Van’da doğanın atıkları sanata dönüşüyor: Ömrünü tamamlayan ceviz ağaçlarına ikinci hayat!

Van’ın tarihi ve kültürel dokusunu yansıtan Bedesten Çarşısı, son dönemde sürdürülebilir üretim ve geleneksel el sanatlarının merkezi haline geldi. Doğada ömrünü tamamlamış ve atıl durumda kalmış ceviz ağaçları, çarşı bünyesindeki atölyelerde yürütülen titiz çalışmalarla yeniden hayat buluyor. Tarım ve Orman Bakanlığının yasal izinleriyle toplanan asırlık ağaçlar; usta ellerde ahşap oyma ve yakma sanatıyla işlenerek ev, ofis ve oteller için elit dekoratif objelere dönüştürülüyor. Fabrikasyon ürünlerin tekdüzeliğinden sıkılan tüketiciler ile kenti ziyaret eden yerli ve yabancı turistler, bu tamamen el işçiliği ürünlere büyük ilgi gösteriyor.

Kütükten Tasarıma Uzanan Sabır Yolculuğu

Doğal ortamından alınan kurumuş ceviz ağaçları, atölyelerde öncelikle özel fırınlama işlemlerinden geçirilerek dayanıklı hale getiriliyor. Ardından tamamen el işçiliğiyle yürütülen; oyma, temizleme ve şekillendirme aşamaları başlıyor. Günlerce süren bu zahmetli mesainin ardından atıl kütükler; masalara, abajurlara, lambaderlere, kase ve tabaklara, hatta son dönemin popüler ürünlerinden olan 'kuksa' bardaklara dönüşüyor.

Ahşap Yakma Sanatı Eğitmeni Hamza Çölgeçen, yürütülen çalışmaların tamamen doğaya geri kazandırma odaklı olduğunu vurgulayarak şu ifadeleri kullanıyor:

"Doğada kendi halinde kalmış, işlevini yitirmiş bir ağaç parçasını alıp, ona zaman ayırarak ve tamamen elle oyarak özgün bir tasarım haline getiriyoruz. Bu gerçekten büyük bir emek ve zahmet gerektiriyor. Ortaya çıkan bu estetik ürünler otellerde, iş yerlerinde ve evlerde dekor olarak kullanılıyor ve girdikleri her mekanda büyük dikkat çekiyor."

Fabrikasyon Mobilyadan Kaçış: Doğala Dönüş Trendi

Son yıllarda iç mekan tasarımında ve mobilya sektöründe küresel bir "özgünlük" arayışı olduğuna dikkat çeken uzmanlar, tüketicilerin artık yapay malzemeler yerine ruhu olan parçaları tercih ettiğini belirtiyor. Atölyelerinde resim öğretmenleri, mimarlar ve kadın zanaatkarlarla kolektif bir üretim gerçekleştirdiklerini ifade eden Çölgeçen, piyasadaki bu değişim trendini şu sözlerle özetliyor:

"İnsanlar artık fabrikasyon seri üretim ürünlerden yoruldu. Son birkaç yıldır eskiye ve tamamen doğal olana doğru ciddi bir dönüş trendi var. Bu ürünlerin hem kullanım alanları genişliyor hem de rağbeti her geçen gün artıyor. Van’da böyle bir konseptle açılan tarihi çarşımız ilk olma özelliği taşıyor ve bu yüzden ilgi çok yüksek. Ancak bu kültürel mirası büyütebilmek için kamu kurumlarının ve yerel halkın desteğinin devam etmesi gerekiyor."

Yeni Neslin Sabır Sınavı: Zanaatı Yaşatma Mücadelesi

Unutulmaya yüz tutmuş geleneksel sanatları gelecek kuşaklara aktarmayı hedefleyen atölyelerde, bir yandan da yoğun bir eğitim faaliyeti yürütülüyor. Ancak günümüz dijital çağının getirdiği hız alışkanlığı, sabır gerektiren el sanatlarında yeni nesli zorluyor. Genç öğrencilerin zanaatın gerektirdiği uzun mesailerden çabuk sıkıldığını dile getiren usta öğreticiler, eski çalışma disiplinini yakalamanın zaman aldığını belirtiyor.

Tarihi Bedesten Çarşısı’nda bu misyonu sürdüren 9-10 farklı atölye; Van Valiliği, Milli Eğitim Bakanlığı ve Halk Eğitimi Merkezlerinin iş birliğiyle destekleniyor. Yetkililer, sabır ve estetik duygusunu harmanlayan bu sanatsal faaliyetlere daha fazla genci dahil etmek ve bu kadim zanaatı yaşatmak için eğitim programlarını kararlılıkla sürdürüyor.