Kur’an-ı Kerim’de yer alan surelerin başında genellikle “Bismillahirrahmanirrahim” ifadesi bulunur. Ancak Tevbe Suresi’nde neden besmele çekilmez sorusu, yıllardır en çok merak edilen dini konular arasında yer alıyor. Kur’an’da besmele olmayan tek sure hangisi sorusu da özellikle Ramazan aylarında ve mukabele dönemlerinde sıkça gündeme geliyor. İşte Tevbe Suresi’nin başında besmele yer almamasının sebepleri ve İslam alimlerinin konuya dair değerlendirmeleri.
Tevbe Suresi’nde Neden Besmele Çekilmez?
Tevbe Suresi’nde neden besmele çekilmez sorusu, Kur’an ilimleri açısından önemli bir yere sahiptir. Mushaf sıralamasında dokuzuncu sure olan Tevbe, diğer surelerden farklı olarak “Bismillahirrahmanirrahim” ifadesiyle başlamaz.
İslam alimlerine göre bunun en temel nedeni, surenin içeriği ve nüzul ortamıdır. Tevbe Suresi, müşriklerle yapılan anlaşmaların feshedildiğini bildiren, savaş ve mücadele hükümlerini içeren sert uyarılar barındıran ayetlerle başlar. Besmele ise rahmet, merhamet ve esenlik anlamı taşır. Bu nedenle bazı alimler, surenin başlangıç temasının besmele ile uyumlu olmadığı görüşünü dile getirmiştir.
Bir diğer rivayete göre ise Tevbe Suresi, Enfal Suresi’nin devamı niteliğindedir. Sahabe döneminde mushaf bir araya getirilirken iki sure arasında besmele yazılmaması gerektiği kanaati oluşmuş ve bu uygulama korunmuştur. Bu nedenle Tevbe Suresi’nde neden besmele çekilmez sorusuna hem içerik hem de tarihsel bağlam üzerinden cevap verilmektedir.
Kur’an’da Besmele Olmayan Tek Sure Hangisi?
Kur’an’da besmele olmayan tek sure hangisi sorusunun yanıtı nettir: Tevbe Suresi. Kur’an-ı Kerim’de toplam 114 sure bulunur ve bunların 113’ü besmele ile başlar. Sadece Tevbe Suresi’nin başında besmele yer almaz.
Ancak Neml Suresi’nin 30. ayetinde ayrıca bir besmele ifadesi geçer. Bu nedenle Kur’an’da toplam 114 besmele bulunduğu kabul edilir. Yani sure başlarında 113 besmele vardır, bir besmele de Neml Suresi içinde yer alır.
Bu durum, Kur’an’da besmele olmayan tek sure hangisi sorusunu daha da dikkat çekici hale getirir. Çünkü istisna yalnızca Tevbe Suresi’dir ve bu özellik, surenin diğerlerinden ayrılmasına neden olur.
Tevbe Suresi’nin Özellikleri ve Nüzul Süreci
Tevbe Suresi Medine döneminde nazil olmuştur ve özellikle Tebük Seferi sonrasındaki gelişmeleri konu alır. Münafıkların tavırları, müşriklerle yapılan anlaşmalar ve İslam toplumunun siyasi durumu surede ayrıntılı şekilde ele alınır.
Tevbe Suresi’nde neden besmele çekilmez sorusu, bu tarihsel arka plan dikkate alındığında daha anlamlı hale gelir. Sure, “Berae” yani ilişik kesme, uzaklaşma anlamı taşıyan ifadelerle başlar. Bu da rahmet vurgusuyla başlayan besmele ile içerik açısından farklı bir atmosfer oluşturur.
Bazı İslam alimleri, Hz. Osman döneminde mushaf çoğaltılırken sahabenin iki sureyi ayırma konusunda tereddüt yaşadığını ve besmelenin bu nedenle yazılmadığını belirtir. Ancak genel kabul, uygulamanın vahiy sürecine dayandığı yönündedir.
Besmelenin Kur’an’daki Yeri ve Önemi
Besmele, Kur’an-ı Kerim’de rahmet ve merhamet mesajının sembolü olarak kabul edilir. Her surenin başında yer alması, ilahi mesajın merhamet boyutuna dikkat çeker. Bu nedenle Tevbe Suresi’nde neden besmele çekilmez sorusu, dini hassasiyeti olan birçok kişi için dikkat çekicidir.
Kur’an’da besmele olmayan tek sure hangisi sorusuna verilen cevap, aynı zamanda Kur’an’ın tertibi ve mushaf düzeni hakkında bilgi verir. Surelerin sıralanışı ve başlarındaki besmele uygulaması, sahabe döneminden itibaren korunmuş ve günümüze kadar değişmeden ulaşmıştır.
Tevbe Suresi’nin başında besmele bulunmaması, Kur’an’ın bütünlüğüne aykırı bir durum değildir. Aksine, bu farklılık sureye özgü bir özellik olarak değerlendirilir.
Alimlerin Görüşleri Ne Yönde?
İslam alimleri, Tevbe Suresi’nde neden besmele çekilmez sorusuna farklı açılardan yaklaşmıştır. Bir kısım alim, surenin savaş ve uyarı temalı başlangıcını gerekçe gösterirken; diğerleri Enfal ile olan bağlantıya dikkat çeker.
Bazı kaynaklarda Hz. Ali’ye atfedilen bir rivayette, besmelenin güven ve rahmet anlamı taşıdığı, Tevbe Suresi’nin ise müşriklere yönelik bir ihtar niteliğinde olduğu ifade edilir. Bu yorum, surenin başındaki üslubun besmele ile başlamamasını açıklayan görüşlerden biridir.
Sonuç olarak Kur’an’da besmele olmayan tek sure hangisi sorusunun cevabı değişmez: Tevbe Suresi. Ancak bu durum, surenin eksik olduğu anlamına gelmez. Aksine, içerik ve tarihsel bağlamla uyumlu bir özellik olarak değerlendirilir.
