Kütahya’da Kültür ve Turizm Bakanlığı sanatçısı ve somut olmayan kültürel miras taşıyıcısı Zekiye Eröz, kentin farklı yörelerine ait geleneksel kıyafet kültürünü bez bebekler aracılığıyla gelecek nesillere aktarıyor. Yaklaşık farklı yörelere ait kıyafetleri bez bebekler üzerinde yaşatan Eröz, özellikle Tavşanlı, Domaniç ve Simav’ın dağ köylerine özgü kıyafetleri tanıtarak Kütahya’nın kültürel zenginliğine dikkat çekiyor.
Kütahya’nın geleneksel kıyafet kültürü
Kütahya’nın geleneksel kıyafet kültürünün oldukça zengin olduğunu belirten Eröz, Yörük köylerinde ve dağ köylerinde insanların doğayla iç içe yaşamlarının kıyafetlere de yansıdığını söyledi. Kıyafetlerde kullanılan renklerin ve kumaşların doğadan ilham alınarak seçildiğini anlatan Eröz, yün ve pamuklu kumaşların geçmişte günlük yaşamın önemli bir parçası olduğunu ifade etti. Eröz, "Bizim kıyafet kültürümüz çok zengin. Özellikle Yörük köylerinde, dağ köylerinde, tabiatla iç içe yaşayan insanlarımız tabiatın bütün renkleriyle kıyafetlerini seçmişler, tercih etmişler. Yün kumaşları, pamuklu kumaşları seçmişler. Bunlar bugün günümüzde çok önem kazandı. Çünkü bunların sağlıklı olduğu iyice belirlendi. İnsanlar yavaş yavaş daha çok bunlara yönelmeye başladı, naylon ve sentetik giysilerden uzaklaşmaya başladılar" dedi.
Bez bebeklerle tanıtım çalışmaları
Geleneksel kıyafet kültürünün yalnızca müzelerde veya eski fotoğraflarda kalmaması gerektiğini belirten Eröz, bu kültürü genç kuşaklara aktarabilmek amacıyla bez bebekler hazırladığını söyledi. Farklı yörelere ait kıyafetleri ayrıntılarıyla inceleyerek bunları bez bebeklerin üzerinde yeniden canlandırdığını belirten Eröz, "Ben de hem o kıyafet kültürünün zenginliğini anlatmak amacıyla hem de o kültürümüzü yaşatmak, gençlerimize tanıtmak amacıyla bez bebekleri dikiyorum. O yörelerin, farklı yörelerin kıyafetlerini bu şekilde bez bebeklere giydiriyorum ve tanıtıyorum" ifadelerini kullandı.
Hazırladığı bebeklerde Tavşanlı, Domaniç ve Simav’ın dağ köylerine ait farklı kıyafet örneklerinin bulunduğunu aktaran Eröz, her yörenin kendine özgü renk, süsleme ve aksesuarlarının bulunduğunu dile getirdi. Yöresel kıyafetlerin en dikkat çekici özelliklerinden birinin kullanılan süslemeler olduğunu ifade eden Eröz, özellikle kadınların ve gelinlerin kıyafetlerinde yoğun biçimde boncukların kullanıldığını söyledi. Bazı yörelerde kadınların kıyafetlerini boncuklarla süslediğini, gelinlerin başlıklarında ise kuş tüylerinin kullanıldığını anlatan Eröz, boncuk oyalarının da geleneksel kıyafet kültüründe önemli bir yer tuttuğunu belirtti.
Eröz, bez bebeklerin üzerinde bu ayrıntıları mümkün olduğunca korumaya çalıştığını ve böylece çocukların ve gençlerin geleneksel kıyafetleri görsel olarak tanıma fırsatı bulduğunu ifade etti. Şehirleşmeyle birlikte kıyafet kültürü değişti. Kütahya’nın köylerinde kullanılan renkli ve çeşitli geleneksel kıyafetlerin zaman içerisinde şehirleşmeyle birlikte değişime uğradığını anlatan Eröz, köylerden kentlere göçün giyim alışkanlıklarını da etkilediğini söyledi. Geleneksel kıyafetlerde kullanılan canlı renklerin yerini zamanla daha koyu renklerin almaya başladığını belirten Eröz, şehir yaşamında özellikle siyah rengin daha fazla tercih edildiğini ifade etti.
Bu değişimle birlikte doğal yün ve pamuklu kumaşların günlük hayattaki kullanımının da azaldığını belirten Eröz, sentetik kumaşların uzun süre daha yaygın olarak tercih edildiğini kaydetti. Son yıllarda ise doğal ürünlere yönelik farkındalığın yeniden arttığını ifade eden Eröz, insanların özellikle pamuklu ve doğal kumaşlardan üretilen kıyafetlere yönelmeye başladığını söyledi. Doğal kumaşların insan vücuduyla daha uyumlu olduğunu dile getiren Eröz, "Ama şimdi çok şükür bir uyanış var. Bu konuda herkes doğal giysileri giymeye yöneliyor, pamuklu günlük giysileri. Çünkü vücudumuz bunlarla barışık" ifadelerini kullandı.
Doğal kumaşlara olan ilginin yalnızca Kütahya ile sınırlı olmadığını belirten Eröz, Türkiye’nin farklı bölgelerinde de benzer bir farkındalığın oluştuğunu söyledi. Geleneksel kıyafetlere ve doğal ürünlere yönelik ilginin artmasının kendisini mutlu ettiğini ifade eden Eröz, insanların geçmişte kullanılan doğal malzemelerin değerini yeniden fark etmeye başladığını belirtti. Eröz, "İlgi var, evet görüyorum ilgiyi. Bütün Türkiye çapında yalnız. Her yerde böyle bir yöneliş, farkındalık, önemseme olayı çoğaldı. Bu da insanı mutlu ediyor" dedi.
Zekiye Eröz, bez bebekler aracılığıyla Kütahya’nın farklı ilçeleri ve köylerine ait geleneksel kıyafetleri gelecek nesillere tanıtırken, bir yandan da unutulmaya yüz tutan giyim kültürünün yaşatılmasına katkı sağlıyor. Eröz’ün el emeğiyle hazırladığı yöresel kıyafetli bez bebekler, geleneksel kıyafetlerin renklerini, süslemelerini ve aksesuarlarını gelecek kuşaklara taşıyan kültürel birer temsil niteliği taşıyor.
Kütahyalı sanatçı, yöresel kıyafetleri bez bebeklerle gelecek nesillere taşıyor
