Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Güney Kıbrıs’taki AB Zirvesi’nde İran’a yönelik yaptırımların esnetilmesi için masaya üç maddelik bir yol haritası koydu ancak Avrupalı mevkidaşlarından beklediği desteği göremedi.
Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nin ev sahipliğinde gerçekleşen gayriresmi Avrupa Birliği Liderler Zirvesi, Orta Doğu’daki gerilimin gölgesinde geçti. Zirvenin ardından açıklamalarda bulunan Almanya Başbakanı Friedrich Merz, İran’ın bölgesel tutumunu değiştirmesi halinde yaptırımların kademeli olarak kaldırılmasını teklif etti.
Merz’in sunduğu şartlar arasında Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer güvenliğinin sağlanması, nükleer faaliyetlerin tamamen durdurulması ve İsrail ile komşu ülkelere yönelik tehditkar tutumun sonlandırılması yer alıyor. ABD ile İran arasında yeni bir müzakere sürecinin başlaması gerektiğini savunan Merz, Tahran yönetiminin zaman kazanmaya çalıştığını belirterek baskının artırılması gerektiğinin altını çizdi.
Hürmüz Boğazı’nda güvenlik rolü için yeni kriterler
Almanya’nın Hürmüz Boğazı’ndaki güvenlik operasyonlarına katkı sunabileceğini belirten Merz, bu katılımın da üç temel şarta bağlı olduğunu vurguladı. Başbakan, çatışmaların sona ermesi, Almanya Federal Meclisi’nden onay alınması ve sürdürülebilir bir askeri-siyasi stratejinin belirlenmesi durumunda sahada aktif rol alabileceklerini ifade etti.
AB liderlerinden "erken" uyarısı
Merz’in yaptırımların hafifletilmesi yönündeki önerisi, zirveye katılan diğer AB liderleri tarafından temkinli ve hatta mesafeli karşılandı. AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, İran’ın kendi halkına yönelik baskıcı politikalarını ve bölgesel saldırganlığını hatırlatarak, yaptırımların kaldırılmasını konuşmak için henüz çok erken olduğunu belirtti.
Leyen, "Yaptırımların gerekçesi olan davranışlar değişmediği sürece bir esneklikten söz edilemez" diyerek, Tahran yönetiminin son dönemdeki şiddet eylemlerine dikkat çekti. AB Konseyi Başkanı Antonio Costa da Leyen’e destek vererek, İran ile geçmişteki müzakere deneyimlerinin olumsuz olduğunu ve rejimin tutumu değişmeden herhangi bir tavizin söz konusu olamayacağını dile getirdi.
Zirvede ayrıca Ukrayna’ya verilen destek ve savaşın tetiklediği enerji krizi gibi başlıklar ele alınırken, Avrupa’nın rekabet gücünü artıracak yeni bir yol haritası üzerinde uzlaşı sağlandığı duyuruldu.
