Teknoloji dünyası yıllardır yapay zekanın insan hayatını kolaylaştıracağını, angarya işleri üstlenerek çalışma saatlerini düşüreceğini savunuyordu. Hatta sektörün devleri, yakın gelecekte haftada 4 günlük çalışma modeline geçileceğini iddia ediyordu. Ancak yapay zekanın merkez üssünde işler hiç de öngörüldüğü gibi gitmiyor. Sektörden sızan veriler, vizyoner vaatlerin aksine çalışma saatlerinin tavan yaptığını ortaya koyuyor.
"Dört Günlük Hafta" İllüzyonu ve Kriz Toplantıları
Kısa süre önce OpenAI gibi öncü platformlar, maaş kesintisi olmadan haftada 4 gün çalışma modelini kurumsal bir hedef olarak tanımlamıştı. Fakat eski çalışanların aktardığı tecrübeler tamamen farklı bir tabloya işaret ediyor. Sektörün devlerinde "4 günlük çalışma" yerine bitmek bilmeyen kriz toplantıları, sert performans kriterleri ve hafta sonlarına taşan yoğun iş tempoları hakim. OpenAI, Anthropic, Meta ve Google gibi devlerde haftalık mesailer rutin olarak 70 saati geçerken, yeni ürün lansmanları öncesindeki kritik "sprint" dönemlerinde bu süre 90 saate kadar dayanıyor.
Pazar Payı Savaşları "Sprint" Kapanı Yarattı
Teknoloji şirketlerinin ürün geliştirme süreçlerinde başvurduğu kısa ama yoğun çalışma dönemleri (sprint), amansız yapay zeka yarışıyla birlikte kalıcı bir çalışma tarzına dönüştü. Şirketlerin rakiplerinin gerisinde kalmama baskısı, normal şartlarda birkaç gün sürmesi gereken bu yoğun dönemlerin haftalarca devam etmesine yol açıyor.
Metodolojideki bu değişim istihdam dengelerini de doğrudan etkiliyor. Meta CEO’su Mark Zuckerberg, yapay zeka araçları sayesinde daha az personelle çok daha fazla iş üretilebildiğini vurgularken, Anthropic CEO’su Dario Amodei de artan verimliliğin geniş çaplı iş kayıplarını tetikleyebileceğine dikkat çekiyor. Nitekim sektördeki işten çıkarmalar devam ederken, geride kalan çalışanların üzerindeki yük katlanarak artıyor.
Akademik Araştırmalar Doğruluyor: Kazandığımız Zaman Yine İşe Dönüşüyor
Kaliforniya Üniversitesi Berkeley ve MIT araştırmacılarının yürüttüğü saha çalışmaları, yapay zekanın zaman tasarrufu sağladığı varsayımını çürütüyor. İncelemelere göre AI kullanan çalışanlar görevlerini daha hızlı tamamlasa da bu durum serbest zamana dönüşmüyor.
Süreç Yönetimi Yükü: Yapay zekanın ürettiği çıktıların denetlenmesi, sistemlerin yönetimi ve araçların entegrasyonu yeni bir iş yükü kalemi yaratıyor.
Artan Hedefler: Hızlanan süreçler, yöneticilerin çalışanlardan daha geniş kapsamlı görevler talep etmesine yol açıyor.
Genişleyen Sorumluluk: Tasarruf edilen zaman, otomatik olarak yeni sorumluluklarla dolduruluyor.
Kullanılan Zaman Azalmıyor, Şekil Değiştiriyor
Mevzuat açısından bakıldığında, ABD'de yetişkin çalışanlar için haftalık yasal bir üst sınır bulunmazken, Avrupa ve Birleşik Krallık’ta bu sınır 48, Türkiye’de ise 45 saat olarak uygulanıyor. Ancak küresel teknoloji yarışının getirdiği rekabet baskısı, yasal sınırların ve etik beyanların önüne geçiyor.
Sonuç olarak yapay zeka, insan gücünü ikame edip insanı özgürleştirmek yerine, üretim beklentilerini üssel olarak artırıyor. Şirketler zaman kazandıkça çıtayı daha yukarı koyuyor; bu durum da yapay zekayı geliştiren mühendislerin daha az değil, tarihin en yoğun mesai saatleriyle çalışmasına neden oluyor.
