Dorsalji, sırt ve omurga bölgesinde meydana gelen ağrıların tıp dilindeki teknik adıdır. Sırt kasları, kemikler, diskler ya da çevre dokularda oluşan hasar ve zorlanmalar sonucunda ortaya çıkar. Genellikle ağrıya ek olarak sıcaklık hissi, yanma, karıncalanma ve uyuşma gibi belirtiler eşlik edebilir.
Uluslararası Hastalık Sınıflandırması sistemi olan ICD’de dorsalji, ICD-10 tablosunda M54 kodu ile yer alır. Bu kod, omurga ve sırt ağrılarıyla ilişkili tanıların sınıflandırılmasında kullanılır.
Uzmanlar, dorsaljinin bir hastalık değil; farklı sağlık sorunlarının sonucu olarak gelişen bir sendrom olduğuna dikkat çekiyor. Çocuklarda ve gençlerde görülebilse de, en sık yetişkin ve yaşlı bireylerde ortaya çıkıyor.
Sırt ağrısının başlıca sebepleri
Dorsaljiye yol açan nedenler oldukça çeşitlidir. Bazen basit bir duruş bozukluğu bile sırt ağrısını tetikleyebilirken, bazı durumlarda altta yatan ciddi bir omurga problemi söz konusu olabilir.
Dorsalji nedenleri arasında şunlar yer alır:
Kemik erimesi (osteoporoz)
Kireçlenme ve spondiloz
Yanlış vücut duruşu ve uzun süre hatalı pozisyonda oturma
Sürekli ağır yük kaldırma
Ani ve ters hareketler
Kas kasılmaları
Disk yıpranması, şişmesi ya da yırtılması
İki omur arasındaki disklerin hasar görmesi
Osteoartrit (eklem iltihabı)
Spinal stenoz (omurga kanal daralması)
Skolyoz ve diğer iskelet düzensizlikleri
Omurga kırıkları
Omurgaya metastaz yapmış tümörler
Miyofasiyal ağrı sendromu
Bazı zihinsel bozukluklara bağlı kas gerginlikleri
Günlük hayatta özellikle bilgisayar başında uzun süre yanlış pozisyonda oturmak, hareketsiz yaşam tarzı ve ergonomik olmayan çalışma koşulları sırt ağrısının en yaygın nedenleri arasında gösteriliyor.
Dorsalji nasıl anlaşılır?
Dorsalji belirtileri kişiden kişiye ve altta yatan nedene göre değişiklik gösterebilir. Ağrının şiddeti, yeri ve süresi belirtilerin farklılaşmasına yol açar.
En sık görülen dorsalji belirtileri şunlardır:
Hareket ettikçe artan, dinlenince azalan sırt ağrısı
Eller, kollar veya ayaklarda karıncalanma ve uyuşma
Eğilirken ya da ayağa kalkarken zorlanma
Bel, sırt ve boyun hareketlerinde kısıtlılık
Günlük işleri yaparken zorlanma
Yatarken pozisyon değiştirince artan ağrı
Sırt kaslarında kasılma
Desteksiz yürümede güçlük
Baş dönmesi ve baş ağrısı
Şiddetli ve sürekli ağrı
Sinir sıkışmasına bağlı durumlarda uyuşma ve güç kaybı daha belirgin olabilir. Uzun süren ve şiddetli ağrılarda mutlaka uzman değerlendirmesi gerekir.
kaç çeşit Dorsalji vardır?
Omurganın farklı bölgelerinde ortaya çıkan dorsalji türleri bulunmaktadır. Tıbbi olarak altı ana bölgede sınıflandırılır:
Servikal dorsalji (boyun bölgesi)
Lomber dorsalji (bel bölgesi)
Lumbosakral dorsalji (bel ve kuyruk sokumu)
Torasik dorsalji (göğüs kafesinin arka kısmı)
Servikotorasik dorsalji (boyun ve üst göğüs)
Torakolomber dorsalji (göğüs ve bel kesişimi)
Ağrının yeri, tanı ve tedavi planlamasında belirleyici rol oynar.
Dorsaljiye hangi doktor bakar?
Sırt ve omurga bölgesindeki ağrılar için ilk başvurulması gereken bölüm genellikle Nöroloji olur. Doktor, ayrıntılı muayenenin ardından gerekli görürse MR, BT ya da EMG gibi görüntüleme ve sinir iletim testleri isteyebilir.
Tanıya göre hasta fizik tedavi ve rehabilitasyon ya da ortopedi uzmanına yönlendirilebilir. Özellikle omurga kaynaklı yapısal sorunlarda multidisipliner yaklaşım önem taşır.
Dorsalji tedavi yöntemleri
Dorsalji tedavisi, altta yatan nedene göre planlanır. Öncelikle ağrının kaynağı belirlenir. Tedavi sürecinde şu yöntemler uygulanabilir:
Ağrı kesici ve antiinflamatuar ilaçlar
Kas gevşetici tedaviler
Fizik tedavi uygulamaları
Esneme ve güçlendirme egzersizleri
Tetik nokta terapileri
Postür düzeltici çalışmalar
Bel fıtığı, travma, osteoporoz ya da omurga daralması gibi durumlarda farklı tedavi yöntemleri devreye girer. Bazı hastalarda cerrahi müdahale gerekebilir.
Evde destekleyici olarak ağrılı bölgeye sıcak veya soğuk kompres uygulanabilir. Günde 2-3 kez, 15-20 dakika süreyle yapılan uygulamalar şikâyetleri hafifletebilir. Hangi yöntemin daha iyi geldiği kişiye göre değişir.
Uzmanlar, uzun süren veya şiddetli sırt ağrılarının ihmal edilmemesi gerektiğini vurguluyor. Erken teşhis ve doğru tedavi ile dorsaljiye bağlı şikâyetler büyük ölçüde kontrol altına alınabiliyor.
