Yaz aylarında hava sıcaklıklarının yükselmesiyle birlikte gıda kaynaklı enfeksiyonlar ve besin zehirlenmeleri daha sık görülmeye başlıyor. Uzmanlara göre özellikle tatil dönemlerinde açıkta satılan yiyecek ve içeceklerin tüketilmesi, uygun koşullarda saklanmayan gıdalar ve hijyen eksikliği nedeniyle "yaz ishali" ya da "turist ishali" olarak adlandırılan vakalarda artış yaşanabiliyor. Özellikle çocuklar, yaşlılar ve kronik hastalığı bulunan bireylerde sıvı kaybı ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceği için belirtilerin dikkatle takip edilmesi gerekiyor.
Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Tevfik Özlü, yaz aylarında gelişen ishal vakalarının çoğunlukla bakteriyel veya viral enfeksiyonlardan kaynaklandığını belirterek, doğru beslenme, hijyen kurallarına uyma ve yeterli sıvı tüketiminin büyük önem taşıdığına dikkat çekti.
Yaz ishali nedir?
Yaz ishali, sıcak havalarda özellikle tatil ve seyahat dönemlerinde daha sık görülen bağırsak enfeksiyonlarını tanımlamak için kullanılan bir ifade olarak öne çıkıyor.
Uzmanlara göre bu tablo çoğunlukla bakteriyel veya viral enfeksiyonlar nedeniyle gelişiyor. Bazı vakalarda ise besin zehirlenmeleri, sineklerle taşınan mikroorganizmalar veya hijyenik olmayan havuzlardan bulaşan enfeksiyonlar da ishalin ortaya çıkmasına neden olabiliyor.
Yüksek sıcaklıklar nedeniyle gıdalarda mikroorganizmaların daha hızlı çoğalması, yaz aylarında riskin artmasındaki en önemli nedenlerden biri olarak gösteriliyor.
Yazın ishal neden olur?
Uzmanlar, yaz aylarında ishal riskini artıran birçok faktör bulunduğunu belirtiyor.
Risk oluşturan başlıca nedenler şunlar:
Açıkta satılan yiyeceklerin tüketilmesi
Soğuk zinciri bozulan süt ve süt ürünleri
Uygun koşullarda saklanmayan pastalar
Hijyen kurallarına uyulmayan açık mutfaklar
Besin zehirlenmeleri
Kirli havuzlar
Sineklerle taşınan mikroorganizmalar
Özellikle sıcak havalarda uzun süre dışarıda bekleyen gıdalarda bakteri çoğalmasının hızlanması nedeniyle gıda güvenliğine daha fazla dikkat edilmesi gerektiği vurgulanıyor.
Yaz ishali belirtileri nelerdir?
Prof. Dr. Tevfik Özlü'ye göre yaz ishali genellikle şu belirtilerle kendini gösteriyor:
Bulantı
Kusma
Karın ağrısı
Halsizlik
Sık dışkılama
Bu belirtiler hafif seyredebileceği gibi bazı kişilerde sıvı kaybına bağlı daha ciddi tablolar da gelişebiliyor.
Özellikle bebekler, çocuklar, yaşlılar ve kronik hastalığı bulunan bireylerde belirtilerin yakından takip edilmesi gerektiği belirtiliyor.
Yaz ishali nasıl geçer?
Uzmanlara göre genel durumu iyi olan kişilerde ilk aşamada dinlenmek ve sıvı kaybını yerine koymak büyük önem taşıyor.
Bu süreçte önerilen içecekler arasında:
Su
Maden suyu
Tuzlu ayran
yer alıyor.
Beslenmede ise sindirimi kolay yiyeceklerin tercih edilmesi öneriliyor.
İshal diyeti olarak önerilen besinler şunlar:
Muz
Haşlanmış patates
Pirinç lapası
Ekmek içi
Yağsız peynir
Uzmanlara göre uygun beslenme ve yeterli sıvı tüketimiyle birçok kişi birkaç gün içinde toparlanabiliyor.
Ne zaman doktora gidilmeli?
Uzmanlar, bazı durumlarda evde takip yerine sağlık kuruluşuna başvurulmasının önemli olduğunu belirtiyor.
Özellikle;
İshal belirtileri ağır seyrediyorsa,
Hasta bebek veya ileri yaştaysa,
Kronik hastalık bulunuyorsa,
Sıvı kaybı belirgin hale geldiyse,
gecikmeden tıbbi değerlendirme yapılması öneriliyor.
Prof. Dr. Özlü, sıvı kaybının ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini vurgulayarak risk grubundaki kişilerin vakit kaybetmeden doktora başvurması gerektiğini ifade ediyor.
Yaz aylarında ishalden korunmak için nelere dikkat edilmeli?
Uzmanlar, yaz aylarında alınacak basit önlemlerin ishal riskini önemli ölçüde azaltabileceğini belirtiyor.
Bunun için şu önerilerde bulunuluyor:
Açıkta satılan yiyeceklerden uzak durun.
Hijyenik olmayan içecekleri tüketmeyin.
Açıkta satılan ayran ve meşrubatları tercih etmeyin.
Bekletilmiş zeytinyağlı ve sütlü ürünleri tüketmeyin.
Gıdaların uygun saklama koşullarında muhafaza edildiğinden emin olun.
İyi havalandırılmayan ortamlarda uzun süre kalmayın.
Uzmanlara göre özellikle buzlu kaplarda açık şekilde satılan içecekler ve hijyen koşulları belirsiz ürünler yaz aylarında önemli risk oluşturabiliyor.
