Ankara’nın tarih öncesi çağlardan günümüze kadar taşıdığı zengin kültürel birikim, arkeolojik kazılarla gün yüzüne çıkarılmaya devam ediyor. Gölbaşı ilçesinde yer alan ve Hatti ile Hitit medeniyetlerine ev sahipliği yapan Külhöyük’te sürdürülen çalışmalarda, Anadolu botanik tarihi açısından büyük önem taşıyan nadir bir bulguya ulaşıldı.
Cumhurbaşkanlığı Kararlı Kazı statüsünde yürütülen çalışmalarda, yaklaşık 4 bin yıllık bir Hitit kabının içerisinde, bugün dünyada yalnızca Gölbaşı bölgesinde doğal olarak yetişen endemik Sevgi Çiçeği’ne (Centaurea) ait en eski tohum kalıntıları tespit edildi.
Hitit Kabından Çıkan Botanik Mirası
Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Ankara Üniversitesi adına Doç. Dr. Derya Yılmaz Tekin başkanlığındaki uzman bir ekip tarafından yürütülen Külhöyük kazıları, Anadolu’nun bitki örtüsü geçmişine dair ezber bozan veriler sundu.
Kilde korunan tarihi kap içerisinde bulunan tohumların incelenmesi sonucunda, bunların bölgenin sembolü olan Sevgi Çiçeği’nin tespit edilen en eski örnekleri olduğu doğrulandı. Bu gelişme, endemik türün binlerce yıldır aynı coğrafi sınırlar içerisinde varlığını sürdürdüğünü bilimsel olarak kanıtladı.
Kültür ve Turizm Bakanı Ersoy Keşfin Detaylarını Duyurdu
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, başkentin köklü geçmişini aydınlatan keşfi kamuoyuyla paylaştı. Külhöyük’te yürütülen titiz çalışmaların Ankara’nın 5 bin yıllık hafızasına yeni bir boyut kazandırdığını belirten Ersoy, şu değerlendirmelerde bulundu:
"Ankara’nın 5 bin yıllık hafızasını Külhöyük’te yeni bir keşifle gün yüzüne çıkarıyoruz. Hatti ve Hitit kenti Külhöyük’te yürüttüğümüz kazılarda, 4 bin yıllık bir Hitit kabının içinde bugün dünyada yalnızca Ankara Gölbaşı’nda yetişen endemik Sevgi Çiçeği’nin bilinen en eski tohum kalıntıları tespit edildi.
Günümüzde koruma altında bulunan ve 2019 yılında coğrafi işaret alan Sevgi Çiçeği’nin binlerce yıl öncesine uzanan izleri, Anadolu’nun zengin flora tarihine de yeni bir pencere açıyor. Cumhurbaşkanlığı Kararlı Kazı statüsünde, Bakanlığımız ve Ankara Üniversitesi adına Doç. Dr. Derya Yılmaz Tekin başkanlığında sürdürdüğümüz çalışmalarla Külhöyük’ün tarihini yeni bulgularla aydınlatmaya devam ediyoruz. Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğümüze ve uzman ekiplerimize özverili çalışmaları için teşekkür ediyorum."
4 Bin Yıllık Tohumların Coğrafi İşaretli Hikayesi
Türkiye’nin biyoçeşitlilik açısından en kritik endemik türleri arasında yer alan Sevgi Çiçeği, nesli tehlike altında olduğu için uluslararası sözleşmelerle koruma altında tutuluyor. Gölbaşı Belediyesi tarafından yürütülen tescil süreçlerinin ardından 2019 yılında coğrafi işaret alan tür, bölgenin simgesel değerleri arasında bulunuyor.
Külhöyük’te ulaşılan son bulgular, bu endemik türün yalnızca biyolojik bir değer olmadığını, aynı zamanda Tunç Çağı Anadolu uygarlıklarının yaşamında da yer bulduğunu gösteriyor. Arkeobotanik uzmanlarının elde ettiği verilerin, hem arkeoloji dünyasında hem de Anadolu'nun geçmişe dönük iklim ve bitki örtüsü araştırmalarında referans nokta oluşturması bekleniyor.
