GÖKHAN EREK / ÖZEL HABER
ABD Başkanı Donald Trump’ın, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile Pekin’de yapacağı görüşme; 2017 yılından bu yana bir ABD başkanının Çin’e gerçekleştireceği resmi ziyaret olması nedeniyle dikkat çekiyor.
BÖLGESEL SAVAŞLAR VE EKONOMİK KRİZLER GÖLGESİNDE GÖRÜŞME
Bölgesel savaşların hâkim olduğu, dünya ekonomisinin sıkıntı yaşadığı bir zaman diliminde; Trump ile Şi Cinping gibi süper güç ülke liderlerinin bir araya gelmesi ve alacakları kararlar da dünya kamuoyu tarafından dikkatle takip ediliyor.
TRUMP-Şİ CİNPİNG GÖRÜŞMESİNİN YANSIMALARI
Peki Donald Trump-Şi Cinping görüşmesi neden önemli, Masada hangi konular var, Taraflar birbirlerinden ne talep ediyor, Görüşme; yumuşamaya mı kapı aralayacak yoksa restleşmeye mi sebep olacak? Dış Politika Uzmanı Umur Tugay Yücel, Yeni Birlik Gazetesi’ne değerlendirdi.
“DÜNYAYI HER AÇIDAN ETKİLEYEN VE YÖNLENDİREN BİR GÖRÜŞME OLACAK”
Trump-Şi Cinping görüşmesinin dünyanın en büyük iki ekonomisini yöneten lider olmalarından dolayı önemli olduğunu belirten Umur Tugay Yücel, “Bununla beraber dünyanın en çok savunma harcaması yapan iki ülkesinden bahsediyoruz ve tabii ki iki jeopolitik rakipten söz etmekteyiz. Bu durumda ister istemez küresel piyasaları, enerji fiyatlarını, güvenlik dengelerini ve global ekonomiyi her açıdan etkileyen ve yönlendiren bir görüşme olacak. Nitekim hem kendi aralarındaki konularda hem de küresel meselelerde iki liderin pozisyonu belirleyici olacak.” ifadelerini kullandı.
“YATIRIM VE ŞİRKETLER KONUSU BÜYÜK ORANDA KONUŞULACAK”
Umur Tugay Yücel, Trump ve Şi Cinping arasındaki görüşmede oldukça fazla başlık olduğuna dikkat çekerek, şunları kaydetti, “Özellikle ABD ve Çin arasındaki biriken sorunlar ile bölgesel ve küresel meseleler ana gündemi oluşturacak. İki ülke arasındaki ticaret ve gümrük tarifeleri ilk başlık diyebiliriz. İkincisi yapay zekâ ve çip konusundaki rekabet önemli. Fentanil meselesi üçüncü başlık olarak ele alınabilir. Yatırım ve şirketler konusu büyük oranda konuşulacaktır.”
“OLDUKÇA SORUNLU VE ÇOK BAŞLIK VAR”
Trump’ın, 16 tane büyük şirket CEO'su ile Çin’i ziyaret ettiğini hatırlatan Yücel, “Bu CEO’lar arasında enerji devleri, uçak devleri ve teknoloji devleri bulunuyor. Tüm bunların dışında Tayvan meselesi yine Çin için kritik konuların başında geliyor. İran ve Orta Doğu’daki savaş yine masada konuşulacak konular arasında. Şunu söyleyebiliriz ABD ve Çin arasında gerçekleşecek görüşmede oldukça sorunlu ve çok başlık var.” şeklinde konuştu.
TRUMP’IN ELİ GÜÇSÜZ!
Yücel, Trump’ın Çin’i daha önce ziyaret edeceğini ancak İran Savaşı’ndan dolayı ertelemenin olduğunu anımsatarak, şunları söyledi, “Şu an İran ile bir ateşkes süreci var ve bu süreçte Çin ziyaretinin gerçekleştiren bir Trump var. Öncelikle bu görüşmeye Trump eli güçlü bir şekilde gidemiyor. Çünkü ne Hürmüz de söz sahibi ne İran’a karşı bir üstünlük söz konusu. İran’da hiçbir stratejik hedefini gerçekleştiremeyen bir Trump var. Ayrıca Hürmüz Boğazı’nı açamayan bir dünya süper gücü ABD var. Bu yüzden Trump’ın bu görüşmede eli güçlü, istediğini alan taraf olması şüpheli gözüküyor.”
ABD’NİN İLK HEDEFİ: TİCARET AÇIĞININ AZALTILMASI
Yücel, tarafların isteklerine bakıldığında Trump’ın ilk hedefinin ticaret açığının azaltılması olduğunu belirterek, “Çünkü Çin’den yapılan ithalat inanılmaz bir dış ticaret açığına sebep oluyor. Bununla beraber Amerikan şirketlerinin Çin’de yoğun yatırım yapması ABD için büyük bir sorun ve bu yatırımı geri Amerika’ya çekmek isteyen bir Trump var. Yine piyasa erişimi Trump Amerikan şirketlerinin içinde daha serbest çalışmasını istiyor. Bir de Çin’in teknolojik yükselişi bir şekilde Trump tarafından engellenmek isteniyor bunu da çip ve teknoloji alanında kurallara uyum olarak Çin’i baskılamaya çalışacaktır. Tayvan meselesinde ABD Tayvan’ın çevresindeki Çin varlığı ve baskısının azaltılması talebinde bulunabilir. Yine Orta Doğu’da Rusya ve İran konusunda Çin’in inisiyatif almasını hatta bu ülkelere olan desteğini kesmesini isteyecektir.” değerlendirmesinde bulundu.
ÇİN’İN ABD’DEN TALEPLERİ
Çin tarafına bakıldığında ise öncelikle ABD’den gümrük tarifelerinin kaldırılması ve ek vergilerin azaltılmasının isteneceğinin şüphesiz olduğuna değinen Yücel, sözlerini şu şekilde devam ettirdi, “Buna tabii ki çip yaptırımlarının bir şekilde kaldırılması ya da hafifletilmesini de eklemek gerek. Tabii Çin kırmızı çizgisi olan Tayvan konusunda da ABD’nin Tayvan’a olan silah satışlarını ve siyasi temaslarını azaltmasını isteyecektir. Ticari bakımdan Çinli şirketlere Amerikan Devleti’nin baskılarının bir şekilde azaltılması isteği öne çıkacaktır. Yine Japonya’nın agresifleşmesi konusunda ABD’nin verdiği destek ve Çin’i çevirme stratejisinin de bir şekilde yumuşatılması veya bu konuda başka çözümler bulunması da masada konuşulacak konular arasındadır.”
“TAMAMEN YUMUŞAMA BEKLEMİYORUM AMA…”
Yücel, Trump’ın İran ile uğraşırken Çin ile bir restleşme yaşayacağını düşünmediğini vurgulayıp, “Tam tersi kontrollü rekabetin devam ettirilmesi süreci olacak. Yani tamamen bir yumuşama beklemiyorum ama sınırlı pazarlıkların olma ihtimali yüksek. Özellikle iki tarafta ekonomide bunu yapabilir. Ancak teknoloji ve güvenlik konusunda yumuşama görmeme ihtimalimiz de var. Tabii ki Çin için Tayvan en hassas ve kritik belirleyici konu olacak. Bu yüzden sorunların bitmesi değil ama bu görüşme sorunların daha yönetilebilir olmasını sağlayacaktır.” şeklinde sözlerini sonlandırdı.
