TRT’nin yeni nesil dijital platformu için hazırlanan “1973 Biltmore Oteli Cinayeti” filminin ön tanıtımı yayınlanınca, olayın arka planı yeniden gündeme taşındı. Sosyal medyada ve arama motorlarında en çok merak edilen başlıklar ise “1973 Biltmore Oteli Cinayeti nedir?”, “Biltmore Oteli Cinayeti gerçek mi?” ve “Biltmore Oteli Cinayeti yaşandı mı?” soruları oldu. 1973’te Santa Barbara’daki Biltmore Oteli’nde iki Türk diplomatı hedef alan saldırı, Türkiye’nin dış temsilciliklerine yönelik terör eylemlerinin seyrini etkileyen olaylar arasında anılıyor. Film, cinayetin nasıl planlandığını ve sonuçlarının nasıl bir süreci tetiklediğini ekrana taşımayı hedefliyor.
1973 Biltmore Oteli Cinayeti nedir?
1973 Biltmore Oteli saldırısı, 27 Ocak 1973 tarihinde gerçekleşen ve Türkiye’nin Los Angeles Başkonsolosu Mehmet Baydar ile Konsolos Bahadır Demir’in öldürülmesiyle sonuçlanan suikasttır. Olayın faili, Amerikan vatandaşı Ermeni Gourgen (Georgen) Mıgırdıç Yanıkyan olarak kayıtlara geçti.
Tanıtımı yayınlanan filmde, bu suikastın yalnızca iki diplomatın hayatını değil, aynı zamanda 1970’li ve 1980’li yıllara damga vuran Ermeni terör eylemlerinin iklimini nasıl etkilediği de ele alınacak. Yapımın anlatı omurgası, Baydar ve Demir’in bir “davet” üzerinden otele çekilmesi ve saldırının adım adım gerçekleşmesi üzerine kuruluyor.
Biltmore Oteli Cinayeti yaşandı mı, gerçek mi?
“Biltmore Oteli Cinayeti yaşandı mı?” sorusunun yanıtı nettir: Olay gerçek bir suikasttır. Türk diplomatik temsilcileri, Santa Barbara’daki Biltmore Oteli’ne bir “armağan töreni” için davet edilmiş, burada silahlı saldırıya uğramıştır.
Metinde yer alan bilgilere göre saldırgan, olaydan önce Los Angeles Başkonsolosluğu’na mektup yazarak elinde Abdülhamid’in sarayından çalındığını ileri sürdüğü bir tablo bulunduğunu, bunu Türkiye’ye “armağan etmek” istediğini belirtmiş; daveti de bu gerekçeyle kurmuştur. Baydar ve Demir, belirlenen gün ve saatte otele gelmiş, özel yemek salonuna alınmış ve içeride kısa süre sonra tartışma çıktığı aktarılmıştır. Silah sesleri üzerine içeri giren görevliler, iki diplomatın vurulduğunu görmüştür. Saldırganın kaçmaya çalışmadığı, polise telefon ederek “iki kişiyi öldürdüm” diyerek teslim olduğu da anlatılan ayrıntılar arasındadır.
Tuzak nasıl kuruldu, saldırı nasıl gerçekleşti?
Olayın en çok konuşulan yönlerinden biri, suikastın “samimi bir yemek daveti” ve “değerli bir tablo armağanı” iddiasıyla planlanmasıdır. Metinde, saldırganın Türk temsilcilerine kendisini Türkiye’yi seven biri gibi tanıttığı, davetin küçük bir tören havasında sunulduğu bilgisi yer alıyor.
Otel çalışanlarının anlatımına göre, masaya oturulduktan sonra tartışma başlamış; ardından silah sesleri duyulmuştur. Suikastta Mehmet Baydar’ın hastaneye götürülürken yaşamını yitirdiği, 30 yaşındaki Bahadır Demir’in ise kaldırıldığı St. Francis Hastanesi’nde hayatını kaybettiği aktarılıyor. Demir’in başından 5 kurşun çıkarıldığı bilgisi de metinde yer alıyor.
Mehmet Baydar kimdir?
Mehmet Baydar, 1924 yılında Üsküdar’da doğdu. İstanbul Robert Koleji, İstanbul Hukuk Fakültesi ve Paris Üniversitesi Institut d’Etudes Politiques mezunu olan Baydar, Dışişleri Bakanlığı’na 27 Ocak 1950 tarihinde girdi. Kariyeri boyunca NATO nezdinde Türkiye Daimi Delegeliği, Washington Büyükelçiliği gibi önemli görevlerde bulundu; çeşitli kademelerde terfi ederek diplomasi alanında 22 yıllık deneyime sahip oldu.
Baydar, 1972’de T.C. Los Angeles Başkonsolosu olarak görev yapıyordu. 27 Ocak 1973 günü, yardımcısı Bahadır Demir ile birlikte suikasta uğrayarak 49 yaşında şehit edildi. Evliydi ve iki kız çocuğu babasıydı.
Bahadır Demir kimdir?
Bahadır Demir, 9 Mart 1942’de İstanbul’da doğdu. Robert Koleji’nden mezun olduktan sonra Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Siyasi Şubesi’ni bitirdi. 1967’de Dışişleri Bakanlığı’na aday meslek memuru olarak atandı, ardından Los Angeles Başkonsolosluğu’na muavin konsolos olarak gönderildi. Bu görev, onun ilk dış göreviydi. Metinde, iyi İngilizce bildiği, spora ilgi duyduğu ve Galatasaray Spor Kulübü üyesi olduğu bilgileri de yer alıyor. Vurulduğunda 30 yaşındaydı; 20 aylık evliydi ve eşinin hamile olduğu aktarılıyor.
Olay dünya kamuoyunda nasıl yankı buldu?
Metinde, dönemin Dışişleri Bakanı Bayülken’in açıklamasına, ABD’nin Ankara Büyükelçisi’nin taziye mesajına ve farklı çevrelerin kınama ifadelerine yer veriliyor. Ayrıca ABD Başkanı Richard Nixon’ın Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay’a başsağlığı telgrafı gönderdiği ve soruşturmanın hızla yürütüleceğine dair mesaj verdiği aktarılıyor. Türkiye Ermenileri Patriği Başpiskoposu Şinork Kalustyan’ın da cinayeti “şiddet ve nefretle” kınadığı belirtiliyor.
1973 Biltmore Oteli Cinayeti konusu ne?
Film, Los Angeles Başkonsolosu Mehmet Baydar ve Konsolos Bahadır Demir’in Biltmore Oteli’ndeki davetle tuzağa düşürülmesini, saldırının nasıl gerçekleştiğini ve bu olayın sonraki yıllarda Türk diplomatlarına yönelik terör eylemleri üzerindeki etkisini odağına alıyor. Yapımın, dönemin atmosferini ve suikastın ardındaki motivasyonları dramatik bir kurgu içinde ele alacağı ifade ediliyor.
Biltmore Oteli Cinayeti oyuncuları kimler?
Yapımda yönetmen koltuğunda Şevki Es yer alacak. “Biltmore Oteli Cinayeti” filminde yer alacağı belirtilen oyuncular ise Teoman Kumbaracıbaşı, Oya Unustası, Gaye Gürsel, Burak Sevinç ve Caner Kurtaran olarak sıralanıyor.
