Ticaret Bakanlığı, otomotiv sektöründe güven ortamını tesis etmek ve tüketici mağduriyetlerini sıfıra indirmek amacıyla hazırladığı "Motorlu Kara Taşıtı Ekspertiz Hizmetleri Hakkında Yönetmelik Taslağı"nı kamuoyunun görüşüne sundu. İkinci el araç piyasasında şeffaflığı artırmayı hedefleyen bu düzenleme, ekspertiz hizmetlerini ilk kez kapsamlı bir yasal çerçeveye oturtuyor. Yeni dönemde hem işletmeler hem de araç sahipleri için süreçler tamamen dijitalleşirken, hatalı raporlara karşı sigorta güvencesi devreye alınacak.
Ekspertiz İşletmeleri İçin Yetki Belgesi Almak Zorunlu mu Olacak?
Hazırlanan yönetmelik taslağına göre, motorlu kara taşıtı ekspertiz hizmeti veren tüm işletmelerin faaliyetlerine devam edebilmesi için yetki belgesi alması zorunlu hale getiriliyor. Sektöre giriş şartlarını netleştiren bu düzenleme ile kayıt dışı ve denetimsiz uygulamaların önüne geçilmesi planlanıyor. İşletmelerin bu belgeyi alabilmesi için Türk Standardları Enstitüsü (TSE) tarafından verilen Hizmet Yeterlilik Belgesi'ne sahip olmaları şart koşulacak.
Sadece fiziksel imkanlar değil, personel kalitesi de bu süreçte kritik rol oynayacak. İşletmelerde mesleki yeterlilik belgesi olan teknik sorumluların istihdam edilmesi şartı aranırken, her işletmenin mesleki sorumluluk sigortası yaptırması da zorunlu olacak. Bu sayede hizmet kalitesinin standartlaşması ve tüketici memnuniyetinin en üst düzeye çıkarılması hedefleniyor.
Taşıt Ekspertiz Bilgi Sistemi ile Dijital Takip Dönemi Nasıl İşleyecek?
Bugüne kadar merkezi bir sistemden bağımsız olarak hazırlanan raporlar, zaman zaman uygulama birliği olmaması nedeniyle haksız ticari kazançlara yol açabiliyordu. Ticaret Bakanlığı bünyesinde kurulacak olan Taşıt Ekspertiz Bilgi Sistemi, bu karmaşaya son vererek tüm raporların dijital ortamda kayıt altına alınmasını sağlayacak. Şeffaflık ve izlenebilirlik ilkesiyle kurgulanan sistem, sahte rapor riskini tamamen ortadan kaldırmayı amaçlıyor.
İşletmeler, hazırladıkları her raporu anlık olarak bu sisteme kaydetmekle yükümlü olacak. Dijital kayıt işlemi tamamlanan raporlar üzerinde sonradan herhangi bir değişiklik yapılmasına izin verilmeyecek. Vatandaşlar, kendilerine sunulan ekspertiz raporu üzerindeki karekod aracılığıyla belgenin doğruluğunu sistem üzerinden anında teyit edebilecek. Böylece "rapor üzerinde oynama" gibi suistimallerin yolu kapatılacak.
Hatalı Ekspertiz Raporlarında Mağduriyetler Nasıl Tazmin Edilecek?
Yeni düzenlemenin en çarpıcı maddelerinden birini, ekspertiz işletmelerinin sorumlulukları oluşturuyor. Raporda belirtilmeyen, gizlenen veya hatalı yazılan kusurlar nedeniyle araçta oluşacak değer farkı ile onarım masraflarından doğrudan ekspertiz işletmesi sorumlu tutulacak. Bu sorumluluk, işletmelerin yaptırmak zorunda olduğu mesleki sorumluluk sigortası üzerinden karşılanacak.
Tüketiciler, kendilerine sunulan rapora karşı itiraz haklarını da dijital sistem üzerinden kullanabilecek. Hazırlanan taslak uyarınca, vatandaşlar 5 gün içerisinde rapora itiraz edebilecek; işletmeler ise bu başvuruyu 3 gün içinde sonuçlandırmak zorunda kalacak. Eğer itiraz haklı bulunursa, ekspertiz işletmesi raporu herhangi bir ücret talep etmeden yenileyecek.
Ekspertiz Raporlarında Ortak Dil ve Tarafsızlık İlkesi Geliyor mu?
Farklı ekspertiz noktalarında kullanılan teknik terimlerin yarattığı kafa karışıklığı, Bakanlık tarafından belirlenecek "ortak dil" standardı ile çözüme kavuşturulacak. Artık Türkiye'nin her yerinde ekspertiz raporları aynı teknik terminoloji ile hazırlanacak. Bu standartlaşma, alıcı ve satıcının raporu doğru yorumlamasını kolaylaştıracak.
Ayrıca işletmelerin tarafsızlığına yönelik sıkı denetimler uygulanacak. Rapor içeriğinde alıcıyı veya satıcıyı yönlendirecek öznel ifadeler ve subjektif yorumlar yasaklanacak. Sadece teknik veriler ve aracın mevcut durumu objektif bir şekilde rapora yansıtılacak. Mevzuata aykırı hareket eden işletmelere karşı idari para cezası ve yetki belgesinin iptali gibi caydırıcı yaptırımlar uygulanacak. Sektör paydaşlarının görüşüne açılan bu yönetmelik, mevcut işletmelere uyum sağlamaları için belirli bir geçiş süresi tanıyacak.
