Vitamin ve gıda takviyeleri son yıllarda daha enerjik hissetmek, bağışıklığı güçlendirmek ve hastalıklardan korunmak amacıyla yaygın şekilde kullanılmaya başladı. Ancak uzmanlar, sağlıklı bireylerin doktor önerisi olmadan vitamin kullanmasının sanıldığı kadar masum olmadığını belirtiyor. Bilinçsiz takviye kullanımının bazı durumlarda faydadan çok zarar getirebileceğine dikkat çekilirken, vitamin ihtiyacının öncelikle dengeli beslenmeyle karşılanması gerektiği vurgulanıyor.
Aile Hekimi ve Check-Up Uzmanı Dr. Füsun Güneşdoğdu, vitamin kullanımının kişiye özel değerlendirilmesi gerektiğini belirterek, eksiklik tespit edilmeden rastgele takviye alınmasının bilimsel olarak önerilmediğini ifade etti.
Vitamin kullanmak gerekli mi?
Uzmanlara göre sağlıklı bireylerin her gün vitamin kullanması çoğu zaman gerekli değil.
Dengeli ve yeterli beslenme, vücudun ihtiyaç duyduğu vitamin ve mineralleri büyük ölçüde karşılayabiliyor. Bu nedenle yalnızca daha enerjik hissetmek veya hastalıklardan korunmak amacıyla vitamin kullanılması bilimsel olarak doğru bir yaklaşım olarak değerlendirilmiyor.
Dr. Füsun Güneşdoğdu, doğal besinlerden alınan vitaminlerin hem daha güvenli hem de daha etkili olduğunu belirterek, örnek olarak bir kırmızı kapya biberin günlük C vitamini ihtiyacının büyük bölümünü karşılayabileceğini ifade ediyor.
Bilinçsiz vitamin kullanımı zararlı mı?
Uzmanlara göre toplumda yaygın olan "Vitaminin zararı olmaz" düşüncesi doğru değil.
İhtiyaç olmadığı halde yüksek dozda kullanılan vitamin ve takviyeler çeşitli sağlık sorunlarına yol açabiliyor. Özellikle uzun süre kontrolsüz kullanılan ürünlerin vücutta istenmeyen etkiler oluşturabileceği belirtiliyor.
Bu nedenle vitamin takviyelerinin mutlaka hekim önerisi ve gerekli tetkiklerin ardından kullanılması tavsiye ediliyor.
Hangi vitaminler fazla alındığında risk oluşturur?
Uzmanlar özellikle yağda çözünen vitaminlere dikkat çekiyor.
Vücutta depolanabilen vitaminler şunlar:
A vitamini
D vitamini
E vitamini
K vitamini
Dr. Güneşdoğdu'na göre bu vitaminlerin uzun süre yüksek dozda alınması vücutta birikerek zehirlenmeye neden olabiliyor.
Örneğin fazla A vitamini karaciğer hasarı riskini artırabiliyor. Suda çözünen vitaminlerin fazlası genellikle idrarla atılsa da yüksek dozlarda böbrekleri zorlayabileceği ve mide-bağırsak sorunlarına yol açabileceği belirtiliyor.
Doğal takviyeler gerçekten güvenli mi?
Uzmanlara göre bir ürünün doğal olması tamamen zararsız olduğu anlamına gelmiyor.
Bitkisel içerikli takviyelerin de ilaçlarla etkileşime girebildiği ifade ediliyor.
Örneğin:
Sarı kantaron, bazı ilaçların etkisini azaltabiliyor.
Ginkgo biloba ve sarımsak içeren takviyeler, kan sulandırıcı kullanan kişilerde kanama riskini artırabiliyor.
Ayrıca doğal ibaresi taşıyan ürünlerde bağlayıcı, dolgu maddesi, renklendirici ve tatlandırıcı gibi farklı bileşenlerin bulunabileceği, bunların hassas bireylerde alerjik reaksiyonlara yol açabileceği belirtiliyor.
Yorgunluk her zaman vitamin eksikliği anlamına mı gelir?
Uzmanlara göre hayır.
Sürekli yorgunluk birçok farklı sağlık sorununun belirtisi olabiliyor.
Yorgunluğa neden olabilecek durumlar arasında:
Kalitesiz uyku
Yetersiz sıvı tüketimi
Hareketsiz yaşam
Düzensiz beslenme
Stres
Kaygı bozuklukları
Depresyon
Tiroit hastalıkları
Kansızlık
İnsülin direnci
Diyabet
yer alıyor.
Vitamin eksikliklerinde ise genellikle farklı belirtiler de görülebiliyor.
B12 vitamini eksikliği: Unutkanlık ve el-ayaklarda karıncalanma
D vitamini eksikliği: Yaygın kas ve kemik ağrıları
Demir eksikliği: Saç dökülmesi, üşüme hissi ve soluk cilt
Vitamin kullanmadan önce hangi testler yapılmalı?
Uzmanlar, vitamin eksikliğinden şüphelenildiğinde öncelikle tıbbi değerlendirme yapılması gerektiğini belirtiyor.
Hekim tarafından gerekli görülmesi halinde şu tetkikler istenebiliyor:
Kan sayımı
Tiroit fonksiyon testleri
Kan şekeri
Demir düzeyi
B12 vitamini
D vitamini
Elde edilen sonuçlara göre yalnızca eksik olduğu belirlenen vitaminlerin uygun dozda kullanılması öneriliyor.
Kimlerde vitamin takviyesi gerekli olabilir?
Her bireyin vitamin ihtiyacı aynı olmayabiliyor.
Uzmanlara göre aşağıdaki gruplarda vitamin desteği gerekebiliyor:
50 yaş üzerindeki bireyler (B12 vitamini)
Hamilelik planlayan veya hamile kadınlar (Folik asit)
Vegan ve vejetaryen bireyler (B12 vitamini)
D vitamini eksikliği bulunan kişiler
Ancak bu desteklerin de doktor kontrolünde planlanması gerektiği vurgulanıyor.
