Antalya’nın dünyaca ünlü ikonik yapılarından Aspendos Antik Kenti, arkeoloji dünyasını heyecanlandıran muazzam bir keşfe ev sahipliği yapıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen kazı çalışmalarında, mozaik sanatında dünya genelinde çok nadir örneklerine rastlanan eşsiz bir nehir tanrısı betimlemesi gün yüzüne çıkarıldı. Milattan sonra 3. yüzyıla ait olduğu belirlenen eser, kente hayat veren ünlü su kaynağını simgeleyen “Genç Eurymedon” mozaiği olarak kayıtlara geçti.
Tiyatro Caddesi’nin Doğu Meydanı’nda yürütülen kazılarda ulaşılan bu tarihi miras; büyüleyici detayları, üstün işçilik kalitesi ve nadir ikonografik özellikleri ile Roma Dönemi Anadolu mozaik sanatına dair ezberleri bozmaya hazırlanıyor.
Bakan Ersoy: "Bilimsel Açıdan Büyük Bir Dönüm Noktası"
Keşfi sosyal medya hesabı üzerinden büyük bir coşkuyla duyuran Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, buluntunun Anadolu’nun sanatsal geçmişine ışık tutacak nitelikte olduğunu vurguladı. Eserin sadece Aspendos’un değil, tüm Akdeniz havzasının kültürel zenginliğini ortaya koyduğunu belirten Bakan Ersoy, şu değerlendirmelerde bulundu:
"Tiyatro Caddesi’nde ulaştığımız bu muhteşem mozaik, merkezinde yer alan 'Genç Eurymedon' tasviriyle suyun, yaşamın ve bereketin simgesel bir manifestosudur. Saz yaprakları, amphoralar ve nehir balıklarıyla zenginleştirilen bu benzersiz kompozisyon, milimetrik renk geçişleri ve yüksek işçilik kalitesiyle göz kamaştırıyor. Mozaik sanatında nehir tanrısı betimlemelerine son derece sınırlı sayıda rastlanması, bu keşfi bilimsel ve sanatsal açıdan paha biçilemez kılıyor. Bu eşsiz mirası insanlığa kazandıran tüm kazı ekibimize ve uzmanlarımıza teşekkür ediyorum."
1800 Yıllık Devasa Yapının Gizemi: Deprem Bile Durduramadı
Arkeologların titiz çalışmaları sonucunda, Aspendos Akropolisi ile tarihi tiyatroyu birbirine bağlayan caddenin hemen doğusunda, yaklaşık 6 x 25 metre boyutlarında devasa bir mimari kompleks ortaya çıkarıldı.
Uzmanların ilk incelemelerine göre, milattan sonra 3. yüzyılın başlarında görkemli bir havuz yapısı olarak inşa edilen bu alanın, henüz sadece 6 x 7,50 metrelik bir bölümü tamamen temizlenebildi. Yapılan jeoradar ve ilk kazı verileri, mozaik tabanın henüz açılmamış diğer odalarda da kesintisiz devam ettiğini gösteriyor. Tarihsel veriler, bu büyüleyici yapının milattan sonra 262 yılında yaşanan büyük Akdeniz depreminin ardından iç duvarlarla bölünerek farklı işlevlerde kullanılmaya devam ettiğini ortaya koyuyor.
Saz Yaprakları, Amphora ve Canlı Balık Figürleri
Keşfedilen mozaik taban iki ana panodan oluşuyor. İlk panoda dönemin estetik anlayışını yansıtan kusursuz geometrik bezemeler yer alırken, ikinci pano ise tüm ihtişamıyla "Aspendos Nehir Tanrısı Genç Eurymedon" figürüne ev sahipliği yapıyor.
Sanatçının ince dehasını yansıtan kompozisyonda; Nehir Tanrısı, başındaki ve elindeki saz yapraklarıyla tasvir ediliyor. Doğanın cömertliğini ve suyun yaşam veren gücünü simgeleyecek biçimde, içinden berrak suların döküldüğü bir amphoraya yaslanmış halde betimlenen figüre, nehir içinde adeta dans eden karşılıklı balık figürleri eşlik ediyor. Küçük tesseraların (mozaik taşlarının) yan yana gelişiyle elde edilen muazzam renk geçişleri ve kusursuz vücut oranları, esere büyüleyici bir derinlik kazandırıyor.
Dünya arkeoloji literatürüne girmeye hazırlanan bu keşif, önümüzdeki günlerde de Aspendos’un en çok konuşulan cazibe merkezlerinden biri olacağını şimdiden kanıtlıyor.
