0 Saniyede Diyabet Teşhisi Mümkün mü?
Ontario merkezli Klick Labs tarafından geliştirilen yapay zeka modeli, yalnızca 6–10 saniyelik bir ses kaydı ve bireyin yaşı, cinsiyeti, boyu ve kilosu gibi temel bilgileriyle tip 2 diyabet teşhisi koyabiliyor. Araştırma, bu sistemin kadınlarda %89, erkeklerde ise %86 doğruluk oranı ile çalıştığını ortaya koyuyor. Bu sonuçlar, diyabet taramasında hızlı ve yenilikçi bir alternatifin mümkün olabileceğini gösteriyor.
Çalışma Nasıl Yapıldı?
Araştırma, Hindistan’dan seçilen 267 katılımcıyla yürütüldü. Katılımcıların 192’si sağlıklı, 75’i ise tip 2 diyabet hastasıydı. Her birey, iki hafta boyunca günde altı kez 6–10 saniyelik belirli bir cümleyi seslendirdi. Toplamda 18.465 adet ses kaydı toplandı. Bu kayıtlar üzerinden ses dalga analizi yapılarak 14 akustik özellik çıkarıldı ve bu veriler yapay zeka modeline dahil edildi.
Kadın ve Erkeklerde Tanı Farklılığı
Yapay zekanın analizine göre, kadınlarda diyabet tanısı için en etkili belirleyici unsur ses perdesi (pitch) olurken, erkeklerde sesin yoğunluğu (amplitude) daha öne çıktı. Uzmanlara göre bu farklılık, diyabetin zaman içinde ses telleri ve sinir dokusu üzerindeki etkileriyle ilgili olabilir. Ses frekanslarındaki kontrol kaybı, bu hastalığın saptanabilir bir işareti haline gelebilir.
Geleneksel Teşhis Yöntemleriyle Karşılaştırma
Tip 2 diyabetin mevcut tanı yöntemleri arasında açlık kan şekeri ölçümü, A1C testi ve oral glukoz tolerans testi (OGTT) bulunuyor. Ancak bu yöntemler laboratuvar ortamı gerektiriyor ve invaziv olabiliyor. Buna karşın ses analizi temelli teşhis, hızlı, düşük maliyetli ve temas gerektirmeyen bir ön tarama alternatifi sunuyor. Bu yönüyle özellikle düşük kaynaklı bölgelerde büyük fayda sağlayabilir.
Sınırlamalar ve Gelecek Planları
Araştırmanın sınırlamaları arasında katılımcı sayısının görece az olması ve yalnızca bir ülke örneklemine dayanması yer alıyor. Ayrıca katılımcıların dilleri, lehçeleri, sigara içme durumları ya da ses sağlığı geçmişleri gibi değişkenler analiz dışında bırakıldı. Araştırmacılar, yöntemi daha geniş, kültürel ve demografik çeşitliliğe sahip topluluklarda test ederek genellenebilirliğini artırmayı hedefliyor.
Uygulama Alanları Genişleyebilir
Klick Labs ekibi, bu teknolojiyi gelecekte prediyabet, hipertansiyon ve diğer kronik hastalıkların teşhisinde kullanmayı da planlıyor. Sesli teşhis yöntemlerinin mobil uygulamalarla yaygınlaştırılması, özellikle uzaktan sağlık hizmetleri açısından önemli avantajlar sağlayabilir. Bireyler evlerinden çıkmadan tarama yaptırabilecek, erken teşhis sayesinde sağlık sistemleri üzerindeki yük hafifletilebilecek.
Uzman Görüşleri Ne Diyor?
Endokrinolog Dr. Ari Eckman, yüksek kan şekerinin ses tellerinde değişiklik yapabileceğini ve bu durumun sesin analiz edilmesinde belirleyici rol oynayabileceğini belirtiyor. Pittsburgh Üniversitesi’nden Dr. Jason Ng ise bu sistemin henüz kan testi kadar doğruluğa ulaşmadığını ancak potansiyelinin büyük olduğunu vurguluyor. Her iki uzman da yöntemin bilimsel olarak heyecan verici olduğunu kabul ediyor.
