Televizyon programlarında ve bilgi yarışmalarında sıkça sorulan sorulardan biri yeniden gündemde: Bir robota vatandaşlık veren ilk ülke hangisidir? “Beyaz’la Joker” yarışmasında 500 bin liralık soru olarak dikkat çeken bu başlık, teknoloji ve insanlık tarihi açısından önemli bir dönüm noktasına işaret ediyor. Yapay zekânın hukuki statüsüyle ilgili tartışmaların merkezinde yer alan bu olay, dünya genelinde uzun süre konuşulmuştu.
Bir robota vatandaşlık veren ilk ülke hangisidir?
Bir robota resmi olarak vatandaşlık veren dünyadaki ilk ülke Suudi Arabistan’dır. Bu tarihi karar, Ekim 2017’de Riyad’da düzenlenen Gelecek Yatırım Girişimi Konferansı sırasında kamuoyuna duyuruldu. Vatandaşlık verilen robot ise Hong Kong merkezli Hanson Robotics tarafından geliştirilen insansı robot Sophia oldu.
Bu gelişme, teknoloji dünyasında olduğu kadar hukuk, etik ve insan hakları tartışmalarında da geniş yankı uyandırdı.
Sophia’ya vatandaşlık ne zaman ve nerede verildi?
Sophia’ya vatandaşlık, 2017 yılında Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’da düzenlenen uluslararası konferans sırasında açıklandı. Sahneye çıkan Sophia’nın vatandaşlık aldığı ilan edilirken, bu karar dünya basınında “tarihi bir adım” olarak değerlendirildi.
Vatandaşlık açıklaması, yapay zekâ destekli sistemlerin gelecekte toplumsal hayatta nasıl konumlanacağına dair soru işaretlerini de beraberinde getirdi.
Sophia kimdir, neden bu kadar konuşuldu?
Sophia, insan benzeri yüz hatları, mimikleri ve konuşma yeteneğiyle öne çıkan bir insansı robot olarak geliştirildi. Sahip olduğu teknolojik özellikler, onu yalnızca bir makine olmaktan çıkarıp sosyal bir figür hâline getirdi.
Sophia’nın dikkat çeken özellikleri arasında:
İnsanlarla doğal diyalog kurabilmesi
Yüz tanıma ve göz teması yeteneği
60’tan fazla yüz ifadesini taklit edebilmesi
Makine öğrenmesi sayesinde zamanla gelişmesi
yer alıyor.
Vatandaşlık kararı neden tartışma yarattı?
Bir robota vatandaşlık verilmesi, “yapay zekânın hakları olur mu?” sorusunu gündeme taşıdı. Bazı çevreler bu adımı sembolik bir tanıtım hamlesi olarak değerlendirirken, bazıları ise insan hakları, eşitlik ve hukuki statü açısından çelişkili buldu.
Özellikle robotların sorumluluk, özgürlük ve hak kavramlarıyla nasıl ilişkilendirileceği konusu, bu karar sonrası daha yüksek sesle tartışılmaya başlandı.
Sophia’nın yetenekleri neler?
Sophia yalnızca konuşabilen bir robot değil. Aynı zamanda:
Öğrenme ve görsel algılama
Jest ve mimiklerle iletişim kurma
Sanatsal üretim yapabilme
özellikleriyle de öne çıkıyor. 2021 yılında dijital bir otoportresini NFT olarak satışa sunması, yapay zekânın sanat dünyasındaki rolünü de tartışmaya açtı.
Yapay zekâ ve vatandaşlık tartışmaları devam ediyor
Sophia’ya verilen vatandaşlık, tekil bir örnek olarak kalsa da, yapay zekânın gelecekte hukuki statü kazanıp kazanamayacağına dair tartışmalar hâlâ sürüyor. Teknolojinin hızla gelişmesi, benzer kararların ileride farklı ülkelerde de gündeme gelebileceği ihtimalini güçlendiriyor.
