Kaliteli uyku, hem fiziksel hem de zihinsel sağlığın korunmasında önemli rol oynuyor. Ancak uykuya dalamama, sık uyanma, horlama veya gündüz aşırı uyku hali gibi şikayetler, altta yatan ciddi uyku bozukluklarının habercisi olabiliyor. Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) bünyesinde hizmet veren Uyku Ünitesi, gelişmiş uyku laboratuvarı ve polisomnografi testiyle hastaların uyku problemlerini ayrıntılı şekilde değerlendirerek kişiye özel tedavi planı oluşturuyor.
Uzmanlara göre uyku bozukluklarının erken teşhis edilmesi yalnızca yaşam kalitesini artırmakla kalmıyor, aynı zamanda uyku apnesi başta olmak üzere birçok sağlık sorununun ilerlemesini de önleyebiliyor. Uyku laboratuvarında gerçekleştirilen incelemeler sayesinde hastanın yaşadığı sorunun kaynağı belirlenerek en uygun tedavi yöntemi planlanıyor.
Uyku bozukluğu nasıl teşhis edilir?
OMÜ Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Başkanı ve Türk Nöroloji Derneği Başkanı Prof. Dr. Murat Terzi, uyku problemi yaşayan hastaların öncelikle ayrıntılı bir değerlendirme sürecinden geçtiğini belirtiyor.
İlk aşamada hastanın şikayetleri dinleniyor, sağlık öyküsü inceleniyor ve gerekli görülen kan tahlilleri ile laboratuvar testleri yapılıyor. Ardından hastanın uyku laboratuvarında değerlendirilmesine ihtiyaç duyulup duyulmadığına karar veriliyor.
Uyku laboratuvarına alınan hastalar gece boyunca takip edilerek uyku sırasında yaşanan tüm fizyolojik değişiklikler kayıt altına alınıyor. Böylece uyku bozukluğunun nedeni ayrıntılı şekilde ortaya konulabiliyor.
Polisomnografi testi nedir?
Uyku bozukluklarının tanısında en sık kullanılan yöntemlerden biri polisomnografi testi olarak öne çıkıyor.
Bu test sırasında hastanın başına ve vücudunun farklı bölgelerine özel sensörler yerleştiriliyor. Gece boyunca beyin dalgaları, kalp ritmi, solunum hareketleri, oksijen seviyesi, göz hareketleri ve kas aktiviteleri aynı anda kaydediliyor.
Elde edilen veriler sayesinde hastanın uyku evreleri ayrıntılı olarak analiz edilirken, solunum durmaları veya diğer uyku problemleri de objektif şekilde değerlendiriliyor.
Uyku apnesi nasıl anlaşılır?
Uyku apnesi, kişinin uyku sırasında nefesinin tekrar tekrar durmasıyla ortaya çıkan ciddi bir uyku bozukluğu olarak tanımlanıyor.
Prof. Dr. Murat Terzi'ye göre hastalarda en sık görülen belirtiler arasında yüksek sesli horlama, nefes durmaları, sabah yorgun uyanma, gün içinde aşırı uyku hali ve dikkat dağınıklığı yer alıyor.
Polisomnografi testi sayesinde uyku sırasında solunumun kaç kez durduğu, oksijen seviyesindeki değişiklikler ve uyku düzenindeki bozulmalar ayrıntılı olarak ölçülebiliyor. Böylece uyku apnesi tanısı güvenilir şekilde konulabiliyor.
Uyku laboratuvarında hangi hastalıklar araştırılıyor?
OMÜ Uyku Ünitesi'nde yalnızca uyku apnesi değil, farklı uyku bozuklukları da kapsamlı şekilde değerlendiriliyor.
Uzman ekip tarafından;
Uyku apnesi
Uykuya dalamama (insomnia)
Uykuyu sürdürememe
Huzursuz bacak sendromu
Uyku sırasında gelişen solunum bozuklukları
Nörolojik kaynaklı uyku problemleri
gibi birçok hastalık araştırılıyor.
Bazı hastalarda ise birden fazla uyku bozukluğunun aynı anda görülebildiği belirtiliyor.
Tedavi nasıl yapılır?
Uyku bozukluklarının tedavisi, yapılan incelemelerin ardından hastanın ihtiyaçlarına göre planlanıyor.
Prof. Dr. Murat Terzi, bazı hastalarda kulak burun boğaz, göğüs hastalıkları, nöroloji ve psikiyatri uzmanlarının birlikte çalıştığı multidisipliner tedavi yaklaşımının uygulandığını ifade ediyor.
Uyku laboratuvarından elde edilen sonuçlara göre hastaya ilaç tedavisi, yaşam tarzı değişiklikleri, kilo kontrolü, solunum destek cihazları veya ilgili branşların uyguladığı farklı tedavi yöntemleri önerilebiliyor.
Her hastanın sağlık durumu farklı olduğu için tedavi süreci de kişiye özel olarak planlanıyor.
Uzmanlardan kaliteli uyku uyarısı
Prof. Dr. Murat Terzi, kaliteli uykunun gündüz yaşamını doğrudan etkilediğini belirterek uzun süredir devam eden uyku problemlerinin ihmal edilmemesi gerektiğini vurguluyor.
OMÜ Uyku Ünitesi'nde her ay yaklaşık 60 hastaya hizmet verildiğini belirten Terzi, polisomnografi testi sayesinde hastaların hangi uyku bozukluğuna sahip olduğunun ayrıntılı şekilde belirlenebildiğini ifade ediyor. Uzman isim, erken teşhis ve kişiye özel tedavinin hem yaşam kalitesini artırdığını hem de uyku bozukluklarına bağlı gelişebilecek sağlık sorunlarının önlenmesinde önemli rol oynadığını belirterek, uyku problemi yaşayan kişilerin vakit kaybetmeden uzman değerlendirmesinden geçmesi gerektiğini söyledi.
