ABD’nin Utah eyaletinde sağlık hizmetlerinde yapay zekanın doğrudan hasta değerlendirmesi yapabilmesine yönelik 12 aylık özel bir pilot uygulama başlatıldı. İlk aşamada hafif ve orta şiddetteki akne vakalarıyla sınırlandırılan sistem, yapay zekanın teşhis ve tedavi süreçlerindeki yasal ile etik kullanım sınırlarını yeniden tartışmaya açtı.
Narkotik, bağımlılık yapıcı ve ağır sistemik ilaçların kapsam dışında tutulduğu uygulamayla sağlık personelinin iş yükünün hafifletilmesi hedefleniyor. Çalışma kapsamında klinik güvenliği sağlamak adına ilk 100 hastanın tüm tanı ve reçete süreçleri doğrudan uzman hekimler tarafından kontrol ediliyor. Takip eden 400 hastada ise haftalık çapraz denetim modeli uygulanıyor.
Güvenlik riskleri ve hukuki sorumluluk belirsizliği
Antalya Belek Üniversitesi Bilişim Güvenliği Teknolojisi Öğretim Görevlisi Hüsnü Berat Yıldırım, projeyi sağlık sektöründeki dönüşüm açısından kritik bir eşik olarak nitelendirdi. Yıldırım, yapay zeka sistemlerinin hekim yetersizliği yaşanan kırsal bölgelerde temel sağlık hizmetlerine erişimi kolaylaştırabileceğini ve hastane yoğunluğunu düşürebileceğini belirtti.
Buna karşın uzmanlar, yapay zeka entegrasyonunda karşılaşılabilecek temel sakıncalara dikkat çekiyor:
Yapay Zeka Halüsinasyonları: Yapay zeka modellerinin hatalı veya uydurma veri üretme ihtimali, yanlış tıbbi kararlara zemin hazırlayabilir.
Teşhis ve Tedavi Hataları: Yanlış değerlendirmeler sonucunda gelişebilecek alerjik reaksiyonlar veya organ hasarları hayati risk oluşturabilir.
Hukuki Sorumluluk: Hatalı bir teşhis durumunda yasal sorumluluğun yazılım geliştiriciye mi, denetçi hekime mi yoksa hastaneye mi ait olacağı belirsizliğini koruyor.
Klinik Deneyim Eksiği: Yapay zeka veri işleyebilse de hekimlerin hasta ile kurduğu empatiyi ve bütüncül klinik tecrübeyi ikame edemiyor.
Siber Güvenlik: Hassas hasta verilerinin yapay zeka altyapılarına aktarılması, siber saldırılara karşı yüksek güvenlik standartlarını zorunlu kılıyor.
Utah Eyaleti Ticaret Bakanlığı bünyesindeki Yapay Zeka Politikaları Ofisi (OAIP) tarafından yürütülen benzer uygulamalar, eyaletteki tıp kurullarının da tepkisini çekmiş durumda. Utah Tıp Lisanslama Kurulu üyesi çok sayıda hekim, hekim denetiminin azaltılmasının hasta güvenliğini tehlikeye atacağı gerekçesiyle uygulamanın durdurulması yönünde çağrıda bulundu.
Utah'taki pilot projenin ilk sonuçları; yapay zekanın grip, alerji ve kronik ilaç yenileme gibi daha geniş alanlara yayılıp yayılamayacağını belirleyecek.
