Kastamonu Üniversitesi’nde geliştirilen "Miras Sofrası" projesi, Türkiye’nin coğrafi işaretli ve unutulmaya yüz tutmuş yöresel yemeklerini yapay zeka teknolojisiyle dijital dünyaya taşıyarak gastronomi meraklılarına yeni bir deneyim sunuyor.
Türkiye’nin zengin mutfak mirasını koruma altına almak ve gelecek nesillere aktarmak amacıyla başlatılan çalışma, gastronomi ile teknolojiyi aynı potada eritiyor. TÜBİTAK 2209 öğrenci projesi kapsamında hayata geçirilen "Miras Sofrası" isimli dijital platform, 81 ilin tescilli lezzetlerini orijinal reçeteleriyle bir araya getiriyor.
Yapay zeka ile kişiselleştirilmiş tarifler
Projenin en dikkat çeken yönlerinden biri, sisteme entegre edilen yapay zeka desteği. Kullanıcılar, geleneksel tariflerin orijinal hallerine ulaşabildiği gibi, sağlık durumları veya beslenme tercihleri doğrultusunda yemeklerin alternatif versiyonlarını da öğrenebiliyor. Örneğin, orijinalinde hindi eti kullanılan bir yöresel yemek, et tüketmeyen veya alerjisi olan bireyler için yapay zeka tarafından farklı içeriklerle yeniden yorumlanabiliyor.
Kırsaldan dijital dünyaya uzanan yolculuk
Projenin akademik yürütücüsü Doç. Dr. Serkan Çalışkan, Kastamonu’nun köklü gastronomi geçmişine vurgu yaparak, saha çalışmalarının devam ettiğini belirtti. Çalışkan, "Köyleri ve kırsal alanları dolaşarak, anneannelerimizden ve babaannelerimizden aldığımız notlarla unutulmuş tarifleri literatüre kazandırmayı hedefliyoruz. İlk aşamada her ilin bir yemeğiyle başladığımız bu yolculuğu, videolar ve tadım etkinlikleriyle daha geniş bir boyuta taşıyacağız" dedi.
Gençlerden teknolojik dokunuş
Yaklaşık bir yıllık bir hazırlık sürecinin ardından kullanıma sunulan platform, multidisipliner bir yaklaşımla tasarlandı. Araştırma Görevlisi Ahmet Tuğrul Karamustafa, projenin amacının sadece tarif paylaşmak değil, aynı zamanda yemeklerin hikayelerini dijital çağın imkanlarıyla sunmak olduğunu ifade etti.
Projede aktif rol alan Gastronomi ve Mutfak Sanatları öğrencisi Vesile İlhan ise sürecin mutfağını şu sözlerle özetledi: "81 ilin yemeklerini tek tek inceleyerek bir veri havuzu oluşturduk. Yazılım ve içerik geliştirme aşamalarını yapay zeka ile birleştirerek, yaklaşık 4 aylık yoğun bir çalışmayla Miras Sofrası’nı hayata geçirdik. Sonuçtan oldukça memnunuz."
