18 Şubat itibarıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulan yeni kanun teklifi, mimarlık camiasında geniş yankı uyandırdı. Uzun süredir gündemde olan “mimarlara yeşil pasaport” düzenlemesi, bu kez somut bir adımla Meclis gündemine taşındı. Teklifte, Mimarlar Odası’na kayıtlı ve belirli bir mesleki kıdemi bulunan mimarların hususi damgalı pasaport alabilmesi öngörülüyor. Peki mimarlar yeşil pasaport alabilecek mi, Mimarlar Odası ne açıklama yaptı ve yeşil pasaport hangi mesleklere verilecek?
Mimarlar Yeşil Pasaport Alabilecek mi? Meclis’e Sunulan Teklif Ne Diyor?
Meclis’e sunulan kanun teklifine göre, Mimarlar Odası’na kayıtlı ve en az 15 yıl mesleki kıdeme sahip mimarların yeşil pasaport alabilmesinin önü açılmak isteniyor. Düzenleme, özel sektörde uzun yıllar çalışan mimarları da kapsaması bakımından dikkat çekiyor.
Mevcut uygulamada yeşil pasaport hakkı ağırlıklı olarak kamu görevlileriyle sınırlı tutulurken, bu teklif ile meslek hayatını serbest ya da özel sektörde sürdüren mimarlara da benzer bir ayrıcalık tanınması amaçlanıyor. Teklif yasalaşırsa, mimarlar da uluslararası seyahatlerde vize muafiyeti veya kolaylaştırılmış vize süreçlerinden yararlanabilecek.
Ancak düzenlemenin henüz kanunlaşmadığını vurgulamak gerekiyor. Teklifin önce komisyonlarda görüşülmesi, ardından Genel Kurul’da kabul edilmesi halinde yürürlüğe girmesi bekleniyor.
Mimarlar Odası Ne Açıklama Yaptı?
Kanun teklifinin gerekçesinde, meslek odalarının daha önce dile getirdiği taleplere yer verildi. Mimarlar Odası’nın geçmiş açıklamalarında, mimarların uluslararası projeler, mimarlık fuarları, sempozyumlar ve akademik etkinlikler kapsamında sık sık yurt dışına çıkmak zorunda kaldığına dikkat çekilmişti.
Oda tarafından yapılan değerlendirmelerde, vize başvurularının hem zaman hem de maliyet açısından ciddi bir yük oluşturduğu ifade edilmişti. Özellikle uzun yıllardır mesleğini icra eden mimarlar için bu süreçlerin mesleki faaliyetleri zorlaştırdığı belirtilmişti.
Teklifin yasalaşması halinde, mimarların uluslararası etkinliklere katılımının kolaylaşacağı, Türkiye’nin mimarlık alanındaki temsil gücünün artacağı ve sektörel hareketliliğin hızlanacağı görüşü öne çıkıyor.
Yeşil Pasaport Hangi Mesleklere Veriliyor? Mevcut Uygulama
Türkiye’de “hususi damgalı pasaport” olarak adlandırılan yeşil pasaport, belirli statü ve meslek gruplarına tanınıyor. Hâlihazırda yeşil pasaport alabilenler arasında şu gruplar bulunuyor:
1., 2. ve 3. derece kadrolarda görev yapan devlet memurları ve emeklileri
Türkiye Büyük Millet Meclisi eski üyeleri
Bazı eski bakanlar ve hükümet üyeleri
Büyükşehir, il ve ilçe belediye başkanları
Devlet sporcusu unvanına sahip sporcular
Belirli kamu bankaları ve kamu kurumlarında görev yapan üst düzey çalışanlar
İhracat hacmi belirli seviyenin üzerinde olan iş insanları ve şirket temsilcileri
Baroya kayıtlı ve en az 15 yıl kıdemi bulunan avukatlar
Bu pasaport, sahibine birçok Avrupa ülkesi başta olmak üzere pek çok ülkeye vizesiz ya da kolaylaştırılmış vize prosedürüyle seyahat imkânı sağlıyor.
Yeşil Pasaport Alabilecek Meslekler Genişliyor mu? Yeni Teklifin Kapsamı
Meclis’e sunulan son düzenleme yalnızca mimarları kapsamıyor. Teklifte, diş hekimleri ve veteriner hekimlerin de en az 15 yıl mesleki kıdem şartını sağlamaları halinde yeşil pasaport alabilmesi öngörülüyor.
Bu adımın temel gerekçesi, kamu ve özel sektör arasında uzun süredir tartışılan hak eşitsizliğini azaltmak olarak gösteriliyor. Özel sektörde yıllarca hizmet veren meslek mensuplarının da kamuda çalışanlarla benzer haklara sahip olması hedefleniyor.
Ancak teklifin nihai kapsamı, Meclis’te yapılacak görüşmeler sonucunda netleşecek. Şartların genişletilip genişletilmeyeceği ya da kapsamın daraltılıp daraltılmayacağı bu süreçte belli olacak.
