GÖKHAN EREK / ÖZEL HABER
Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü’ne (OPEC)1967'de federasyon iken üyelik başvurusu yapan, 1971 yılında ise resmi olarak kurulduktan sonra üyeliğini devam ettiren Birleşik Arap Emirlikleri’nden piyasaları şaşırtan bir hamle geldi.
EN BÜYÜK ÜÇÜNCÜ ÜRETİCİ KONUMUNDA
Suudi Arabistan ve Irak’tan sonra OPEC’in en büyük üçüncü üreticisi olan BAE, 1 Mayıs 2026 tarihinden itibaren OPEC ve OPEC+ üyeliklerinden ayrılacağını dünya kamuoyuna duyurdu.
BAE’NİN OPEC’TEN AYRILMA KARARININ ETKİLERİ
Peki BAE OPEC’ten neden ayrılıyor, BAE’nin OPEC kararının piyasalara ve bölgeye etkileri ne olacak, BAE’nin OPEC’ten ayrılması hangi krizleri doğurur? Ekonomist Dr. Sinan Bayraktar, Yeni Birlik Gazetesi’ne değerlendirdi.
ANA KRİTER: ÇİN VE AVRASYA BÖLGESİNDEKİ GÜÇLENMELERİN ÖNÜNÜ ALMAK
ABD-İran Savaşı’nın çıkma nedenleri başında gelen en önemli unsur olarak petrol üretiminin kontrol altına alınması görülmekte olduğunu aktaran Dr. Sinan Bayraktar, “Venezuela krizi ile başlayıp İran tarafına yönetilen bu şiddetin ana hedefinin Hürmüz ve oradan çıkan tedarik olayının kontrolü vardır. Bu çok net olarak görülmektedir. Ana kriter bu üretim zincirindeki Çin ve özellikle Avrasya bölgesindeki güçlenmelerin önünü almak olarak değerlendirilebilir.” ifadelerini kullandı.
“BİR TÜR ÜRETİM KOTASI KAVGASI”
OPEC’in ana üreticilerden olan ve yıllardır petrol üretim kapasitesini artıran BAE’nin aldığı kararın; bir tür üretim kotası kavgası şeklinde değerlendirilmekte olduğunu belirten Dr. Bayraktar, şunları kaydetti, “Üretim olarak baktığımızda ise yaklaşık 5 milyon varil/gün kapasite hedefinde olan BAE için satış zorluğu çıkarabilen OPEC kotaları ülkenin daha fazla petrol satmasını sınırlıyordu. Bunu birinci neden olarak görerek ikinci neden de ise yine en büyük üretici olan Suudi Arabistan’ın kota ve benzeri liderliği de rahatsızlık yaratmaktadır.”
“DAHA ESNEK VE HIZLI YANIT VERMEK İSTİYOR”
Dr. Bayraktar, BAE’nin daha bağımsız bir enerji ve dış politika ve hatta yatırım çizgisi istemekte olduğunu belirterek, “Nitekim Suudi Arabistan’ın savaş sırasındaki bazı söylemlerinde BAE üzerine daha fazla etki yapılması da konuşulmuştu. Abu Dabi yönetimi, küresel talep dalgalanmalarına ve özellikle Asya pazarındaki fırsatlara, kartel kısıtlamalarına takılmadan, daha esnek ve hızlı yanıt vermek istiyor.” şeklinde konuştu.
“FİYATLAR ÜZERİNDE AŞAĞI YÖNLÜ BASKI OLUŞTURABİLİR”
BAE’nin, OPEC’ten ayrılma kararının piyasalara ve bölgeye etkileri hakkında, kısa vadede petrol fiyatlarında oynaklık olacağının kesin olduğunu vurgulayan Dr. Bayraktar, “BAE'nin kotalardan kurtulup üretimi artırması, piyasada arz fazlası yaratarak fiyatlar üzerinde aşağı yönlü bir baskı oluşturabilir. Ancak BAE, piyasa istikrarına zarar vermeyeceklerini taahhüt ederek bu endişeleri dengelemeye çalışıyor.” değerlendirmesinde bulundu.
“TEK KÖRFEZ ÇİZGİSİ ZAYIFLAR”
Dr. Bayraktar, orta vade olarak bakıldığında ise BAE’nin üretimi artırması durumunda OPEC’in fiyatları kontrol etme gücünün zayıflayacağını dile getirip, şunları söyledi, “Bu, petrol fiyatlarında aşağı yönlü baskı yaratabilir; fakat bölgesel savaş veya nakliye kesintileri varsa tam tersi fiyatları yukarı taşıyabilir. Bölgesel liderlik ve Körfez iş birliği Konseyi içerisindeki Suudi Arabistan-BAE rekabeti derinleşir. Enerji politikası artık daha parçalı hale gelir; “tek Körfez çizgisi” zayıflar.”
“OPEC’TE OTORİTE KRİZİ KAPIDA GÖRÜNÜYOR”
BAE’nin, OPEC kararı ile en olası kriz olarak OPEC’te otorite krizi olacağına dikkat çeken Dr. Bayraktar, “Bunun yaratacağı tetikleme sonucu başka üyeleri de kota disiplinini sorgulamaya iter. Riyad bunu kendi enerji liderliğine meydan okuma olarak görebilir. Şöyle bir savaş sanki görünmek üzere; BAE üretimi artırır, Suudi Arabistan da pazar payını korumak için karşılık verirse fiyat savaşı doğabilir. Peşinden gelebilecek risk ve krizlerin başında ise güvenlik zafiyeti görülmektedir.” ifadelerine yer verdi.
“ENERJİ GÜVENLİĞİ RİSKİ ARTAR”
Dr. Bayraktar, İran-Hürmüz hattında gerilim sürerken; OPEC içi koordinasyonun zayıflamasının, enerji güvenliği riskini artıracağını belirtip, “Peşinden ise, Petrol gelirine bağımlı ülkeler için fiyat düşüşü bütçe açıklarını büyütebilir; ithalatçı ülkeler için fiyat düşüşü rahatlama yaratır.” dedi.
“KÜRESEL PİYASALARI SAKİNLEŞTİRMEYE ÇALIŞMAKTA”
BAE’nin, OPEC’ten ayrılmasının sadece petrol kotası meselesi olmadığını dile getiren Dr. Bayraktar, sözlerini şu şekilde sonlandırdı, “Körfez’de güç dengesi, enerji piyasasında disiplin ve OPEC’in geleceği açısından kırılma noktası olarak görülmesi oldukça doğaldır. Bu arada BAE yetkilileri, ayrılığın üretim politikalarında ani ve radikal bir değişiklik yaratmayacağını, geçişin kademeli olacağını belirterek küresel piyasaları sakinleştirmeye çalışmaktadır.”
