Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nin ev sahipliğinde toplanan AB liderleri, Orta Doğu’daki çatışmalardan genişleme stratejilerine kadar birliğin geleceğini şekillendirecek zorlu başlıkları masaya yatırmak üzere bir araya geldi.
Avrupa Birliği üyesi ülkelerin devlet ve hükümet başkanları, dönem başkanlığını yürüten Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nin ev sahipliğinde Aya Napa’da düzenlenen gayriresmi zirve için buluştu. Jeopolitik dengelerin sarsıldığı bir dönemde gerçekleşen toplantı, özellikle Ukrayna’nın üyelik süreci, enerji güvenliği ve Orta Doğu’daki krizin Avrupa ekonomisine yansımaları gibi hayati konulara odaklanıyor.
Zirve öncesinde açıklamalarda bulunan GKRY lideri Nikos Hristodulidis, İran kaynaklı gerilimin düşürülmesi noktasında Avrupa Birliği’nin daha proaktif bir diplomasi yürütmesi gerektiğini vurguladı.
Ukrayna’nın üyelik yolunda yeni dönem
AB Konseyi Başkanı Antonio Costa, 90 milyar euroluk kredi paketinin onaylanmasını ve Rusya’ya yönelik 20’nci yaptırım paketinin kabulünü tarihi birer adım olarak nitelendirdi. Costa, artık odak noktasının Ukrayna’nın üyelik müzakerelerindeki ilk fasılların açılması olduğunu belirtti. AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikaları Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas ise üyelik sürecinin standart prosedürlere tabi olduğunu hatırlatarak, farklı önerilerin masada olduğunu ancak kuralların değişmediğini ifade etti.
Lüksemburg Başbakanı Luc Frieden ise Ukrayna’nın Avrupa ailesinin bir parçası olduğunu kabul etmekle birlikte, üyelik sürecinde herhangi bir "kısa yol" veya ayrıcalıklı geçişin söz konusu olmadığını net bir dille vurguladı.
Macaristan vetosuna karşı ortak tepki
Zirvenin en dikkat çeken konularından biri, Macaristan Başbakanı Viktor Orban’ın Avrupa Birliği üzerindeki veto baskısı oldu. Estonya Başbakanı Kristen Michal ve Litvanya Devlet Başkanı Gitanas Nauseda, 26 ülkenin tek bir liderin kararlarıyla rehin tutulmasının kabul edilemez olduğunu savundu. Nauseda, karar mekanizmalarındaki bu tıkanıklığın Avrupa’yı uluslararası arenada zayıflattığını belirterek, enerji bağımsızlığı konusunda 2028 hedeflerine dikkat çekti.
Hırvatistan Başbakanı Andrej Plenkovic ise Ukrayna’nın 2027’de AB üyesi olma beklentilerine temkinli yaklaştı. Kendi ülkelerinin üyelik sürecinin altı yıl sürdüğünü hatırlatan Plenkovic, fasılların kapatılmasının kısa sürede gerçekleşemeyeceğini dile getirdi.
Zelenskiy’den savunma sistemi çağrısı
Zirveye katılan Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy, AB’den gelen mali desteğin enerji altyapısını onarmak için hayati önem taşıdığını belirtti. ABD ve Avrupa’nın desteğine minnettar olduklarını ifade eden Zelenskiy, özellikle balistik füzelere karşı kendi savunma sistemlerini kurma arayışında olduklarını açıkladı. Orta Doğu’daki çatışmaların füze stokları üzerindeki etkisine dikkat çeken Ukrayna lideri, Avrupa’nın bağımsız ve güçlü bir savunma kalkanına ihtiyaç duyduğunu savundu.
Hürmüz Boğazı ve enerji krizi
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Hürmüz Boğazı’ndaki ablukaların aşılması için İngiltere ile stratejik planlama yürüttüklerini duyurdu. İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ise enerji maliyetlerine karşı mevcut önlemlerin yetersiz kaldığını belirterek, birliğin daha cesur ve radikal adımlar atması gerektiği uyarısında bulundu. Liderler, basın açıklamalarının ardından aile fotoğrafı vererek zirvenin resmi oturumlarına geçiş yaptı.
