Kulak çınlaması, toplumda sık görülen ancak çoğu zaman önemsenmeyen sağlık sorunlarından biri olarak öne çıkıyor. Dış ortamda herhangi bir ses bulunmamasına rağmen kişinin kulağında veya beyninde ses algılaması şeklinde tanımlanan tinnitus, bazı kişilerde kısa süreli görülürken bazı hastalarda yaşam kalitesini ciddi ölçüde etkileyebiliyor. Uzmanlar ise özellikle tek taraflı gelişen veya farklı belirtilerle birlikte görülen kulak çınlamalarının altta yatan ciddi hastalıkların habercisi olabileceğine dikkat çekiyor.
Başkent Üniversitesi Adana Dr. Turgut Noyan Uygulama ve Araştırma Merkezi Kulak Burun Boğaz Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Fulya Özer, kulak çınlamasının tek başına bir hastalık değil, birçok farklı sağlık sorununun belirtisi olabileceğini belirterek erken değerlendirme ve doğru tanının önemini vurguladı.
Kulak çınlaması neden olur?
Tinnitus, dışarıdan herhangi bir ses gelmediği halde kişinin kulakta veya beyinde ses algılaması olarak tanımlanıyor.
Doç. Dr. Fulya Özer'e göre kulak çınlamasının en yaygın nedenlerinden biri, işitmeden sorumlu olan iç kulaktaki tüylü hücrelerin zarar görmesi. Özellikle uzun süre yüksek sese maruz kalan kişilerde bu hücreler hasar görebiliyor.
İşitme hücrelerinde meydana gelen bu değişiklik sonucunda beyne ulaşan ses sinyalleri azalıyor. Beyin ise eksik kalan sinyalleri telafi etmeye çalışırken sinir hücrelerinde spontan aktivite oluşturuyor ve kişi gerçekte olmayan sesleri çınlama şeklinde algılayabiliyor.
Uzmanlar, aynı şiddette çınlamaya sahip kişilerin bu durumdan farklı derecelerde etkilenebileceğini, bunun beynin sesi işleme biçiminden kaynaklandığını belirtiyor.
Tinnitus hangi hastalıkların belirtisi?
Kulak çınlaması her zaman basit bir işitme problemi anlamına gelmiyor.
Uzmanlara göre özellikle tek taraflı gelişen tinnitus bazı ciddi hastalıkların erken belirtisi olabiliyor.
Araştırılması gereken olası nedenler arasında:
İşitme siniri tümörleri
Nazofarenks tümörleri
İç kulak hastalıkları
Damarsal anomaliler
yer alıyor.
Bunun yanında nabız atışı şeklinde hissedilen kulak çınlamalarında da damar sistemiyle ilgili hastalıkların değerlendirilmesi gerektiği ifade ediliyor.
Kulak çınlaması ne zaman tehlikelidir?
Doç. Dr. Fulya Özer, kulak çınlamasının bazı belirtilerle birlikte görülmesi halinde ayrıntılı inceleme yapılmasının büyük önem taşıdığını belirtiyor.
Özellikle;
Tek taraflı kulak çınlaması
Ani işitme kaybı
Baş dönmesi
Yüz felci
Kulak akıntısı
Nörolojik belirtiler
Nabız atışı şeklinde çınlama
gibi durumlar ciddi sağlık sorunlarının habercisi olabileceği için vakit kaybetmeden Kulak Burun Boğaz uzmanına başvurulması öneriliyor.
Uzmanlar, çınlamanın tek başına değil, eşlik eden belirtilerle birlikte değerlendirilmesi gerektiğinin altını çiziyor.
Kulak çınlaması nasıl tedavi edilir?
Tedavide öncelikli hedef, kulak çınlamasına neden olan hastalığın belirlenmesi ve mümkünse ortadan kaldırılması oluyor.
Doç. Dr. Fulya Özer'e göre işitme kaybı bulunan hastalarda işitme cihazları tedavi sürecinde önemli rol oynuyor.
Günümüzde kullanılan bazı işitme cihazlarında bulunan beyaz gürültü (white noise) sistemi sayesinde çınlama sesi maskelenebiliyor. Hastanın çınlamasının frekansı ve şiddeti belirlendikten sonra kişiye uygun sesler oluşturularak beynin çınlamayı algılama düzeyi azaltılabiliyor.
Bu yöntem sayesinde hem işitme performansı artırılıyor hem de hastaların yaşam kalitesi önemli ölçüde iyileştiriliyor.
İlaç tedavisi kulak çınlamasını tamamen geçirir mi?
Uzmanlara göre günümüzde kulak çınlamasını kesin olarak ortadan kaldıran tek bir ilaç bulunmuyor.
Ancak vitamin ve mineral eksiklikleri, sistemik hastalıklar veya farklı sağlık sorunları saptandığında öncelikle bunların tedavisi planlanıyor.
Bazı hastalarda ilaç tedavisi psikolojik rahatlama sağlayabilirken, tedavi yaklaşımı hastanın altta yatan nedenine göre kişiselleştiriliyor.
Yaşam kalitesi neden etkileniyor?
Kulak çınlaması yalnızca işitmeyle ilgili bir problem olarak görülmüyor.
Uzun süre devam eden tinnitus; uyku bozuklukları, dikkat dağınıklığı, kaygı ve stres gibi sorunlara neden olabiliyor.
Bu nedenle uzmanlar, hastaların yaşam kalitesini değerlendirmek amacıyla çeşitli ölçekler kullandıklarını, gerekli görülen durumlarda ise psikoloji veya psikiyatri desteğiyle bilişsel terapi gibi yöntemlerden de yararlandıklarını belirtiyor.
Uzmanlardan bilgi kirliliği uyarısı
Doç. Dr. Fulya Özer, kulak çınlaması konusunda sosyal medyada yer alan bilimsel dayanağı olmayan önerilere karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguladı.
Uzman isim, tinnitus tedavisine ilişkin doğru bilgiye yalnızca güvenilir sağlık kaynakları ve uzman hekimler aracılığıyla ulaşılabileceğini belirterek, özellikle uzun süren veya tek taraflı gelişen kulak çınlamalarının ihmal edilmeden sağlık kuruluşlarında değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
