Küresel tıp literatürünü kökten değiştiren tarihi bir operasyona imza atan Türkiye, sağlık turizmi ve organ naklindeki cerrahi dehasını dünyaya bir kez daha kanıtladı. İnönü Üniversitesi Turgut Özal Tıp Merkezi Karaciğer Nakli Enstitüsü, tıp dünyasında "imkansız" olarak görülen bir organizasyonu gerçeğe dönüştürerek dünyanın ilk eş zamanlı 8'li çapraz karaciğer naklini başarıyla gerçekleştirdi.
Bilimsel Algoritma ile Hayat Kurtaran Eşleşme
Yükseköğretim Kurulu (YÖK) verilerine göre, Türkiye'deki karaciğer nakillerinin yaklaşık yüzde 80'i canlı donörlerden sağlanıyor. Ancak hastaların kendi yakınlarından almak istediği organlar, çoğunlukla tıbbi uyumsuzluk engeline takılıyor. Tam bu tıkanma noktasında hayat kurtarıcı bir alternatif olarak devreye giren "çapraz nakil" sistemi, hastaların vericilerini bilimsel bir havuzda bir araya getiriyor. Bir hastaya doku veya kan grubu uymayan verici, sistem vasıtasıyla uygun olan başka bir hastayla eşleştiriliyor; karşılığında ise o hastanın yakını da zincirin bir diğer halkasındaki hastaya donör oluyor.
Malatya'da mucizeye dönüşen bu dev operasyonun arka planında ise karmaşık bir matematiksel model yatıyor. Nakil süreçlerinin kusursuz algoritması, ABD’deki Boston College bünyesinde görev yapan ünlü ekonomi profesörleri Tayfun Sönmez ve Utku Ünver tarafından geliştirilen eşleştirme modeliyle yürütülüyor. Yapay zeka ve ileri tıp teknolojileri yardımıyla; kan grubu, karaciğer boyutu, anatomik yapı ve donör güvenliği gibi hayati önem taşıyan onlarca parametre saniyeler içinde analiz edilerek en doğru hastalar birbiriyle eşleştiriliyor.
150 Kişilik Dev Kadro ve Kusursuz Zamanlama
Çapraz organ nakillerinin en kritik noktası, tüm ameliyatların birbirine entegre bir zincir halinde ilerlemesi olarak biliniyor. Zincirde yer alan tek bir alıcı veya vericinin son anda vazgeçmesi ya da tıbbi bir aksilik yaşaması durumunda tüm ekosistem çökebiliyor. Bu riski sıfıra indirmek adına, cerrahi operasyonların tamamı saniyelerle ölçülen bir senkronizasyonla aynı anda başlatıldı.
Tam 22 saat boyunca adeta bir saat gibi işleyen bu devasa operasyon için Karaciğer Nakli Enstitüsü'nün ameliyathane ve yoğun bakım kapasitesinin neredeyse tamamı rezerve edildi. Operasyonda cerrahlardan anestezi uzmanlarına, yoğun bakım hemşirelerinden koordinatörlere kadar 150 kişilik elite bir sağlık ordusu kesintisiz görev yaptı.
Malatya Tıpta Dünya Lideri: En Yakın Rakibine Fark Attı
Canlı vericiden karaciğer nakli denildiğinde küresel ölçekte akla gelen ilk merkez olan İnönü Üniversitesi Karaciğer Nakli Enstitüsü, çapraz nakil istatistiklerinde de gezegenin açık ara zirvesinde yer alıyor. Dünya genelinde yapılan tüm çapraz karaciğer nakillerinin yaklaşık yüzde 80 ile 90'ı tek başına Malatya'da gerçekleştiriliyor. Merkezde bugüne kadar başarıyla tamamlanan çapraz karaciğer nakli sayısı 400 sınırını aşarak erişilmesi güç bir tıp koridoru oluşturdu. Bu alanda Malatya'yı takip eden en yakın merkez konumundaki Hindistan'da ise bugüne kadar yalnızca 100 civarında çapraz nakil yapılabildi.
Enstitü Müdürü Prof. Dr. Sezai Yılmaz ve vizyoner ekibi, gerçekleştirdikleri bu 8'li eş zamanlı nakille global tıp arenasındaki rakipsizliklerini bir kez daha dünyaya ilan etti. Günümüzde Türkiye dışında dünyada sadece 3 ülke 3'lü çapraz karaciğer nakli yapabilme kabiliyetine sahipken; canlı donörden 4'lü, 5'li, 6'lı, 7'li ve son olarak tıp tarihine geçen 8'li çapraz karaciğer nakilleri dünyada sadece ve sadece Malatya İnönü Üniversitesi bünyesinde gerçekleştirilebiliyor.
