Türkiye’de sosyal güvenlik sistemi son yıllarda yapılan düzenlemelerle birlikte yeniden tartışma konusu oldu. Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesinin yürürlüğe girmesiyle birlikte emeklilik sistemindeki yaş farkı daha fazla gündeme gelmeye başladı.
Bu gelişmelerin ardından özellikle 2000 ile 2008 yılları arasında sigortalı olan çalışanlar için yeni bir düzenleme beklentisi oluştu. Bu dönemde işe başlayan birçok kişi prim gün sayısını tamamlamasına rağmen emeklilik için uzun yıllar yaş şartını beklemek zorunda kalıyor.
EYT SONRASI YAŞ FARKI TARTIŞMASI BÜYÜDÜ
EYT düzenlemesiyle birlikte 8 Eylül 1999’dan önce sigortalı olan kişiler yaş şartı olmadan emeklilik hakkı kazandı. Ancak bu tarihten sonra işe başlayan milyonlarca çalışan için emeklilikte yaş şartı uygulanmaya devam ediyor.
Bu durum, özellikle 2000’li yılların başında çalışma hayatına başlayan kişiler arasında ciddi bir tartışma yarattı.
Aynı iş yerinde çalışan ve benzer çalışma süresine sahip kişilerin yalnızca birkaç gün farkla çok farklı emeklilik şartlarına tabi olması sosyal güvenlik sisteminde adalet tartışmalarını da beraberinde getirdi.
KADEMELİ EMEKLİLİK MODELİ GÜNDEMDE
Son dönemde kamuoyunda en çok konuşulan önerilerden biri ise kademeli emeklilik sistemi oldu.
Bu modelde emeklilik yaşı sabit bir sınır yerine sigorta başlangıç tarihine göre aşamalı olarak belirleniyor. Böylece farklı dönemlerde sigortalı olan çalışanlar için daha dengeli bir emeklilik sistemi oluşturulması hedefleniyor.
Meclis kulislerinde yapılan değerlendirmelere göre böyle bir modelin hayata geçirilmesi durumunda özellikle 2000–2008 arasında sigortalı olan çalışanların emeklilik yaşında esneklik sağlanabileceği ifade ediliyor.
PRİM GÜN SAYISI YİNE BELİRLEYİCİ OLACAK
Erken emeklilik tartışmaları gündeme gelse de prim gün sayısı emeklilik sisteminin en önemli unsurlarından biri olmaya devam ediyor.
Meclis’te konuşulan taslaklara göre emeklilik şartlarının belirlenmesinde hem yaş hem de prim gün sayısının birlikte değerlendirilmesi planlanıyor.
Kulislerde konuşulan olası şartlara göre:
2000’li yılların başında sigortalı olanlar için 6.000 – 6.600 prim günü
Daha sonraki yıllarda sigortalı olanlar için ise daha yüksek prim gün şartı
gibi seçenekler değerlendiriliyor.
Bu sistem sayesinde erken emeklilik imkanı sağlanırken sosyal güvenlik sisteminin mali dengesi de korunmaya çalışılacak.
DÜZENLEMEDEN KİMLER YARARLANABİLİR?
Kademeli emeklilik modelinin hayata geçirilmesi halinde 9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında sigortalı olan çalışanların düzenleme kapsamında değerlendirilebileceği konuşuluyor.
Bu kapsamda şu sigorta kollarındaki çalışanların düzenlemeden yararlanabileceği belirtiliyor:
SSK (4A) çalışanları
Bağ-Kur (4B) sigortalıları
Emekli Sandığı (4C) mensupları
Bu grupta yer alan birçok çalışan prim gününü tamamlamasına rağmen emekli olabilmek için uzun süre yaş şartını beklemek zorunda kalıyor.
MECLİS GÜNDEMİNDE SOSYAL GÜVENLİK BAŞLIKLARI
Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde son dönemde görüşülen torba yasa paketlerinde sosyal güvenlik sistemiyle ilgili birçok düzenleme bulunuyor.
Gündemde yer alan bazı başlıklar şunlar:
Ev hanımlarına prim desteği
Bağ-Kur’lular için prim gün şartının düşürülmesi
Sosyal güvenlik sisteminde yeni düzenlemeler
Uzmanlara göre kademeli emeklilik modeli de bu tür bir yasa paketi içinde ele alınabilir ya da ayrı bir sosyal güvenlik reformu kapsamında değerlendirilebilir.
Milyonlarca çalışanı ilgilendiren bu düzenleme ihtimali ise hem çalışanlar hem de uzmanlar tarafından yakından takip edilmeye devam ediyor.
