine ev sahipliği yapmakla kalmadı; Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı’nın (TGA) titizlikle projelendirdiği "Lezzet Noktaları" seçkisiyle mutfak kültürünü de vitrine çıkardı. Kent genelinde belirlenen 50 restoranda, coğrafi işaretli Islama Köfte’den asırlık Dartılı Keşkek’e kadar uzanan geniş bir gastronomi yelpazesi ziyaretçilerin beğenisine sunuldu.
Marmara, Karadeniz, Kafkas ve Balkan göçlerinin yüzyıllar boyunca aynı potada eridiği Sakarya mutfağı, bu büyük buluşmayla birlikte yerel ekonomik kalkınmanın da lokomotifi haline geldi.
"Sakarya Sadece Köfte ve Kabaktan İbaret Değil"
Festivalin danışmanlığını üstlenen ünlü şef ve gastronomi araştırmacısı Vedat Başaran, Sakarya’nın Türkiye genelinde henüz tam anlamıyla keşfedilmemiş devasa bir potansiyel barındırdığına dikkat çekti. Adapazarı'nın tarihsel süreçte en önemli göç ve geçiş yollarından biri olduğunu hatırlatan Başaran, şu değerlendirmelerde bulundu:
"Sakarya mutfağı denildiğinde akla ilk olarak Islama Köfte ve kabak tatlısı gelse de, aslında evlerde yaşayan ve restoran pencerelerine henüz yansımamış muazzam bir külliyat var. Festival kapsamında oluşturulan lezzet rotaları, sadece restoranları değil; arkadaki devasa ekosistemi, yerel kadın kooperatiflerini ve üreticileri de görünür kılıyor. Doğru bir gastronomi planlaması, tarladaki üreticiden çarşıdaki esnafa kadar herkesi kalkındırır."
Kültürlerin Sofradaki "Ebru Sanatı"
Akademisyen ve yemek kültürü yazarı Kübra Sultan Yüzüncüyıl ise Sakarya sofralarını, farklı renklerin kusursuz bir uyumla bir araya geldiği bir "ebru sanatına" benzetti. Türkmen, Çerkes, Gürcü ve Balkan kültürlerinin mutfakta bıraktığı izlerin kentin en büyük zenginliği olduğunu belirten Yüzüncüyıl, kenti ziyaret eden gurmelere özellikle Adapazarı Yoğurtlusu, Ceviz Ezmesi ve tescilli Dartılı Keşkek’i deneyimlemelerini tavsiye etti. Yüzüncüyıl, projenin unutulmaya yüz tutmuş hafıza tarifleri yeniden canlandırdığının altını çizdi.
Asırlık Çınarlar ve İlham Veren Başarı Hikayeleri
Festivalin en çok ilgi gören durakları arasında, nesiller boyu aynı lezzet standardını koruyan yerel işletmeler yer aldı.
70 Yıllık Gelenek: 1957 yılından bu yana hizmet veren Hakiki Rumeli Köftecisi’nin üçüncü kuşak yöneticisi Nevzat Kocaman, Islama Köfte’nin Balkan göçmenlerinin şehre bıraktığı en büyük miras olduğunu söyledi. Kocaman, tatlılarda kullandıkları kabakları Hendek’in özel köylerinden, etleri ise kendi denetimlerindeki yerel üretimlerden sağladıklarını belirterek festivalin şehir dışından gelen kitlelere ulaşmada büyük katkı sağladığını ifade etti.
Ev Mutfağından Markalaşmaya: 2011 yılında küçük bir ev mutfağında yolculuğuna başlayan ve bugün 3 farklı şubeyle hizmet veren Kabak Evi'nin kurucusu Semiha İr ise yerel üretimin gücüne vurgu yaptı. Tamamen yerli kabak ve bölge pancarından üretilen şekerle hazırlanan tatlıların festivalde kapışıldığını belirten İr, organizasyon sayesinde yerel lezzet bilincinin arttığını söyledi.
Közde Pişen Balkan Kültürü: Pekara Balkan Restoranı Müdürü Mutlu Koçak da geleneksel közde pişirme teknikleriyle hazırladıkları Boşnak mantısı ve böreğinin özellikle şehir dışından gelen turistlerden yoğun talep gördüğünü aktardı.
Gastronomi Yolculuğunda Yeni Rota: Van
Sakarya'da hem esnafın yüzünü güldüren hem de kentin kültürel arşivini kayıt altına alan Lezzet Noktaları projesi, festivalin şehir ekonomilerine ne denli büyük bir katma değer sağladığını bir kez daha kanıtladı.
Türkiye Kültür Yolu Festivali’nin bir sonraki gastronomi durağı ise Doğu Anadolu’nun köklü mutfağıyla öne çıkan şehri olacak. Festival coşkusu, 11-19 Temmuz tarihleri arasında düzenlenecek olan Van Kültür Yolu Festivali ile devam edecek ve Van’ın eşsiz lezzet haritası ziyaretçilere açılacak.
