Türkiye'de akrep sokmalarına bağlı zehirlenmelerin tedavisinde kullanılan panzehir, Sağlık Bakanlığı bünyesinde yürütülen özel biyolojik üretim süreciyle hazırlanıyor. Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinden temin edilen akreplerden elde edilen zehir, uzun süren laboratuvar işlemlerinin ardından hayat kurtaran antivenoma dönüştürülüyor. Her yıl yaklaşık 10 bin doz üretilen serum, özellikle ağır zehirlenme vakalarında kritik rol üstleniyor.
Hayat kurtaran serum nasıl hazırlanıyor?
Panzehir üretiminin ilk aşamasında laboratuvara getirilen akrepler, kontrollü koşullarda bakılıyor ve belirli aralıklarla zehir sağımı gerçekleştiriliyor. Elde edilen venom doğrudan kullanılmıyor. İçerisindeki doku kalıntıları ve istenmeyen bileşenler özel yöntemlerle ayrıştırılarak saflaştırılıyor.
Ardından venom; protein yapısı, enzim içeriği ve biyolojik özellikleri açısından detaylı kalite kontrol testlerinden geçiriliyor. Böylece üretimde kullanılacak maddenin güvenliği ve etkinliği doğrulanıyor.
Panzehir hangi aşamalardan geçiyor?
Saflaştırılan akrep zehri, panzehir üretimi için kullanılan özel atlara düşük dozlarda enjekte ediliyor. Bu uygulama sayesinde atların bağışıklık sistemi akrep zehrine karşı antikor üretmeye başlıyor.
Belirli aralıklarla alınan kan örneklerinde oluşan antikor düzeyi ölçülüyor. Yeterli seviyeye ulaşıldığında kan plazması ayrıştırılıyor ve ileri biyoteknolojik işlemlerden geçirilerek insanlarda kullanılabilecek güvenli antivenom elde ediliyor. Üretimin her aşaması biyogüvenlik ve kalite standartları kapsamında titizlikle denetleniyor.
Panzehir üretiminde neden atlar kullanılıyor?
Uzmanlara göre atlar, güçlü bağışıklık sistemi sayesinde yüksek miktarda antikor üretebildikleri için panzehir üretiminde tercih ediliyor. Sağlık Bakanlığı laboratuvarlarında bu amaçla görev yapan 10 at bulunuyor.
Bu hayvanlardan elde edilen antikorlar, ileri saflaştırma işlemleriyle insan kullanımına uygun hale getiriliyor. Böylece akrep sokmalarına karşı etkili tedavi sağlayan serum hazırlanmış oluyor.
Akrep panzehri kimler için kullanılıyor?
Üretilen antivenom, akrep sokmasına bağlı ciddi zehirlenme yaşayan hastaların tedavisinde kullanılıyor. Özellikle çocuklar, yaşlılar ve kronik hastalığı bulunan kişilerde akrep zehrinin etkileri daha ağır seyredebildiği için erken dönemde uygulanan panzehir hayati önem taşıyor.
Yetkililer, tedavinin mutlaka sağlık kuruluşlarında uzman hekimler tarafından planlanması gerektiğini vurgularken, panzehirin bireysel kullanım için uygun olmadığının da altını çiziyor.
Türkiye yılda yaklaşık 10 bin doz panzehir üretiyor
Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü bünyesinde sürdürülen çalışmalar kapsamında Türkiye'de her yıl yaklaşık 10 bin doz akrep panzehri üretiliyor. Laboratuvar ortamında gerçekleştirilen bilimsel süreçler sayesinde hazırlanan antivenom, ülke genelindeki sağlık kuruluşlarının ihtiyacının karşılanmasına katkı sağlıyor.
Akrep zehrinin kontrollü şekilde işlenmesi, kalite analizlerinden geçirilmesi ve biyolojik üretim teknikleriyle seruma dönüştürülmesi sayesinde, her yıl binlerce kişinin tedavisinde kullanılabilecek hayat kurtaran panzehir sağlık sistemine kazandırılıyor.
