Brezilya Çalışma Bakanlığı, Çin merkezli elektrikli araç üreticisi BYD’yi kara listeye aldı. Karar, şirketin çalışanlarını kölelik benzeri koşullarda çalıştırdığı iddialarıyla bağlantılı olarak alınırken, 2024 yılında gündeme gelen insan ticareti ve işçi istismarı iddiaları sürecin temelini oluşturdu.
İddiaların Merkezi: Brezilya’daki İşçiler
Olayın merkezinde, BYD’nin Brezilya’daki fabrika inşaatında çalıştırılan 163 Çinli işçi bulunuyor. İşçilerin BYD tarafından doğrudan değil, Jinjiang Group adlı taşeron firma aracılığıyla istihdam edildiği ifade ediliyor. Taşeron firma iddiaları reddederken, BYD, ihlallerden ancak 2025 yılının sonlarında Brezilya basınında çıkan haberler sonrası haberdar olduğunu açıkladı. Brezilyalı yetkililer, taşeron kullanılmış olsa dahi nihai sorumluluğun BYD’de olduğunu belirtti.
Çalışma ve Konaklama Koşulları
Reuters tarafından incelenen iş sözleşmelerine göre, işçilerin pasaportları işe başlarken işveren tarafından alınıyor ve maaşlarının büyük bir kısmı Çin’e gönderiliyordu. İşçiler ayrıca yaklaşık 900 dolar tutarında depozito ödemek zorunda bırakılıyor ve bu depozito yalnızca altı aylık çalışma süresinin tamamlanmasının ardından geri veriliyordu. Brezilya iş müfettişlerinin yaptığı denetimlerde, 31 işçinin tek bir evde, sadece bir banyoyu paylaşarak yaşadığı, bazı alanlarda yatak bulunmadığı ve yiyeceklerin zeminde saklandığı tespit edildi. Yetkililer bu koşulları “insanlık dışı” olarak nitelendirdi.
Kara Listenin Etkileri
Brezilya Çalışma Bakanlığı’nın kara listesi, BYD için sembolik olmaktan öte anlam taşıyor. Brezilya, şirketin Çin dışındaki en büyük pazarlardan biri olarak öne çıkıyor. Kara listeye giren şirketler, bazı kamu ve özel banka kredilerine erişimde kısıtlamalarla karşılaşıyor. Karar, mevcut üretim faaliyetlerini doğrudan durdurmasa da şirketin itibarı ve finansman olanakları üzerinde baskı yaratabilir.
Fabrika Faaliyetleri Devam Ediyor
BYD, Brezilya’daki fabrikayı Ekim ayında açtı. 1 milyar dolarlık yatırımla kurulan tesiste açılış sonrası 25 binden fazla araç üretildi. Fabrikanın açılışı sırasında Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva da hazır bulundu. Karar, şirketin uzun vadeli planları açısından belirsizlikler yaratıyor.
Listedeki Şirketlerin Çıkış Yolu
Brezilya uygulamasına göre, şirketler işçi hakları ihlallerini telafi etmeyi ve çalışma koşullarını düzeltmeyi taahhüt eden anlaşmalar imzalayarak kara listeye girmekten kaçınabiliyor. Ancak listeye giren şirketler, mahkeme kararıyla listeden çıkarılmadıkça en az iki yıl bu statüde kalıyor.
